Hình thành mạng lưới kết nối, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa trà Việt Nam

Các nghệ nhân trà trình diễn nghệ thuật pha trà tại sự kiện. (Ảnh: VCCA)

Chiều 28/7, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) tổ chức lễ công bố và ra mắt Liên chi hội văn hóa trà Việt Nam, Chi hội văn hóa trà Thành phố Hồ Chí Minh và Chi hội văn hóa trà Đà Nẵng.

Sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình xây dựng mạng lưới tổ chức chuyên môn về văn hóa trà trực thuộc Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam, hướng tới kết nối nghệ nhân, nhà nghiên cứu, người trồng và chế biến trà, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo cùng cộng đồng yêu trà trên cả nước.

Việc hình thành mạng lưới này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để phát huy giá trị văn hóa trà, kết nối các chủ thể trong ngành và từng bước đưa trà Việt trở thành sản phẩm du lịch trải nghiệm mang bản sắc riêng của Việt Nam.

Đồng hành và hưởng ứng sự kiện là Ngày hội “Bảo tồn và phát triển văn hóa trà Việt”, gồm các hoạt động giao lưu, trải nghiệm, giới thiệu giá trị văn hóa trà, kết nối cộng đồng và Hội thảo chuyên môn “Việt Nam - Cái nôi của trà thế giới”.

Thực tế, Việt Nam có lịch sử lâu đời về trồng, chế biến và thưởng thức trà. Trong đời sống người Việt, trà không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp mà còn gắn với sinh hoạt gia đình, nghi lễ, giao tiếp cộng đồng, tri thức bản địa và đời sống tinh thần qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, các hoạt động nghiên cứu, bảo tồn, thực hành và quảng bá văn hóa trà hiện còn phân tán giữa nhiều vùng miền, tổ chức và cộng đồng. Nhiều tri thức truyền thống, kỹ thuật chế biến, phong tục và nghệ thuật thưởng trà có nguy cơ mai một nếu không được nghiên cứu, hệ thống hóa, truyền dạy và phát huy phù hợp với đời sống đương đại.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam. (Ảnh: VCCA)

Chia sẻ trước thềm sự kiện này, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam đánh giá, sự kiện này không chỉ đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hệ sinh thái của Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam mà còn là một dấu mốc lịch sử đối với cộng đồng những người làm nghề trà và yêu trà nước nhà.

Trong khuôn khổ sự kiện ra mắt, ngày hội “Bảo tồn và phát triển văn hóa trà Việt” 2026 được tổ chức lần thứ nhất, tạo không gian giao lưu và kết nối giữa các chủ thể trong hệ sinh thái trà Việt Nam, gồm người trồng chè, người sản xuất và chế biến, nghệ nhân, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, nhà phân phối, cơ sở đào tạo và cộng đồng yêu trà. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, giới thiệu sản phẩm, giao lưu văn hóa, kết nối thương hiệu và chia sẻ kiến thức, ngày hội góp phần đưa những giá trị đặc sắc của trà Việt đến gần hơn với công chúng; đồng thời thúc đẩy sự gắn kết giữa bảo tồn di sản với phát triển sản phẩm, thương hiệu, du lịch và dịch vụ.

Dịp này, các đại biểu đã cùng nhau trao đổi tại hội thảo “Việt Nam - Cái nôi của trà thế giới”, một hoạt động chuyên môn trọng tâm của lễ ra mắt. Với sự tham gia của các nhà nghiên cứu, chuyên gia, nghệ nhân, đại diện Trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, hội thảo đã tập trung trao đổi về nguồn gốc cây chè, lịch sử phát triển trà tại Việt Nam, tri thức bản địa, kỹ thuật chế biến, phong tục thưởng trà và vai trò của trà trong đời sống văn hóa dân tộc.

Ngày hội “Bảo tồn và phát triển văn hóa trà Việt” 2026 đồng hành và hưởng ứng lễ ra mắt. (Ảnh: VCCA)

Như trao đổi của nhà nghiên cứu văn hóa Trịnh Quang Dũng, Chủ tịch Liên chi hội văn hóa trà Việt Nam, muốn ngành trà Việt Nam phát triển thì văn hóa trà phải đi trước và định hướng, làm được như vậy, chúng ta mới nâng tầm trà Việt Nam cả về sản lượng cũng như giá trị, chất lượng trên thị trường trong nước và quốc tế.

Song song với việc nhận diện các giá trị lịch sử và văn hóa, các đại biểu còn trao đổi về những vấn đề thực tiễn như: bảo tồn giống trà bản địa, gìn giữ tri thức truyền thống, đào tạo thế hệ kế thừa, nâng cao giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu, phát triển trải nghiệm văn hóa và quảng bá trà Việt ra thị trường quốc tế.

Các đại biểu đã cùng thống nhất thông điệp cho ngành trà Việt nói chung và Liên chi hội trà Việt nói riêng là “Bảo tồn di sản-Kết nối cộng đồng-Phát triển giá trị-Lan tỏa trà Việt”.

Ông Lã Quốc Khánh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam. (Ảnh: VCCA)

Cũng dịp này, ông Lã Quốc Khánh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) nhấn mạnh, ngày hội văn hóa trà Việt lần thứ nhất 2026 không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn là dấu mốc mở đầu cho hành trình tôn vinh, bảo tồn và phát huy những giá trị đặc sắc của văn hóa trà Việt trong thời kỳ hội nhập và phát triển.

"Chén trà là đầu câu chuyện"... (Ảnh: Shanam)

Theo ông Lã Quốc Khánh, với Việt Nam, trà không chỉ là một thức uống mà còn là biểu tượng của sự hiếu khách, sự tinh tế, lòng bao dung và triết lý sống hài hòa của người Việt. Từ những vùng trà nổi tiếng như: Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang, Yên Bái, Sơn La, Lâm Đồng và nhiều địa phương khác, người Việt đã tạo nên một kho tàng văn hóa trà phong phú, kết tinh từ thiên nhiên, bàn tay lao động và tâm hồn của biết bao thế hệ.

Thẳng thắn thừa nhận bên cạnh những tiềm năng to lớn, văn hóa trà Việt vẫn còn nhiều dư địa để được nghiên cứu, chuẩn hóa, quảng bá và phát triển xứng tầm với giá trị vốn có, ông Lã Quốc Khánh thông tin, đối với Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam, văn hóa trà là một trong những trụ cột quan trọng của bản sắc ẩm thực dân tộc. Cùng với phở, cà-phê, nước mắm và nhiều di sản ẩm thực khác, trà Việt góp phần kể câu chuyện về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế.

“Chúng tôi mong muốn, từ ngày hội đầu tiên này sẽ hình thành mạng lưới kết nối những người yêu trà, thúc đẩy nghiên cứu, bảo tồn các giá trị truyền thống, hỗ trợ xây dựng thương hiệu trà Việt, phát triển các sản phẩm OCOP, sản phẩm du lịch và đưa trà Việt từng bước chinh phục các thị trường quốc tế. Đồng thời, đây cũng sẽ trở thành một sự kiện văn hóa thường niên có uy tín, góp phần lan tỏa lối sống xanh, văn hóa thưởng trà văn minh và niềm tự hào về di sản văn hóa Việt Nam”, ông Lã Quốc Khánh bày tỏ.