Hộ kinh doanh cần lưu ý về thuế, chính sách bảo hiểm xã hội

Một hộ kinh doanh tại khu phố Phú Hội, phường Nhơn Trạch giới thiệu đặc sản của quê hương. Ảnh minh họa: Đoàn Phú

Đối tượng được miễn thuế, đăng ký kinh doanh

Hộ gia đình sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký HKD, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tuy vậy, pháp luật vẫn cho phép các đối tượng kinh doanh trên được quyền thành lập, đăng ký HKD theo quy định.

Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Thuế kế toán luật Việt Á (phường Long Bình) cho biết: Tại Điều 3 và Điều 4 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, ngày 5-3-2026 của Chính phủ quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với HKD (gọi tắt là Nghị định số 68) được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định số 141) quy định ngưỡng chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) như sau: HKD, cá nhân kinh doanh có hoạt động sản xuất, kinh doanh có mức doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh, bao gồm cả cá nhân đăng ký thành lập HKD hoặc người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm người đại diện HKD (gọi là cá nhân kinh doanh) có mức doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế TNCN.

Cũng theo Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Tuấn, tại khoản 5, Điều 8 Nghị định số 68 được sửa đổi bởi Nghị định số 141 quy định về sử dụng hóa đơn điện tử đối với HKD, cá nhân kinh doanh như sau: HKD, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Trường hợp HKD, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống đáp ứng điều kiện và có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế…

Phải đóng bảo hiểm xã hội, khai thuế, tính thuế…

Từ ngày 1-1-2026, HKD, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp thuế khoán nữa mà chuyển sang phương pháp kê khai và tự nộp thuế. Trên cơ sở đó, tại Điều 13 Luật Quản lý thuế năm 2025 có quy định, trường hợp HKD, cá nhân kinh doanh xác định có mức doanh thu hằng năm từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế, đối tượng phải nộp thuế theo quy định của pháp luật về thuế, HKD, cá nhân kinh doanh tự xác định số thuế GTGT, thuế TNCN phải nộp theo quy định của pháp luật về thuế GTGT, thuế TNCN.

Đối với các loại thuế khác và khoản thu khác thì HKD, cá nhân kinh doanh tự xác định số thuế, khoản thu khác phải nộp theo quy định của pháp luật về thuế, quy định khác của pháp luật có liên quan. Đồng thời, HKD, cá nhân kinh doanh thực hiện khai thuế, tính thuế đối với từng loại thuế theo kỳ tính thuế. Cơ quan thuế căn cứ vào cơ sở dữ liệu quản lý thuế cung cấp thông tin để hỗ trợ HKD, cá nhân kinh doanh trong việc khai thuế và tính thuế.

Riêng đối với HKD, cá nhân kinh doanh có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số khác, được khoản 4, Điều 13 Luật Quản lý thuế năm 2025 quy định như sau: Trường hợp có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số khác có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán, chủ quản nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số khác (trong nước hoặc nước ngoài) có trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thay số thuế đã khấu trừ của HKD, cá nhân kinh doanh. Trường hợp có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số khác không có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán, HKD, cá nhân kinh doanh trực tiếp khai thuế, tính thuế và nộp thuế theo quy định.

Theo quy định hiện hành, chủ HKD của HKD có đăng ký kinh doanh theo quy định thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Với đối tượng chủ HKD của HKD có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thì thực hiện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc kể từ ngày 1-7-2025. Còn đối với chủ HKD của HKD không đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thì thực hiện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc kể từ ngày 1-7-2029. Vấn đề này được quy định tại khoản 2, Điều 3 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, ngày 25-6-2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 về bảo hiểm xã hội bắt buộc. Vì vậy, chủ HKD của HKD cần lưu ý thực hiện để tránh vi phạm.