Hòa bình rồi, về thôi các anh ơi!

Sáng ngày 6/7, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Nhật Bắc

Đón các anh trở về

Nằm trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Chiến dịch 500 ngày đêm), ngày 6/7, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trang trọng tổ chức tìm kiếm, quy tập thực địa hài cốt các đồng chí cán bộ, chiến sĩ cách mạng đã anh dũng hy sinh trong Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968 tại Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh.

Giữa Công viên Lê Thị Riêng ấy, một chiếc ví được tìm thấy bên cạnh hài cốt liệt sĩ còn lưu giữ giấy tờ tùy thân giúp xác định bước đầu danh tính một người lính mang tên: Huỳnh Văn Quên. Qua đối chiếu phiên hiệu đơn vị, Quân khu 7 xác định liệt sĩ này thuộc Tiểu đoàn 1, hoạt động tại Long An, từng tham gia trận đánh khu vực cầu Chữ Y trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Cùng ngày, hai người em ở xã Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh, ông Huỳnh Văn Mười và ông Huỳnh Văn Nhỏ, đã đến trình báo nhận là thân nhân của liệt sĩ. Theo chia sẻ, gia đình có 11 anh chị em, ông Quên là anh cả. Tuy nhiên, hồ sơ gia đình cung cấp lại có điểm khác biệt: giấy báo tử của Quân khu 9 ghi tên liệt sĩ là Huỳnh Văn Quyên, trong khi bằng Tổ quốc ghi công lại ghi Huỳnh Văn Quên.

Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đang tiếp tục đối chiếu hồ sơ, chờ kết quả giám định ADN để có kết luận chính thức trước khi đưa liệt sĩ về quê nhà.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà bên di vật đã khai quật được tại Công viên Lê Thị Riêng mang tên liệt sĩ Huỳnh Văn Quên - một chiếc ví đã ố màu thời gian. Nguồn: Truyền hình Quốc phòng Việt Nam

Trên trang mạng xã hội của Truyền hình Quốc phòng Việt Nam - QPVN đăng tải thông tin về sự kiện, một bạn đọc tên Hoàng Trung Lý viết những dòng thơ ngắn: “Anh ngã xuống, xây dáng hình Tổ Quốc. Máu anh rơi cho khí Nước hào hùng. Trang sử ấy mãi nghìn năm ghi nhớ. Người anh hùng, chiến sĩ Huỳnh Văn Quên...”. Bên dưới, hàng trăm lượt thích, hàng chục bình luận nối tiếp nhau.

Bạn đọc Khai Vi Tien viết: "Xương máu của các bác, các chú đã ngã xuống để có nền độc lập cho thế hệ hôm nay, đời đời ghi nhớ công ơn các anh hùng liệt sĩ"...

Ảnh chụp từ trang mạng xã hội của Truyền hình Quốc phòng Việt Nam - QPVN.

Hay một bạn đọc Trang Trang Vũ bình luận trong trang facebook Đội tìm kiếm, Quy tập mộ liệt sĩ K90, Cục chính trị Quân khu 9: "Về thôi các anh ơi, về với quê hương đất mẹ, về với nơi chôn rau cắt rốn. Về với mẹ cha đang khắc khoải mong chờ, về đi anh về với bờ tre ruộng lúa, về với dòng sông tắm mát những trưa hè".

Một bạn đọc Trang Trang Vũ bình luận trong trang facebook Đội tìm kiếm, Quy tập mộ liệt sĩ K90, Cục chính trị Quân khu 9. Ảnh chụp màn hình

Câu chuyện của gia đình ông Mười là một trong hơn 1.300 trường hợp hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập kể từ khi Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được phát động ngày 2/4/2026 tại di tích Thành cổ Quảng Trị.

Chiến dịch kéo dài từ 15/3/2026 đến 27/7/2027, đặt mục tiêu quy tập khoảng 7.000 hài cốt, lấy mẫu sinh phẩm tại 230.000 phần mộ chưa xác định thông tin, giám định ADN khoảng 18.000 mẫu và xây dựng cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ trên phạm vi cả nước.

Cuộc chạy đua với thời gian

Ở một hướng khác của chiến dịch, tại tỉnh Kampong Chhnang, Vương quốc Campuchia, sáng 2/7, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 9 tổ chức lễ bàn giao và hồi hương 12 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam hy sinh trong các thời kỳ chiến tranh tại Campuchia.

189 hài cốt liệt sĩ được quy tập, trong đó 65 hài cốt tại Campuchia và 124 hài cốt trong nước. Ảnh chụp từ màn hình

Một ngày sau, tại An Giang, Đội K90 báo cáo kết quả cả giai đoạn: 189 hài cốt liệt sĩ được quy tập, trong đó 65 hài cốt tại Campuchia và 124 hài cốt trong nước, sau khi khảo sát hơn 67 xã phường, xử lý hơn 200 nguồn tin, đào tìm tại 80 vị trí, huy động gần 14.000 ngày công.

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 9, từ năm 2001 đến nay, riêng Đội K90 đã tìm kiếm, quy tập 2.261 hài cốt liệt sĩ, trong đó 132 hài cốt xác định được danh tính.

Dưới mỗi bài đăng như thế, mạng xã hội trở thành một không gian tưởng niệm khác, giản dị và chân thật. Có người chỉ viết vỏn vẹn: “Các bác yên nghỉ ạ, hòa bình rồi”. Có người gọi thẳng tên các anh như gọi người thân: “Nam mô A Di Đà phật. Về với gia đình với quê hương thôi các anh ơi”.

Facebook “Thuận Nông” để lại bình luận xót thương bạn bè, đồng đội. Ảnh chụp từ màn hình.

Một bạn đọc khác để lại dòng bình luận nghẹn lại giữa chừng: “Thương những bạn bè, đồng đội của tôi quá, thương xót vô cùng, nhiều người ra đi không trở về. Giờ nằm rải rác khắp mọi miền Tổ Quốc”. Và có người viết như một câu thơ tự sự: “Các anh nằm đã mấy chục năm rồi, những dấu vết cũng đã tiêu tan, vậy mà vẫn tìm được, đây cũng là cách linh thiêng, nghĩ mà thấm lòng”.

Nhưng phía sau những lời cảm ơn, còn có những dòng chờ đợi chưa có hồi kết. Dưới cùng bài đăng, một người con viết tìm cha mình, liệt sĩ Lê Khắc Mân, hy sinh tại mặt trận phía Nam năm 1968, kèm câu ngắn gọn mà xót xa: “Chiến tranh đã qua lâu rồi mà cha vẫn chưa về”.

Một người con viết tìm cha mình, liệt sĩ Lê Khắc Mân, hy sinh tại mặt trận phía Nam năm 1968, kèm câu ngắn gọn mà xót xa: “Chiến tranh đã qua lâu rồi mà cha vẫn chưa về.” Ảnh chụp màn hình.

Một người khác tìm cha là liệt sĩ Hoàng Khắc Lậy, hy sinh ngày 30/1/1969 và cho biết gia đình đã đưa thông tin khắp nơi suốt nhiều năm mà vẫn chưa có kết quả. Ở xã Diễn Châu, Nghệ An, bà Trần Thị Hường, 81 tuổi, cùng em gái đến điểm lấy mẫu sinh phẩm ADN với một mong ước giản dị, tìm được phần mộ của em trai mình, liệt sĩ Trần Quốc Hùng, hy sinh năm 1972 trên đất bạn Lào.

Chiến tranh đã lùi xa nửa thế kỷ. Đất nước đã hòa bình, đã dựng xây, đã đổi thay từng ngày. Nhưng lời hẹn của những người lính năm xưa, hẹn ngày thống nhất sẽ cùng nhau trở về, vẫn còn dang dở với hàng trăm nghìn liệt sĩ chưa xác định được tên tuổi, phần mộ.

Chiến dịch 500 ngày đêm vẫn đang chạy đua với thời gian, với sự bào mòn của đất đai, khí hậu, với tuổi tác của những nhân chứng cuối cùng còn có thể, để chỉ điểm phần mộ đồng đội và đưa các anh trở về. Trong quá trình tìm kiếm đó, công nghệ giám định ADN đang mở ra cánh cửa mà một thế hệ trước chưa từng có.

Nhưng máy móc, dữ liệu gen chỉ là công cụ. Điều thực sự đưa các anh về gần hơn với gia đình là sự kiên trì của những người lính công binh, cán bộ chính sách, tình nguyện viên cặm cụi từng centimet đất và tấm lòng của hàng triệu người dân, dù không quen biết, vẫn để lại một dòng bình luận, một lời cầu nguyện, một sự sẻ chia trên mạng xã hội mỗi khi tin về một hài cốt liệt sĩ được tìm thấy.