Hòa giải từ sự thấu hiểu ở khu dân cư nghệ thuật

Người gỡ những nút thắt ở khu dân cư

Nhiều năm làm công tác ở cơ sở giúp ông Văn Khắc Bình, Trưởng ban Công tác Mặt trận, Tổ trưởng Tổ hòa giải, Tổ dân phố số 22 Mai Dịch tích lũy được nhiều kinh nghiệm xử lý những va chạm trong đời sống cộng đồng. Trước khi tham gia công việc tại khu dân cư, ông từng là diễn viên, Chủ tịch Công đoàn, Trưởng phòng Tổ chức biểu diễn Nhà hát Chèo Việt Nam.

Ông Văn Khắc Bình, Tổ trưởng Tổ hòa giải, Tổ dân phố số 22 Mai Dịch, phường Phú Diễn. Ảnh: QA

Ở tổ dân phố, ông Bình không chỉ chờ người dân tìm đến khi xảy ra tranh chấp. Từ những mâu thuẫn trong gia đình đến việc nước điều hòa chảy sang lối đi chung, chuyện vệ sinh hành lang, vật nuôi đến việc sử dụng diện tích chung…, ông đều cố gắng tìm hiểu và trao đổi ngay khi có phản ánh.

Có những vụ việc phức tạp hơn, kéo dài qua nhiều năm, liên quan đến việc sử dụng mái nhà, lối đi, khoảng không gian chung tại các khu tập thể cũ. Qua thời gian, một số gia đình chuyển nhượng nhà ở, chủ mới không đồng thuận với cách sử dụng đã tồn tại trước đó. Việc đặt thiết bị, làm mái che, bố trí khu vực phơi đồ hay sửa chữa công trình có thể trở thành nguyên nhân khiến hàng xóm bất hòa. Với những trường hợp này, ông Bình thường không vội đưa ra nhận định khi chưa nắm đầy đủ câu chuyện mà gặp riêng từng bên để tìm hiểu nguồn gốc mâu thuẫn và những thỏa thuận đã có trước đó. Bí quyết để việc hòa giải đạt kết quả chính là tìm ra người có tiếng nói trong gia đình, có thể cùng ông bàn bạc và đưa ra quyết định. Khi xác định được đúng người, đúng vấn đề, việc vận động các bên nhường nhau một bước sẽ thuận lợi hơn.

Ông Văn Khắc Bình (phải) trao đổi với ông Nguyễn Năng Hùng, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố 22 Mai Dịch về công tác hòa giải tại khu dân cư. Ảnh: QA

Cách đây không lâu, ở Tổ dân phố số 22 Mai Dịch có một vụ việc phát sinh mâu thuẫn trong quá trình xây dựng nhà ở, do một gia đình thi công công trình ảnh hưởng đến nhà ở liền kề tại ngõ 76 Mai Dịch. Hai gia đình không thống nhất được phương án khắc phục và mức bồi thường khiến việc xây dựng bị đình trệ, mâu thuẫn kéo dài. Ông Bình nhiều lần gặp gỡ, trao đổi với các bên để xác định điều khiến họ chưa thể thống nhất. Ông suy nghĩ, nếu chỉ tập trung vào những lời qua tiếng lại thì rất khó tháo gỡ; cần tìm đúng vấn đề cốt lõi, phân tích thiệt hơn và vận động các bên lựa chọn phương án có thể chấp nhận được. Cùng với đó, cần tìm được cách giải quyết có thể duy trì quan hệ láng giềng về lâu dài. Cuối cùng, bằng sự khéo léo, phân tích thấu tình đạt lý, ông Bình đã giúp hai gia đình tìm được tiếng nói chung.

Theo ông Bình, người làm công tác hòa giải trước hết phải có uy tín và sự công tâm. Nếu bản thân không gương mẫu, không được người dân tin tưởng thì lời khuyên khó có sức thuyết phục. Bên cạnh đó là sự kiên trì, khả năng giao tiếp, hiểu biết pháp luật và đặc biệt là biết đặt mình vào hoàn cảnh của từng bên. Người hòa giải không thể chỉ nghe một phía rồi vội kết luận, càng không nên dùng lời lẽ khiến mâu thuẫn thêm căng thẳng. Có lúc phải nhờ người cao tuổi, người có uy tín trong khu dân cư cùng tham gia vận động. “Làm hòa giải chính là đóng nhiều vai, không những vậy còn phải chủ động xây dựng tình huống trong đầu để còn ứng phó được ngay trong thực tế”, ông Bình chia sẻ.

Ông cũng ý thức rõ giới hạn của hòa giải ở cơ sở. Những tranh chấp vượt quá phạm vi, thẩm quyền hoặc những vấn đề phức tạp, ông hướng dẫn người dân đến cơ quan chức năng giải quyết

Hiểu đặc thù cộng đồng để hòa giải

Tổ dân phố 22 Mai Dịch được hình thành sau khi sáp nhập ba tổ dân phố cũ là Tổ dân phố 15, 16 và 17 Mai Dịch. Đây cũng là khu vực gắn liền với Khu Văn hóa nghệ thuật Mai Dịch, nơi tập trung nhiều đơn vị, cơ sở đào tạo và hoạt động nghệ thuật. Qua nhiều năm, một bộ phận đông đảo cán bộ, nghệ sĩ, diễn viên, giảng viên và người lao động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật đã sinh sống tại đây. Vì thế, cộng đồng dân cư mang những nét riêng về nghề nghiệp, nếp sống và tính cách.

Đặc điểm ấy khiến công tác quản lý, vận động nhân dân, nhất là hòa giải, cần có cách tiếp cận phù hợp. Người làm công tác ở cơ sở không chỉ nắm địa bàn mà còn phải hiểu đặc thù nghề nghiệp, tâm lý và cá tính của từng người. Đây cũng là điều ông Nguyễn Năng Hùng, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố 22 Mai Dịch lưu ý khi nói về công việc ở khu dân cư sau sáp nhập.

Đánh giá về công tác hoà giải tại Tổ dân phố, ông Nguyễn Năng Hùng cho rằng, một người đã gắn bó lâu năm, được bà con biết đến và tin tưởng như ông Văn Khắc Bình thường có lợi thế lớn khi vận động, thuyết phục. Công tác hòa giải không chỉ dựa vào quy trình hay phân công nhiệm vụ mà còn phụ thuộc nhiều vào vốn hiểu biết về cộng đồng và sự tín nhiệm mà mỗi người gây dựng được.

Tổ dân phố 22 Mai Dịch thăm hỏi, tặng quà gia đình chính sách. Ảnh: NVCC

Ở Tổ dân phố 22, sự gần gũi ấy được tạo nên từ những cuộc trò chuyện đời thường. Các cán bộ của tổ dân phố ngoài những lúc bận rộn công việc vẫn thường tranh thủ ngồi quán nước, hỏi han chuyện gia đình, trò chuyện với người dân. Có khi mọi người cùng đọc thơ, hát cho nhau nghe. Những cuộc gặp gỡ đầy chất nghệ sĩ ấy, tưởng như không liên quan đến công việc lại giúp họ hiểu thêm hoàn cảnh, tính cách, những điều người dân đang băn khoăn. Qua đó, họ có thể nhận ra những va chạm mới nảy sinh, chủ động gặp gỡ và tìm cách tháo gỡ trước khi sự việc trở nên căng thẳng.

Với người làm hòa giải ở khu dân cư, có khi việc cần làm không bắt đầu từ một cuộc họp hay một lá đơn. Đó có thể chỉ là một lần ngồi lại bên chén nước, một câu hỏi thăm đúng lúc, hay lời khuyên được nói ra khi hai bên vẫn còn có thể lắng nghe nhau. Ở Tổ dân phố 22 Mai Dịch, những cách tiếp cận giản dị ấy đang góp phần giữ cho quan hệ láng giềng không bị đẩy xa bởi những va chạm thường ngày.