Hòa nhập cho trẻ tự kỷ

Cán bộ Bệnh viện phục hồi chức năng tỉnh trị liệu cho trẻ

Từ tháng 11/2024, bé N.T.T, 10 tuổi ở khối Trung Cấp, phường Đông Kinh được gia đình đưa đến Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh thăm khám trong tình trạng hạn chế giao tiếp, ít tương tác và có hành vi lặp lại. Sau khi được chẩn đoán rối loạn phổ tự kỷ, trẻ được xây dựng chương trình can thiệp phù hợp và duy trì trị liệu liên tục theo khả năng đáp ứng. Sau hơn 1 năm điều trị, bé đã có tiến bộ rõ rệt, biết giao tiếp ở mức đơn giản, giảm hành vi kích thích và bước đầu tham gia một số hoạt động cùng mọi người. Theo bà N.T.K, bà nội của bé, trước đây cháu gần như không phản ứng khi được gọi, không giao tiếp, không thể hiện nhu cầu; đến nay đã biết nói những câu đơn giản và có phản hồi khi tương tác. Những chuyển biến này tạo niềm tin để gia đình tiếp tục đồng hành trong quá trình can thiệp lâu dài.

Từ trường hợp cụ thể, có thể thấy hiệu quả của việc can thiệp khi được thực hiện đúng hướng và duy trì liên tục. Ghi nhận tại Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh, đây là cơ sở triển khai dịch vụ chuyên sâu, đồng thời được bảo hiểm y tế chi trả, giúp giảm bớt gánh nặng cho gia đình. Trung bình mỗi tháng, bệnh viện tiếp nhận khoảng 30 trẻ đến can thiệp; từ khi triển khai dịch vụ đến nay, nhiều trẻ có tiến bộ rõ về giao tiếp và hành vi. Bác sĩ Đinh Thị Kiều Oanh, Khoa Nội dinh dưỡng, Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh nhận định: Nếu trẻ được phát hiện sớm và áp dụng đúng phương pháp, khả năng cải thiện về giao tiếp, hành vi và thích nghi môi trường sẽ rõ rệt hơn, qua đó tạo nền tảng cho quá trình hòa nhập về sau.

Bên cạnh hệ thống y tế, các cơ sở giáo dục đặc biệt trên địa bàn tỉnh cũng tham gia hỗ trợ trẻ theo hướng can thiệp chuyên biệt. Hiện nay, nhiều trung tâm như: Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Ánh Sao, Trung tâm Phúc Tâm An, Trung tâm Kazuo… đang triển khai các chương trình phù hợp với từng nhóm trẻ, góp phần bổ trợ cho quá trình trị liệu và chuẩn bị kỹ năng trước khi các em tham gia môi trường học đường. Cô Nông Thị Liễu, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Ánh Sao cho biết: Hiện nay trung tâm có 18 cán bộ, giáo viên, nhân viên, tiếp nhận hỗ trợ bình quân khoảng 70 trẻ/tháng. Xác định việc dạy trẻ rối loạn phổ tự kỷ cần có sự yêu thương, phương pháp giáo dục đặc biệt, đòi hỏi thời gian dài và sự kiên trì. Khi trẻ có tiến bộ, dù nhỏ, cũng là cơ sở để giáo viên điều chỉnh phương pháp và tiếp tục duy trì quá trình can thiệp.

Cùng với quá trình can thiệp tại các cơ sở chuyên môn, ngành giáo dục trên địa bàn tỉnh cũng tích cực tham gia với vai trò tổ chức giáo dục hòa nhập trong nhà trường, nhằm duy trì và phát triển những kết quả đã đạt được. Việc dạy học được điều chỉnh theo khả năng của từng em, gắn với kết quả đánh giá từ cơ sở can thiệp, giúp trẻ từng bước thích nghi với môi trường học tập. Theo số liệu của ngành giáo dục, toàn tỉnh hiện có trên 2.000 trẻ, học sinh khuyết tật trong độ tuổi từ 0 đến 18; trong đó có 876 em độ tuổi từ 6 đến 14 tuổi tham gia học hòa nhập (riêng nhóm trẻ tự kỷ, tăng động giảm chú ý và chậm phát triển chiếm khoảng 20%). Hằng năm, ngành giáo dục đều xây dựng kế hoạch giáo dục hòa nhập phù hợp với từng đối tượng, đồng thời phối hợp với ngành y tế và các cơ sở can thiệp để đánh giá, xây dựng kế hoạch giáo dục cá thể, giúp trẻ phát triển khả năng và nâng cao mức độ thích nghi.

Trên nền tảng can thiệp và giáo dục hòa nhập, quá trình hỗ trợ trẻ tiếp tục được duy trì trong môi trường gia đình, yếu tố có tính quyết định đối với sự ổn định và phát triển lâu dài. Thực tế cho thấy, nhận thức của phụ huynh về rối loạn phổ tự kỷ đã có chuyển biến rõ, nhiều gia đình chủ động đưa con đi thăm khám, can thiệp từ sớm và phối hợp với bác sĩ, giáo viên trong quá trình rèn luyện hằng ngày. Sự gắn kết giữa các lực lượng chức năng, với trọng tâm là phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và sự đồng hành của gia đình, nhà trường, đang từng bước tạo nền để trẻ tự kỷ phát triển khả năng, thích nghi với môi trường học tập và tham gia đời sống cộng đồng.