Hộ kinh doanh được lựa chọn lập sổ kế toán điện tử hoặc bằng bản giấy

Quy định hiện hành hoàn toàn không bắt buộc hộ kinh doanh phải thực hiện ghi chép thủ công trên sổ giấy. (Ảnh: Vietnam+)

Thông tin cho báo chí ngày 8/3, Bộ Tài chính đã đưa ra những giải đáp cụ thể nhằm làm rõ các vấn đề dư luận quan tâm liên quan đến việc sử dụng hóa đơn điện tử. Các phản hồi tập trung vào quy định ghi chép sổ kế toán của hộ kinh doanh và nghĩa vụ xuất hóa đơn điện tử theo từng chuyến xe đối với hoạt động vận tải hành khách bằng taxi.

Bổ trợ giữa hóa đơn điện tử và sổ kế toán

Theo phản ánh từ dư luận xã hội, nhiều hộ kinh doanh đề xuất bỏ quy định phải ghi chép sổ mua, bán hàng theo mẫu. Lý do là việc mua bán đã có hóa đơn hoặc đã được kê khai trong phần mềm quản lý bán hàng. Các hộ kinh doanh cho rằng việc vừa thực hiện kê khai thuế trên trang điện tử, vừa phải viết tay liệt kê hàng hóa gây ra sự trùng lặp và phiền hà không đáng có trong hoạt động kinh doanh thường nhật.

Giải đáp vấn đề này, Bộ Tài chính (Cục Thuế) khẳng định hộ kinh doanh thuộc đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định tại Nghị định số 141/2026/NĐ-CP và Nghị định số 254/2026/NĐ-CP. Cơ quan quản lý thuế nhấn mạnh hóa đơn điện tử là chứng từ hợp pháp phản ánh giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, là căn cứ để xác định nghĩa vụ thuế đồng thời góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động kinh doanh, nâng cao tính minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, các hộ kinh doanh cần thực hiện chế độ kế toán theo quy định tại Thông tư số 152/2025/TT-BTC. Trên thực tế, đây không phải là một thủ tục hành chính mới do Cơ quan Thuế đặt ra. Việc ghi chép sổ kế toán nhằm tổng hợp, hệ thống hóa các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, phục vụ công tác quản lý, xác định số liệu kê khai thuế và là căn cứ giải trình khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Để giảm tải áp lực cho người dân, cơ quan quản lý khẳng định hộ kinh doanh được lựa chọn phương thức lưu trữ các tài liệu kế toán, bao gồm hóa đơn, chứng từ kế toán, sổ kế toán trên phương tiện điện tử hoặc bằng bản giấy. Quy định hiện hành hoàn toàn không bắt buộc hộ kinh doanh phải thực hiện ghi chép thủ công trên sổ giấy.

Cơ quan Thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện các giải pháp hỗ trợ người nộp thuế trong việc lập và sử dụng hóa đơn điện tử. (Ảnh: Vietnam+)

Như vậy, sổ kế toán và hóa đơn điện tử có chức năng khác nhau và bổ trợ cho nhau trong công tác quản lý của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Việc thực hiện đầy đủ cả hai quy định không chỉ bảo đảm tuân thủ pháp luật về thuế và kế toán mà còn giúp hộ kinh doanh quản lý doanh thu, chi phí và hoạt động kinh doanh một cách minh bạch, hiệu quả.

Trong thời gian tới, Cơ quan Thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện các giải pháp hỗ trợ người nộp thuế trong việc lập và sử dụng hóa đơn điện tử. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, phối hợp với các đơn vị cung cấp giải pháp để tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh triển khai hóa đơn điện tử gắn với quản lý bán hàng, từng bước thay thế phương thức ghi chép thủ công, qua đó giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả quản lý.

Linh hoạt lập hóa đơn điện tử cho taxi

Một nội dung khác cũng thu hút sự chú ý của dư luận là việc phản ánh người lái xe taxi gặp những khó khăn khi phải lập hóa đơn điện tử từng chuyến xe. Để giải thích rõ đối với loại hình doanh nghiệp vận tải này, Bộ Tài chính (Cục Thuế) cho biết tại khoản 5 Điều 26 Luật Quản lý thuế số 108/2026/QH15 đã quy định rõ ràng về nguyên tắc, quyền và trách nhiệm lập, quản lý, sử dụng hóa đơn điện tử của người nộp thuế.

Đồng thời, tại khoản 4 Điều 9 và khoản 3 Điều 16 Nghị định số 254/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 (quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2026/QH15 về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử) cũng đã quy định cụ thể thời điểm lập hóa đơn và trách nhiệm của người bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ sử dụng hóa đơn điện tử không có mã của Cơ quan Thuế.

Căn cứ quy định nêu trên, Bộ Tài chính khẳng định Nghị định không quy định việc lập hóa đơn tổng đối với hoạt động kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi. Thời điểm lập hóa đơn đối với hoạt động kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi, đối với các doanh nghiệp đáp ứng điều kiện có hệ thống phần mềm quản lý chi tiết từng giao dịch, có dữ liệu thu tiền được lưu trữ trên hệ thống theo từng giao dịch, sẽ được thực hiện linh hoạt theo ba trường hợp cụ thể.

Thời điểm lập hóa đơn đối với hoạt động kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi sẽ được thực hiện linh hoạt theo ba trường hợp cụ thể. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Trường hợp thứ nhất, đối với dịch vụ cung cấp cho khách hàng là doanh nghiệp, tổ chức, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm hoàn thành việc đối soát dữ liệu giữa các bên, nhưng chậm nhất không quá ngày mùng 7 của tháng sau tháng phát sinh việc cung cấp dịch vụ.

Trường hợp thứ hai, đối với dịch vụ cung cấp cho cá nhân là người tiêu dùng không cung cấp thông tin, doanh nghiệp taxi thực hiện gửi cơ sở dữ liệu thông tin chi tiết giao dịch đến Cơ quan Thuế theo Bảng thông tin chi tiết giao dịch, giúp doanh nghiệp tránh được việc phải xuất hóa đơn lẻ cho từng khách hàng không lấy thông tin.

Trường hợp thứ ba, đối với dịch vụ cung cấp cho khách hàng lấy hóa đơn ngay sau khi cung cấp dịch vụ, có thể bao gồm cả doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân, thì doanh nghiệp thực hiện lập hóa đơn điện tử cho khách hàng đồng thời chuyển dữ liệu hóa đơn đến Cơ quan Thuế theo đúng quy định.

Qua đó, Bộ Tài chính khẳng định phương thức quản lý này không làm tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Tất cả các nội dung hướng dẫn trên đã được quy định rất thống nhất và rõ ràng tại Nghị định số 254/2026/NĐ-CP, bảo đảm tính công bằng và hiệu quả quản lý./.