Hình thành vùng sản xuất tập trung

Người dân xã Núa Ngam chăm sóc cây dứa.

Theo định hướng đến năm 2030, toàn tỉnh phấn đấu hình thành khoảng 70.000ha vùng sản xuất hàng hóa tập trung. Trong đó trọng tâm là 40.000ha mắc ca, trên 20.000ha cà phê và 3.000ha cây ăn quả gồm dứa và chanh leo. Đây là cơ sở để từng bước tổ chức lại sản xuất theo hướng chuyên canh, khai thác hiệu quả điều kiện đất đai, khí hậu và gắn sản xuất với nhu cầu thị trường. Đến nay, cây cà phê đạt tổng diện tích gần 21.900ha (trồng mới năm 2026 đạt khoảng 13.500ha, diện tích cho sản phẩm gần 6.100ha, sản lượng ước đạt 8.500 tấn), tập trung tại các vùng trọng điểm như Quài Tở, Mường Ảng, Mường Mùn, Búng Lao, Pú Nhung, Chiềng Sinh... Trong khi đó, cây mắc ca đạt trên 19.200ha (trồng mới năm 2026 đạt gần 6.900ha), tập trung chủ yếu tại Tuần Giáo, Mường Mùn, Quài Tở, Pú Nhung... Đối với cây dứa diện tích đạt trên 1.500ha và chanh leo đạt khoảng 28ha (sản lượng ước đạt trên 180 tấn), đã bắt đầu hình thành các vùng chuyên canh hiệu quả tại các xã Mường Nhà, Na Sang, Núa Ngam.

Bà Lò Hải Dinh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Nông nghiệp (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Tỉnh phấn đấu hình thành các vùng nguyên liệu tập trung có quy mô phù hợp, chất lượng đồng đều, gắn kết chặt chẽ với chế biến và thị trường tiêu thụ. Qua đó góp phần nâng cao giá trị nông sản, cải thiện thu nhập cho người dân, thúc đẩy cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa xanh, thông minh và bền vững”.

Điển hình như xã Mường Mùn, phát triển cây cà phê được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm tại Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, nhằm đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng và hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung. Trong niên vụ 2025 - 2026, toàn xã đã trồng trên 1.100ha cà phê (đưa tổng diện tích cà phê trên địa bàn xã đạt trên 1.800ha), tạo tiền đề vững chắc để địa phương tiếp tục mở rộng quy mô. Theo kế hoạch, năm 2027 xã Mường Mùn phấn đấu trồng mới từ 500ha cà phê trở lên.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Mường Mùn cho biết: Để thực hiện mục tiêu xây dựng vùng sản xuất tập trung, tránh tình trạng phát triển tự phát hay dàn trải, ngay từ đầu niên vụ địa phương đã chủ động gieo ươm, chuẩn bị nguồn cây giống bảo đảm chất lượng, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng. Việc tập trung nguồn lực phát triển vùng nguyên liệu lớn không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn tạo điều kiện thuận lợi để ứng dụng kỹ thuật và liên kết tiêu thụ, nâng cao thu nhập cho người dân.

Tại xã Mường Nhà việc chuyển đổi diện tích đất dốc canh tác ngô, sắn, lúa nương kém hiệu quả sang trồng dứa mật, đã giúp đời sống người dân nơi đây được cải thiện rõ rệt. Cây dứa mật đã mở ra hướng đi bền vững. Năm 2026, xã triển khai mở rộng thêm khoảng 80ha, đưa tổng diện tích lên gần 400ha và đặt mục tiêu chạm mốc 500ha vào năm 2030. Điểm đáng mừng là chuỗi liên kết tại đây đang vận hành hiệu quả với sự góp mặt của Hợp tác xã Mường Nhà và Hợp tác xã Dứa mật Pu Lau đảm nhận khâu thu mua, vận chuyển và tiêu thụ.

Ông Đặng Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Mường Nhà cho biết: Mục tiêu mở rộng vùng dứa mật gắn liền với yêu cầu phát triển vùng nguyên liệu quy mô lớn và liên kết chặt chẽ theo mô hình “Người dân - HTX - Doanh nghiệp”. Mường Nhà đang tập trung khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp có năng lực đầu tư quy mô lớn để khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, hình thành và phát triển vững chắc vùng sản xuất dứa tập trung, hạn chế tối đa rủi ro về đầu ra cho bà con.

Để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, tỉnh Điện Biên xác định thời gian tới sẽ tiếp tục quản lý, chăm sóc tốt diện tích trồng mới đang trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, khuyến khích trồng xen canh cà phê với mắc ca và cây ăn quả để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất. Tỉnh đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng; xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, tuân thủ quy trình sản xuất an toàn theo chuẩn thị trường.

Đặc biệt đối với cây cà phê, tỉnh chú trọng kiểm soát nghiêm ngặt nguồn gốc đất sản xuất, bảo đảm không gây mất rừng và từng bước đáp ứng đầy đủ các quy định khắt khe về truy xuất nguồn gốc của thị trường xuất khẩu quốc tế. Sự vào cuộc đồng bộ từ nhà quản lý, chính quyền cơ sở đến các hợp tác xã và doanh nghiệp chính là “chìa khóa” để nông nghiệp Điện Biên cất cánh vững chắc trên con đường sản xuất hàng hóa tập trung, chuyên nghiệp và bền vững.