Hòa giải những mâu thuẫn trong đời sống khu dân cư

Gỡ mâu thuẫn từ những chuyện thường ngày

Ông Nguyễn Văn Nam, Tổ trưởng tổ dân phố kiêm Tổ trưởng Tổ hòa giải tổ dân phố Nhật Tảo 1, phường Phú Thượng chia sẻ, muốn giải quyết những bất đồng tại khu dân cư phải bắt đầu từ việc hiểu đúng quy định pháp luật, sau đó khéo léo vận động để các bên cùng tìm được tiếng nói chung, giữ gìn tình làng nghĩa xóm.

Ông Nguyễn Văn Nam, Tổ trưởng Tổ hòa giải tổ dân phố Nhật Tảo 1, phường Phú Thượng, chia sẻ kinh nghiệm giải quyết những mâu thuẫn phát sinh trong đời sống khu dân cư. Ảnh: Cao Kỳ

Theo ông Nguyễn Văn Nam, những vụ việc tổ hòa giải tổ dân phố Nhật Tảo 1 thường tiếp nhận chủ yếu liên quan đến hoạt động xây dựng nhà ở. “Tại cơ sở, chủ yếu là những tranh chấp về xây dựng. Một là vấn đề đất đai, ranh giới; hai là trong quá trình xây dựng, vật liệu rơi sang nhà bên cạnh, không bảo đảm an toàn, rồi bụi, tiếng ồn hoặc để vật liệu xây dựng bừa bãi”, ông Nam chia sẻ.

Đây là những vấn đề không mới, nhưng nếu không được xử lý kịp thời có thể khiến quan hệ giữa các gia đình trở nên căng thẳng. Bởi vậy, khi phát sinh bất đồng, tổ dân phố và tổ hòa giải thường chủ động gặp gỡ, trao đổi với các bên để nắm bắt sự việc, tìm hướng tháo gỡ. Tùy tính chất vụ việc, tổ hòa giải có thể trực tiếp vận động, thuyết phục hoặc phối hợp với chính quyền và lực lượng công an để hỗ trợ giải quyết.

Tổ hòa giải tổ dân phố Nhật Tảo 1 hiện có 7 thành viên. Ngoài ông Nam là Tổ trưởng, các thành viên còn lại là những người tham gia hoạt động tại các chi hội, đoàn thể như cựu chiến binh, phụ nữ, người cao tuổi, chữ thập đỏ. Đây là lực lượng gắn bó với địa bàn, có điều kiện nắm bắt tình hình và tiếp cận người dân khi phát sinh mâu thuẫn.

Theo ông Nam, trong thời gian vừa qua, tổ dân phố và tổ hòa giải đã tham gia giải quyết khoảng 5-6 vụ việc. Có vụ được tháo gỡ thông qua trao đổi trực tiếp giữa các hộ dân, nhưng cũng có vụ phải mời chính quyền, công an cùng phối hợp; thậm chí tổ chức cuộc gặp tại nhà văn hóa để các bên trao đổi, thống nhất phương án. “Cơ bản các vụ việc sau khi có ý kiến của tổ hòa giải đều được giải quyết thành công”, ông Nam cho biết.

Nhiều lần gặp gỡ để tìm tiếng nói chung

Trong những vụ việc từng tham gia, ông Nguyễn Văn Nam nhớ nhất là mâu thuẫn giữa hai hộ gia đình tại khu vực ngõ 23 Nhật Tảo, liên quan đến quá trình xây dựng nhà ở. Ban đầu, các gia đình đã có trao đổi, thống nhất về hiện trạng nhà và vấn đề đất đai. Tuy nhiên, khi thi công, việc đào móng khiến những bất đồng bắt đầu phát sinh.

“Vụ việc đó tương đối căng thẳng. Trong quá trình xây dựng xảy ra nhiều vấn đề, đặc biệt là thanh sắt rơi từ tầng 4 xuống, xuyên qua mái tôn nhà bên cạnh”, ông Nam nhớ lại.

Sự cố không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn khiến hai gia đình nảy sinh bất đồng về trách nhiệm và phương án khắc phục. Trước tình hình đó, ông Nam và tổ hòa giải đã trực tiếp xuống gặp gỡ, trao đổi với các bên, mục tiêu là làm rõ sự việc, trách nhiệm của các bên và tìm được phương án xử lý phù hợp.

Đáng chú ý, đây không phải vụ việc có thể giải quyết chỉ sau một lần gặp. Các bên đã phải ngồi lại nhiều lần, từng nội dung được trao đổi, ghi nhận bằng biên bản. Ông Nam cho biết: “Vụ này phải gặp nhau năm đến bảy lần, lập đi lập lại biên bản, có khoảng ba biên bản thì mới giải quyết thành công”.

Tổ hòa giải tổ dân phố Nhật Tảo 1 có 7 thành viên, với sự tham gia của đại diện các chi hội, đoàn thể tại khu dân cư. Ảnh: Cao Kỳ

Sự kiên trì cuối cùng đã đem lại kết quả. Hai gia đình thống nhất được phương án bồi thường thiệt hại, mâu thuẫn được tháo gỡ. Điều khiến người làm công tác hòa giải cảm thấy yên tâm là sau vụ việc, quan hệ giữa hai bên đã trở lại bình thường, các gia đình vui vẻ, không còn căng thẳng như trước.

Từ câu chuyện này, có thể thấy hòa giải ở cơ sở không đơn thuần là khuyên các bên nhường nhịn hay tìm cách dàn xếp cho xong một vụ việc. Người hòa giải phải lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân, xác định vấn đề cần giải quyết và kiên trì kết nối các bên.

Lấy cái lý làm nền tảng, lấy tình cảm để gắn kết

Chia sẻ về kinh nghiệm của mình, ông Nguyễn Văn Nam cho rằng uy tín của người làm công tác hòa giải trước hết phải được xây dựng từ sự hiểu biết pháp luật. Hòa giải viên không nhất thiết phải nắm sâu mọi lĩnh vực, nhưng cần hiểu những quy định cơ bản liên quan đến vụ việc, biết tìm hiểu, nghiên cứu và chủ động nhờ cơ quan chuyên môn hỗ trợ khi cần thiết.

“Đầu tiên mình phải hiểu được pháp luật, ít nhất là những quy định cơ bản liên quan đến vụ việc. Ví dụ, khi có vấn đề về xây dựng, muốn kiểm tra nhà người ta hư hỏng như thế nào thì phải có tư vấn, có thể là tư vấn độc lập hoặc nhờ bộ phận chuyên môn hỗ trợ”, ông Nam nói.

Theo Tổ trưởng tổ hòa giải Nhật Tảo 1, khi người hòa giải giải thích có căn cứ, phân tích rõ đúng sai và quyền lợi, trách nhiệm của mỗi bên, người dân sẽ dễ lắng nghe hơn. Tuy nhiên, chỉ dựa vào quy định pháp luật đôi khi chưa đủ để giải quyết tận gốc những bất đồng trong đời sống cộng đồng. Sau khi làm rõ cái lý, người hòa giải cần tiếp tục vận động bằng sự chân thành, khơi gợi tinh thần cảm thông và ý thức giữ gìn quan hệ láng giềng.

“Quan điểm của tôi là cái lý phải đi đầu đã, sau trên cơ sở đấy là tình cảm. Mình giải thích để người ta nghe có lý, có tình thì người ta nhất trí. Hàng xóm sống với nhau lâu dài, có những điều có thể thông cảm, bỏ qua cho nhau được thì nên cùng chia sẻ”, ông Nam bày tỏ.

Ông Nguyễn Văn Nam cũng nhắc đến câu nói quen thuộc: “Bán anh em xa, mua láng giềng gần”, để nhấn mạnh ý nghĩa của việc giữ gìn quan hệ giữa những người cùng sinh sống trong một khu dân cư. Bởi sau mỗi vụ việc, các gia đình vẫn tiếp tục gặp gỡ, sinh hoạt cạnh nhau. Giải quyết được tranh chấp nhưng để tình cảm hàng xóm rạn nứt thì chưa thể coi là kết quả trọn vẹn của công tác hòa giải.

Từ những vụ việc cụ thể như câu chuyện ở ngõ 23 Nhật Tảo, vai trò của hòa giải viên được thể hiện không chỉ ở khả năng tháo gỡ tranh chấp mà còn ở việc góp phần ngăn ngừa mâu thuẫn kéo dài, củng cố sự gắn kết giữa các hộ dân.

Với ông Nguyễn Văn Nam, mỗi vụ hòa giải thành công là thêm một lần những người hàng xóm hiểu nhau hơn, biết chia sẻ và cùng giữ gìn môi trường sống chung. Khi pháp luật được giải thích rõ ràng, tình cảm được đặt đúng chỗ và người dân cùng có thiện chí, những bất đồng trong đời sống thường ngày sẽ có thêm cơ hội được giải quyết ngay từ cơ sở.