Hỗ trợ đăng ký khai sinh cho trẻ em ở vùng biên giới

Trợ giúp pháp lý về tận thôn bản hỗ trợ

Tháng 2/2026, gia đình ông Hồ Văn Đế, xã Tà Rụt, đón tin vui khi cả 3 người con gái là: Hồ Thị Lý (SN 2017), Hồ Thị Lê (SN 2021) và Hồ Thị Luật (SN 2025) đều được đăng ký khai sinh sau nhiều năm chờ đợi.

Theo thông tin từ chính quyền địa phương, ông Hồ Văn Đế sinh sống như vợ chồng với bà Hồ Thị Duôi (người Lào nhưng không có giấy tờ tùy thân) ở thôn Ro Ró, xã Tà Rụt nhưng chưa đăng ký kết hôn. Ở vùng sâu, vùng xa, trình độ hiểu biết hạn chế, điều kiện đi lại khó khăn nên ông Đế không nắm rõ quy định về thủ tục đăng ký khai sinh cho các con.

May mắn dịp vừa rồi, ông được cán bộ Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2 tỉnh Quảng Trị, Đồn Biên phòng A Vao, lực lượng công an và UBND xã hướng dẫn, hoàn thiện hồ sơ pháp lý liên quan đến thủ tục nhận cha-con, sau đó tiến hành đăng ký khai sinh. Với sự hỗ trợ tận tâm của cán bộ địa phương và trung tâm trợ giúp pháp lý, cả 3 người con của ông đều đã có giấy khai sinh.

Cán bộ ngành Tư pháp phối hợp với UBND xã Tà Rụt hướng dẫn đăng ký khai sinh cho trẻ em trên địa bàn - Ảnh: M.L

Theo ông Hồ Văn Nhiếp, Phó Chủ tịch UBND xã Tà Rụt, ngoài các con của ông Đế, trên địa bàn xã có 5 trẻ em khác cũng chưa đăng ký khai sinh. Nguyên nhân là cha mẹ của các em chung sống với nhau nhưng không đăng ký kết hôn, có yếu tố di cư tự do hoặc mẹ là người nước ngoài không có giấy tờ tùy thân…

Vì vậy, xã gặp khó khăn trong giải quyết thủ tục đăng ký khai sinh cho trẻ. Sau khi có công văn hướng dẫn của Sở Tư pháp và cán bộ Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2 trực tiếp về địa phương tư vấn, hỗ trợ, UBND xã đã hoàn thiện thủ tục đăng ký khai sinh cho 6/8 trường hợp. Còn 2 trường hợp chưa giải quyết được, trong đó có 1 trường hợp người bố đi lao động ở Lào, không có mặt ở địa phương; 1 trường hợp bố mẹ đều đã mất, trẻ sống với ông nội nhưng ông nội chưa có tài khoản VNeID mức độ 2, đang được Công an xã hướng dẫn đăng ký để thực hiện các bước tiếp theo.

Vào năm 2019, tỉnh Quảng Trị cũ đã hỗ trợ nhập quốc tịch cho hàng trăm trường hợp là công dân Lào di cư tự do và kết hôn không giá thú với người Việt Nam trong vùng biên giới Việt Nam-Lào theo thỏa thuận giải quyết vấn đề người di cư tự do và kết hôn không giá thú trong vùng biên giới của Chính phủ hai nước Việt Nam-Lào.

Tuy nhiên, do đặc thù địa bàn nên ở nhiều xã biên giới trên địa bàn tỉnh, tình trạng di cư tự do và kết hôn không giá thú vẫn phát sinh hàng năm. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến nhiều trẻ em vùng biên giới chưa đăng ký khai sinh.

Tiếp tục đồng hành với chính quyền địa phương

Nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em và tình hình an ninh biên giới, Sở Tư pháp xác định việc đăng ký khai sinh cho trẻ em là con của công dân Việt Nam thuộc trường hợp kết hôn không giá thú đang cư trú trên địa bàn tỉnh là nhiệm vụ cần ưu tiên giải quyết. Vì vậy, tháng 12/2025, sở đã có công văn gửi UBND 12 xã biên giới trên địa bàn đề nghị thực hiện rà soát, đăng ký khai sinh cho trẻ.

Qua số liệu rà soát của các địa phương, đến cuối năm 2025, có 38 trẻ em là con của công dân Việt Nam thuộc trường hợp kết hôn không giá thú đang cư trú trên địa bàn tỉnh Quảng Trị (phía Nam tỉnh có 29 trẻ, phía Bắc tỉnh có 9 trẻ). Những trẻ em này được sinh ra tại Việt Nam, có cha là công dân Việt Nam, mẹ là người không rõ quốc tịch, cha mẹ chưa đăng ký kết hôn.

Để triển khai thực hiện có hiệu quả, phòng chuyên môn của sở đã có hướng dẫn cụ thể về nội dung, cung cấp các biểu mẫu cho UBND xã để thực hiện việc đăng ký. Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2 tỉnh Quảng Trị phối hợp với UBND các xã, công an xã, đồn biên phòng đóng quân trên địa bàn các xã phía Nam tỉnh khảo sát, rà soát, hướng dẫn, vận động người dân đăng ký khai sinh cho trẻ.

Đặc biệt, tranh thủ dịp người lao động về quê nghỉ tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Sở Tư pháp đã có công văn đề nghị UBND các xã biên giới bố trí công chức trực để tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đăng ký nhận cha-con, đăng ký khai sinh cho trẻ em đúng vào thời điểm nghỉ Tết. Nhờ vậy, đến hết tháng 2/2026, các địa phương đã giải quyết đăng ký khai sinh cho 34 trường hợp (các xã phía Nam 25 trường hợp, phía Bắc 9 trường hợp), còn 4 trường hợp chưa đăng ký được do người cha đi làm xa không có mặt tại địa phương hoặc chưa có định danh cá nhân…

Ngoài ra, từ tháng 3/2026, phát sinh thêm 7 trường hợp (phía Bắc 5, phía Nam 2) chưa đăng ký khai sinh.

Theo ông Nguyễn Lương Chính, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2 tỉnh Quảng Trị, hỗ trợ đăng ký khai sinh cho trẻ em vùng biên giới không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục hành chính cho các xã trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mà còn giúp người dân hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật, bảo đảm quyền nhân thân của trẻ nhằm thụ hưởng các quyền lợi về giáo dục, y tế và an sinh xã hội.

Thời gian tới, Sở Tư pháp, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2 sẽ phối hợp với lực lượng công an, biên phòng, UBND các xã biên giới tiếp tục công tác rà soát, hướng dẫn đăng ký khai sinh đối với các trường hợp chưa thực hiện. Đồng thời tăng cường công tác trợ giúp pháp lý, tuyên truyền Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Trẻ em tại vùng sâu, vùng xa.