Hồ Dầu Tiếng xây dựng kịch bản vận hành, chủ động ứng phó El Nino

Hồ Dầu Tiếng nhìn từ khu vực công trình đầu mối. Việc xây dựng các kịch bản vận hành nhằm chủ động nguồn nước trong mùa cạn 2026-2027. (Ảnh: Hồng Tâm)

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, El Nino hiện ở ngưỡng cường độ rất mạnh. Trong thời kỳ từ tháng 10 đến tháng 12/2026, xác suất El Nino đạt cường độ rất mạnh được dự báo ở mức 98%. Hiện tượng này có khả năng tiếp tục duy trì trong những tháng đầu năm 2027, thậm chí kéo dài đến đầu mùa hè.

Diễn biến trên đặt nguồn nước hồ Dầu Tiếng trước áp lực lớn trong những tháng tới, nhất là khi nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt, công nghiệp và sản xuất nông nghiệp tiếp tục ở mức cao.

Xây dựng ba phương án vận hành hồ

Để chủ động nguồn nước cho năm 2027, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam xây dựng ba phương án vận hành hồ Dầu Tiếng trong thời gian từ ngày 15/9 đến hết ngày 30/11/2026, dựa trên các kịch bản khác nhau về dòng chảy về hồ.

Phương án thứ nhất được xây dựng trên cơ sở nhận định khí tượng thủy văn, trong đó dòng chảy về hồ trong tháng 10 có khả năng giảm 5-20% so trung bình nhiều năm, tháng 11 giảm 5-15%. Phương án thứ hai sử dụng số liệu của năm kiệt nhất 2004 làm cơ sở tính toán, trong khi phương án thứ ba lấy năm nhiều nước nhất 2016 để xây dựng kịch bản.

Cả ba phương án đều tính đến khả năng chuyển bổ sung khoảng 232,85 triệu m³ nước từ hồ Phước Hòa về hồ Dầu Tiếng, với lưu lượng khoảng 35 m³/s trong giai đoạn tính toán.

Theo Công ty, việc xây dựng đồng thời nhiều kịch bản nhằm chủ động ứng phó với diễn biến khó lường của nguồn nước. Các kịch bản cho thấy sự biến động của dòng chảy có thể tác động trực tiếp đến khả năng cấp nước trong mùa cạn, do đó việc theo dõi sát diễn biến khí tượng thủy văn, chủ động bổ sung nguồn nước và linh hoạt điều chỉnh kế hoạch vận hành là yêu cầu quan trọng.

Định hướng vận hành mùa cạn 2026-2027 sẽ được xác định trên cơ sở mực nước hồ thực tế vào ngày 1/12/2026.

Trường hợp mực nước hồ không đạt mực nước thiết kế 24,4m nhưng vẫn cao hơn 23,3m, Công ty sẽ phối hợp với các đơn vị sử dụng nước tổ chức rà soát, xây dựng kế hoạch cấp nước tiết kiệm, hiệu quả, phù hợp với mức độ thiếu hụt nguồn nước.

Nếu mực nước hồ xuống dưới 23,3m, Công ty sẽ tiếp tục chủ động chuyển nước từ hồ Phước Hòa về bổ sung, đồng thời ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt và công nghiệp. Đối với sản xuất nông nghiệp, các địa phương và đơn vị liên quan sẽ rà soát cơ cấu cây trồng, điều chỉnh kế hoạch sản xuất và tổ chức cấp nước phù hợp với khả năng nguồn nước.

Trong trường hợp nguồn nước không đủ đáp ứng đồng thời nhu cầu tưới, phương án cấp nước luân phiên trên các tuyến kênh chính sẽ được xem xét. Tại kênh Đông - Đức Hòa, dự kiến cấp nước 3 ngày/tuần cho khu vực Thành phố Hồ Chí Minh và 4 ngày/tuần cho Tây Ninh. Trên kênh Tây và kênh Tân Hưng, việc cấp nước cũng được tổ chức luân phiên giữa khu vực thượng lưu và hạ lưu theo kế hoạch.

Ưu tiên nước sinh hoạt, chủ động điều chỉnh sản xuất

Theo ông Trần Quang Hùng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam, trong bối cảnh nguồn nước có nguy cơ tiếp tục chịu áp lực, Công ty xác định ưu tiên cấp nước phục vụ sinh hoạt và công nghiệp, đồng thời phối hợp với các đơn vị sử dụng nước rà soát cơ cấu cây trồng, xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với khả năng cấp nước.

Ông Trần Quang Hùng đề nghị các đơn vị sử dụng nước thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, mực nước hồ, chủ động xây dựng kế hoạch vận hành và đẩy mạnh tuyên truyền sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả.

Cùng với đó, các địa phương và đơn vị khai thác thủy lợi cần rà soát kế hoạch sản xuất, bố trí cơ cấu cây trồng, thời gian lấy nước phù hợp; phối hợp chặt chẽ với đơn vị quản lý hồ để điều chỉnh kế hoạch cấp nước theo thứ tự ưu tiên.

Việc xây dựng các kịch bản vận hành hồ Dầu Tiếng không chỉ nhằm ứng phó với nguy cơ thiếu nước trong mùa cạn 2026-2027, mà còn tạo cơ sở để các địa phương, đơn vị sử dụng nước chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, sử dụng nguồn nước tiết kiệm và phối hợp vận hành toàn hệ thống. Trong điều kiện diễn biến khí tượng thủy văn còn nhiều bất định, khả năng cập nhật kịp thời các thông tin về nguồn nước và điều chỉnh phương án vận hành sẽ có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an ninh nguồn nước cho các nhu cầu thiết yếu.