Hỗ trợ người dân miền núi an cư lạc nghiệp

Hộ bà Trần Thị Kim Phương (bìa trái) an cư lạc nghiệp nhờ tiếp cận hỗ trợ từ Nghị quyết số 23/2021/NQ-HĐND ngày 22/7/2021. Ảnh: QUANG VIỆT

An cư để lạc nghiệp

Xã Lãnh Ngọc có địa hình núi cao, bị chia cắt mạnh bởi nhiều sông suối; lòng sông cạn và hẹp nên vào mùa mưa lũ thường xảy ra sạt lở đất, lũ ống, lũ quét, ngập lụt... gây khó khăn cho đời sống nhân dân. Vì vậy, công tác sắp xếp, bố trí dân cư đặt ra cấp thiết.

Từ năm 2021 đến nay, xã Lãnh Ngọc (sáp nhập các xã cũ gồm Tiên Ngọc, Tiên Lãnh và Tiên Hiệp) đã sắp xếp, di dời chỗ ở cho 15 hộ dân trên địa bàn. Nhờ đó, người dân được ổn định chỗ ở, thuận lợi trong tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, nhất là cải thiện sinh kế, góp phần giảm nghèo bền vững, đảm bảo an sinh xã hội khu vực miền núi.

Chăn nuôi giúp hộ bà Trần Thị Kim Phương ổn định cuộc sống. Ảnh: QUANG VIỆT

Bà Trần Thị Kim Phương (thôn 14, xã Lãnh Ngọc) cho biết, trước đây gia đình sinh sống trong căn nhà nhỏ ở khu vực dọc bờ sông Tranh, nguy cơ sạt lở vào mùa mưa rất cao. Nhờ được chính quyền xã Tiên Lãnh (cũ) vận động, gia đình bà đã tiếp cận Nghị quyết số 23/2021/NQ-HĐND ngày 22/7/2021 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) về quy định cơ chế, chính sách hỗ trợ sắp xếp, ổn định dân cư miền núi Quảng Nam, giai đoạn 2021 - 2025, có điều kiện đầu tư căn nhà mới cạnh đường ĐT615B.

Từ khi có nhà mới khá kiên cố, chồng bà Phương thôi hành nghề đánh bắt thủy sản trên sông Tranh, chuyển sang làm dịch vụ môi trường rừng. Bà Phương chuyển sang nấu rượu, chăn nuôi. “Được Nhà nước hỗ trợ 55 triệu đồng để làm nhà mới đã thay đổi cuộc sống gia đình tôi theo hướng an cư lạc nghiệp, kinh tế gia đình ổn định hơn”, bà Phương nói.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong 5 năm (2021 - 2025) triển khai Nghị quyết số 23/2021/NQ-HĐND ngày 22/7/2021, toàn thành phố có 3.370 hộ tham gia thực hiện sắp xếp, ổn định dân cư miền núi, trong đó có 3.253 hộ đã thực hiện di dời chỗ ở theo quy hoạch. Đây là nỗ lực lớn của thành phố trong bối cảnh điều kiện địa hình, khí hậu phức tạp, nguồn lực hạn chế. Đáng chú ý là việc sắp xếp, ổn định dân cư đã gắn kết chặt chẽ với phát triển sản xuất, đầu tư hạ tầng giao thông nông thôn, giúp người dân nâng cao chất lượng cuộc sống...

Người dân miền núi Nam Trà My ổn định ở nơi ở mới. Ảnh: QUANG VIỆT

Giải quyết khó khăn

Theo bà Trần Thị Tuyết, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Lãnh Ngọc, trên địa bàn còn rất nhiều hộ dân có nhu cầu được sắp xếp chỗ ở mới do thiên tai diễn biến phức tạp trên địa bàn. Tuy vậy, không dễ triển khai trong thực tiễn. Nghị quyết số 23/2021/NQ-HĐND ngày 22/7/2021 không quy định nội dung hỗ trợ xây dựng các khu tái định cư tập trung, chỉ hỗ trợ trực tiếp cho các hộ di dời xen ghép. Trong khi đó, các hộ có nhu cầu chỗ ở mới lại thuộc diện nghèo, không thể mua đất để tiếp cận hỗ trợ của Nhà nước xây nhà mới.

“UBND huyện Tiên Phước (cũ) đã quy hoạch xây dựng khu tái định cư Dương Thờ trên địa bàn để giúp các hộ dân ở vùng sạt lở đến định cư nhưng do ngân sách huyện khó khăn, không có nguồn nên đến nay vẫn chưa thể đầu tư xây dựng. Rất mong khi triển khai Nghị quyết số 23/2021/NQ-HĐND ngày 22/7/2021 trong thời gian tới, UBND thành phố quan tâm hỗ trợ kinh phí giúp địa phương đầu tư xây dựng khu tái định cư Dương Thờ. Chính quyền xã sẽ vận động các hộ dân trong vùng thiên tai tiếp cận cơ chế hỗ trợ sắp xếp, ổn định dân cư miền núi để đầu tư chỗ ở mới kiên cố gắn với phát triển kinh tế thuận lợi hơn”, bà Tuyết nói.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua nhiều địa phương trên địa bàn đã triển khai rất hiệu quả Nghị quyết số 23/2021/NQ-HĐND ngày 22/7/2021. Các xã Avương, Tây Giang, Hùng Sơn (huyện Tây Giang cũ) giải ngân gần 6,9 tỷ đồng để sắp xếp, ổn định dân cư miền núi (đạt 100% kế hoạch).

Các xã Nam Trà My, Trà Tập, Trà Vân, Trà Linh, Trà Leng (huyện Nam Trà My cũ) giải ngân hơn 34 tỷ đồng (đạt 99,7% kế hoạch). Các xã Thạnh Mỹ, Bến Giằng, Nam Giang, Đắc Pring, La Dêê, La Êê (huyện Nam Giang cũ) giải ngân hơn 11,6 tỷ đồng (đạt 99% kế hoạch).

Tuy vậy, triển khai Nghị quyết số 23/2021/NQ-HĐND ngày 22/7/2021 thời gian qua cũng đối diện nhiều khó khăn, vướng mắc. Công tác rà soát, bổ sung quy hoạch các khu để bố trí ổn định dân cư còn chưa được quan tâm đúng mức.

Đánh giá mức độ an toàn các khu vực để bố trí chỗ ở mới chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, quan sát trực quan và tri thức bản địa, do đó một số điểm vẫn tiềm ẩn nguy cơ trong mùa mưa bão. Một bộ phận người dân còn tâm lý e ngại khi chuyển đến nơi ở mới.

Ông Trương Xuân Tý, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngành chức năng tiếp tục rà soát, tham mưu thành phố về cơ chế, chính sách để bố trí sắp xếp, ổn định dân cư vùng thiên tai hiệu quả hơn trong thời gian đến, nhất là hỗ trợ các địa phương đầu tư, xây dựng các khu tái định cư để ổn định đời sống lâu dài.

Sắp xếp, di dời dân cư vùng thiên tai khu vực miền núi thời gian đến sẽ bảo đảm phù hợp với các quy hoạch, đáp ứng yêu cầu về đất ở, đất sản xuất, nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt, các công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu, nhất là thích ứng với biến đổi khí hậu, phù hợp với phong tục tập quán của người dân.

Trong 5 năm (2021 - 2025), UBND tỉnh Quảng Nam (cũ), UBND thành phố Đà Nẵng (mới) đã phân bổ cho các địa phương hơn 343,3 tỷ đồng, đạt 35,59% so với tổng nguồn vốn dự kiến bố trí thực hiện Nghị quyết số 23/2021/NQ-HĐND ngày 22/7/2021 giai đoạn 2021 - 2025.

Cụ thể, trước khi sắp xếp chính quyền 2 cấp, đã giải ngân được hơn 275,4 tỷ đồng; sau khi sắp xếp chính quyền 2 cấp, đã giải ngân hơn 68 tỷ đồng.

Các nội dung hỗ trợ để sắp xếp, ổn định dân cư miền núi gồm hỗ trợ di chuyển nhà ở, hỗ trợ san lấp mặt bằng, nước sinh hoạt, điện sinh hoạt, đường dân sinh, đất sản xuất, vật liệu làm nhà ở, nhà vệ sinh, di dời chỉnh trang tại chỗ.