Hộ kinh doanh thương mại điện tử nắm vững chính sách thuế để giảm rủi ro pháp lý

Tạo môi trường giao dịch minh bạch

Chia sẻ tại Hội thảo “Quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử”, do Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp tổ chức ngày 6/8, bà Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP được xây dựng trên cơ sở thực tiễn phát triển nhanh của thương mại điện tử với sự xuất hiện ngày càng phổ biến của các mô hình như sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream bán hàng và tiếp thị liên kết. Mục tiêu là xây dựng môi trường giao dịch minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Toàn cảnh Hội thảo “Quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử”. Ảnh: TN

Theo bà Oanh, điểm mới quan trọng của Luật Thương mại điện tử là mọi chủ thể kinh doanh trên môi trường số đều phải được định danh, xác thực trước khi tham gia giao dịch. Quy định này nhằm chấm dứt tình trạng kinh doanh ẩn danh, đồng thời yêu cầu người bán công khai đầy đủ thông tin về chủ thể, hàng hóa và đáp ứng các điều kiện kinh doanh theo quy định đối với từng nhóm sản phẩm.

Đáng chú ý, Luật Thương mại điện tử lần đầu tiên xác định livestream bán hàng và tiếp thị liên kết là một phần của giao dịch thương mại điện tử khi phát sinh hoạt động đặt hàng trực tiếp trên nền tảng. Theo đó, trách nhiệm không chỉ thuộc về người bán mà còn được phân định rõ đối với KOL, KOC, livestreamer, đơn vị tiếp thị liên kết và nền tảng thương mại điện tử.

Cụ thể, người bán chịu trách nhiệm về chất lượng, nguồn gốc hàng hóa và giải quyết khiếu nại sau bán hàng; KOL, KOC, livestreamer phải kiểm chứng thông tin trước khi giới thiệu sản phẩm, không được quảng cáo sai sự thật hoặc gây hiểu nhầm về công dụng, xuất xứ, giá bán. Các đơn vị tiếp thị liên kết chỉ được sử dụng thông tin chính thống của người bán và không được tạo đánh giá giả hoặc dẫn liên kết đến hàng hóa vi phạm.

Hộ kinh doanh kê khai doanh thu, lập hóa đơn đầy đủ giảm rủi ro

Thông tin tại hội thảo, ông Đặng Văn Thành - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuế Thương mại điện tử (Cục Thuế) cho biết, Luật Quản lý thuế năm 2025 cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn đã tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn, phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới.

Theo ông Thành, thủ tục đăng ký thuế tiếp tục được đơn giản hóa. Hộ, cá nhân kinh doanh có thể thực hiện đăng ký thuế ngay trên hồ sơ khai thuế lần đầu mà không phải nộp hồ sơ đăng ký riêng như trước đây. Đồng thời, các quy định mới cũng bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người nộp thuế thông qua cơ chế hoàn thuế, bù trừ số thuế nộp thừa và tiếp tục miễn thuế đối với các trường hợp có số thuế thu nhập cá nhân phải nộp ở mức thấp theo quy định.

Đối với hộ và cá nhân kinh doanh đa kênh, pháp luật cho phép thực hiện khai thuế tập trung trên một hồ sơ dù có nhiều địa điểm kinh doanh hoặc hoạt động hoàn toàn trên môi trường trực tuyến. Người bán chỉ kinh doanh trên nền tảng số thực hiện kê khai và nộp thuế tại cơ quan thuế nơi cư trú.

Đặc biệt, cơ chế kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và các nền tảng thương mại điện tử tiếp tục được tăng cường. Theo đó, doanh thu, số thuế đã được khấu trừ và nộp thay sẽ được tự động cập nhật vào tài khoản thuế điện tử của người nộp thuế, giúp giảm thời gian đối chiếu, hạn chế sai sót và nâng cao tính minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Đối với hóa đơn điện tử, nhiều quy định mới được ban hành nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh trên môi trường số. Hộ, cá nhân kinh doanh đã sử dụng hóa đơn điện tử phù hợp sẽ không bắt buộc chuyển sang sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Đồng thời, người nộp thuế được phép ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử hoặc tổ chức kinh tế lập hóa đơn điện tử thay theo đúng quy định và thông báo với cơ quan thuế. Quy định này góp phần tích hợp quy trình bán hàng, thanh toán và xuất hóa đơn ngay trên nền tảng số, giảm đáng kể các thao tác thủ công.

Chia sẻ từ góc độ đơn vị tư vấn, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam khẳng định, những quy định mới về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý. Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai, quy định về hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử hiện vẫn còn những bất cập.

Theo bà Cúc, mặc dù nhiều sàn đã thực hiện khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế, song phần lớn chưa thực hiện nhận ủy nhiệm lập hóa đơn. Vì vậy, hộ và cá nhân kinh doanh vẫn phải lập hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng, trong khi phần lớn giao dịch là bán lẻ, người mua không có nhu cầu nhận hóa đơn và nghĩa vụ thuế thực tế đã được sàn thực hiện. Điều này khiến người bán phát sinh thêm chi phí mua hóa đơn điện tử, mất nhiều thời gian thao tác và làm tăng chi phí tuân thủ nhưng không mang lại nhiều giá trị trong công tác quản lý thuế.

Theo đó, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam kiến nghị, cơ quan thuế nghiên cứu sửa đổi quy định theo hướng tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát được doanh thu và dòng tiền.

Cụ thể, bà đề xuất chỉ yêu cầu lập hóa đơn trong các trường hợp người mua có nhu cầu sử dụng hóa đơn để hạch toán chi phí, chứng minh nguồn gốc hàng hóa hoặc đối với những hàng hóa phải đăng ký quyền sở hữu. Đối với các giao dịch mà người mua không có nhu cầu nhận hóa đơn, hộ, cá nhân kinh doanh không cần lập hóa đơn riêng để lưu giữ.

Theo bà, giải pháp này sẽ góp phần giảm đáng kể chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian cho người kinh doanh, đồng thời vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý thuế thông qua dữ liệu giao dịch và cơ chế khấu trừ, khai thay, nộp thay của các nền tảng thương mại điện tử.

Đưa ra lưu ý cho hộ, cá nhân kinh doanh trong thực thi chính sách pháp luật thuế mới, bà Cúc nêu rõ, hộ, cá nhân kinh doanh cần chủ động thực hiện đúng quy định về kê khai doanh thu và lập hóa đơn điện tử. Theo đó, doanh thu tính thuế cần được tách bạch theo từng loại hoạt động để áp dụng đúng chính sách thuế. Đối với các khoản thu từ hoa hồng, cá nhân nên thực hiện đăng ký thuế để được áp dụng phương pháp tính thuế phù hợp, bảo đảm quyền lợi theo quy định hiện hành./.