Hòa giải từ cơ sở, vun đắp tình làng nghĩa xóm sau sáp nhập thôn

Gần dân, sát dân để tháo gỡ mâu thuẫn từ sớm

Thôn Xuân Sơn được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 thôn Xuân Áp, Xuân Lễ và Xuân Long. Quá trình sắp xếp đơn vị dân cư không chỉ đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý mà còn đòi hỏi sự thích ứng trong đời sống cộng đồng, bởi mỗi khu vực dân cư trước đây đều có những phong tục, tập quán và nếp sinh hoạt riêng.

Với 1.052 hộ dân, gần 4.500 nhân khẩu, Xuân Sơn là một trong những địa bàn có mật độ dân số đông. Trong giai đoạn đầu sáp nhập, việc nắm bắt tình hình đời sống, tâm tư, nguyện vọng của người dân từng khu, từng xóm đặt ra không ít khó khăn đối với những người làm công tác hòa giải.

Lãnh đạo UBND xã Kim Anh dự ngày hội Đại đoàn kết dân tộc và Ngày hội văn hóa Việt Nam năm 2026 tại thôn Xuân Sơn. Ảnh: Lương Giang

Theo ông Nguyễn Đức Việt, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác mặt trận, Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn Xuân Sơn, công tác hòa giải ở khu dân cư có vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, nhất là tại những địa phương vừa trải qua quá trình sáp nhập thôn.

Bởi vậy, các thành viên tổ hòa giải luôn xác định phải chủ động bám sát địa bàn, thường xuyên tiếp xúc, lắng nghe tâm tư, tình cảm của người dân để kịp thời phát hiện những mâu thuẫn phát sinh, từ đó có phương án giải quyết ngay từ đầu.

“Với sự nỗ lực bám sát địa bàn, kịp thời giải quyết những mâu thuẫn nảy sinh, tình hình an ninh trật tự và an toàn xã hội được đảm bảo, không xảy ra những vấn đề nghiêm trọng hay những mâu thuẫn lớn trong cư dân”, ông Nguyễn Đức Việt chia sẻ.

Kiên trì tháo gỡ tranh chấp, hàn gắn tình cảm anh em

Thực tiễn tại thôn Xuân Sơn cho thấy, hòa giải không đơn thuần là xử lý những bất đồng đã phát sinh, mà quan trọng hơn là chủ động phòng ngừa, không để những va chạm nhỏ tích tụ thành tranh chấp lớn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình và sự bình yên của cộng đồng.

Một trong những câu chuyện tiêu biểu cho hiệu quả công tác hòa giải tại Xuân Sơn là việc hóa giải mâu thuẫn giữa hai anh em trong một gia đình liên quan đến quyền sở hữu đất đai do bố mẹ để lại.

Ông Nguyễn Đức Việt, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác mặt trận, Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn Xuân Sơn thông tin về công tác hòa giải ở địa phương. Ảnh: Sỹ Hào

Theo thông tin từ ông Nguyễn Đức Việt, Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn Xuân Sơn: Ông Nguyễn Văn Quân được bố là ông Nguyễn Văn Hoàng cho thừa hưởng một mảnh đất diện tích khoảng 200m². Tuy nhiên, khi thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông Quân đã kê khai toàn bộ cả phần diện tích gần 200m² mà người em là ông Nguyễn Văn Thắng cũng được bố cho (tên các nhân vật trong câu chuyện hòa giải này đã được thay đổi)

Phát hiện sự sai sót trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của người anh, đầu năm 2026, ông Nguyễn Văn Thắng làm đơn đề nghị chính quyền địa phương và cơ quan chức năng xem xét, giải quyết nhằm bảo đảm quyền lợi của gia đình. Sau khi tiếp nhận đơn, Phòng Kinh tế xã Kim Anh đã phối hợp với các bên liên quan, mời hai gia đình đến trụ sở UBND xã làm việc hai lần nhưng chưa đạt được kết quả.

Trước tình hình đó, lãnh đạo thôn Xuân Sơn cùng các thành viên tổ hòa giải đại diện Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên, Thanh tra Nhân dân và Mặt trận Tổ quốc đã kiên trì tiếp xúc, vận động hai bên tìm tiếng nói chung.

Ban đầu, cả hai gia đình đều không đồng thuận, quyết tâm theo đuổi vụ việc đến cùng. Tranh chấp đất đai không chỉ dừng lại ở quyền lợi vật chất mà còn khiến tình cảm anh em, chú bác, con cháu trong gia đình đứng trước nguy cơ rạn nứt.

Trong hoàn cảnh ấy, những người làm công tác hòa giải không lựa chọn cách áp đặt hay thúc ép, mà kiên trì phân tích thiệt hơn, giúp các bên nhận thức rõ hệ lụy của mâu thuẫn kéo dài. Những cuộc gặp gỡ, trò chuyện chân thành, khách quan, đúng mực được thực hiện nhiều lần, với mong muốn mỗi người có thể bình tĩnh nhìn nhận sự việc và đặt tình cảm gia đình lên trên những bất đồng.

Hàn gắn từ những điều tưởng chừng không thể

“Sau gần một năm kể từ thời điểm tiếp nhận thông tin sự việc, với sự kiên trì áp dụng các nguyên tắc mưa dầm thấm lâu, nói phải củ cải cũng nghe, lạt mềm buộc chặt, cộng với những phân tích khách quan, chân thành, đúng mực, cuối cùng tổ hòa giải đã thuyết phục được hai gia đình từ chỗ mâu thuẫn gay gắt quyết định xóa bỏ hiềm khích, hàn gắn lại tình cảm”, ông Nguyễn Đức Việt chia sẻ.

Kết quả, ông Nguyễn Văn Quân đã thực hiện thủ tục tách phần diện tích đất của người em Nguyễn Văn Thắng ra khỏi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của mình. Đáng chú ý, sự việc được tổ hòa giải giải quyết thành công ngay tại gia đình, không phải tiếp tục đưa ra UBND xã.

Giá trị của câu chuyện không chỉ nằm ở việc tháo gỡ một tranh chấp đất đai, mà còn ở sự trở lại của tình thân sau những tháng ngày bất đồng. Khi những người anh em có thể ngồi lại, lắng nghe và nhường nhịn nhau, những tổn thương trong quan hệ gia đình cũng từng bước được hàn gắn.

Từ câu chuyện tại thôn Xuân Sơn có thể thấy, sức mạnh của hòa giải cơ sở nằm ở sự thấu hiểu con người, ở uy tín của những người được cộng đồng tin tưởng và ở khả năng kiên trì vận động bằng tình cảm, trách nhiệm. Đó cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, nghĩa tình, nhất là trong bối cảnh các thôn đang từng bước ổn định sau sáp nhập.