Họa sĩ Đặng Thị Thu An và họa sĩ Nguyễn Đức Huy: 'Tác phẩm của chúng tôi luôn phảng phất hình bóng quê nhà…'

Vợ chồng họa sĩ Đặng Thị Thu An và Nguyễn Đức Huy - Ảnh: NVCC

P.V: Thưa hai họa sĩ, năm 2024 và 2025 đánh dấu một bước phát triển mới trong sự nghiệp của anh chị khi lần lượt hai triển lãm được tổ chức tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và TP. Hồ Chí Minh. Cả hai triển lãm đều tạo được sự quan tâm, chú ý của giới chuyên môn và người yêu tranh. “Cột mốc” này có ý nghĩa như thế nào với con đường sáng tạo của anh chị?

Họa sĩ Thu An: Cuối năm 2024 và năm 2025 được xem như “cột mốc” đáng nhớ nhất trong cuộc đời cũng như trong sự nghiệp sáng tác của chúng tôi. Thật sự, khoảng thời gian trước triển lãm, sức khỏe của tôi yếu hơn, nhưng nghệ thuật đã mang đến cho tôi một sự giải thoát kỳ diệu. Mỗi một lần tưởng chừng như cơn đau có thể làm tôi gục ngã thì chính những vệt màu là liều thuốc hiệu nghiệm, mang lại cho tôi niềm tin vào cuộc sống và giúp tôi gắng gượng để vượt qua tất cả.

Triển lãm AN&HUY đã ra mắt công chúng và giới nghệ thuật như một minh chứng về sự tồn tại, tình yêu vào cuộc sống mà nghệ thuật đã mang đến cho tôi. Thời gian đó, không chỉ tôi mà người bạn đời của tôi (họa sĩ Nguyễn Đức Huy) chính là người đã song hành, động viên tôi vượt qua tất cả mọi khó khăn trong cuộc sống và sống trọn vẹn với tình yêu nghệ thuật.

Triển lãm AN&HUY tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam mang đến cho công chúng 42 tác phẩm với hai chất liệu chính là sơn dầu và sơn mài. Và ngay sau triển lãm này, chúng tôi ra mắt cuộc triển lãm tiếp theo, “AN&HUY-Tình nhân&ánh sáng”, vào tháng 12/2025 tại Gallery Sigma, TP. Hồ Chí Minh.

Nghệ thuật với tôi thời điểm đó như một phương thuốc nhiệm màu để tôi tồn tại. Tôi thấy bản thân sống thật ý nghĩa, sống với những điều đẹp đẽ mà tôi cảm nhận được và cho tôi cơ hội sẻ chia với mọi người về cái đẹp, về con người, về thiên nhiên, về con người sống cùng tôi dưới vòm trời đẹp đẽ này.

Một tác phẩm của họa sĩ Đặng Thị Thu An.

P.V: Những tác phẩm được trưng bày tại hai triển lãm này có gì đột phá so với các triển lãm trước hay không, thưa hai họa sĩ?

Họa sĩ Đức Huy: Những tác phẩm được giới thiệu đến công chúng yêu nghệ thuật trong các triển lãm lần này, nói là đột phá thì không hẳn, bởi chúng tôi đã có khoảng thời gian đủ dài để dần định hình cho riêng mình một phong cách. Và trong từng tác phẩm, chúng tôi tìm kiếm thêm nhiều tạo hình, kỹ thuật mới mẻ, cũng như mang đến một tác phẩm đẹp hơn về mặt cảm xúc cho người thưởng lãm.

Về nguồn cảm hứng trong sáng tác của tôi, trong thế giới hiện đại và ngày càng phát triển, con người dường như bị cuốn theo cuộc sống nhanh, vội. Và dường như thờ ơ với những cảm xúc yêu thương trong từng mối quan hệ thân thuộc giữa con người với thiên nhiên, con người với con người.

Bộ tranh “Tình nhân” ra đời trong chuỗi suy tư và những điều tôi cảm nhận, mở ra trong chuỗi cảm xúc mang yếu tố cá nhân của tôi là một khu vườn thiên nhiên đẹp đẽ, rực rỡ… và những đôi tình nhân hòa quyện lấy nhau với những cử chỉ yêu thương. Lối vẽ biểu hiện chú trọng vào các đường nét trang trí, mang tính ẩn dụ, tạo nên những tác phẩm giàu sức sống, ca ngợi vẻ đẹp của các đôi tình nhân nói riêng và cái đẹp cộng sinh hòa quyện trong thế giới tự nhiên tươi đẹp.

Họa sĩ Thu An: Nguồn cảm hứng trong sáng tác của tôi chính là người phụ nữ và tuổi thanh xuân. Phụ nữ thì phải đẹp, đẹp không phải bởi vẻ bề ngoài mà trong thế giới của họ, họ phải đẹp cả khi không cần lý do rõ ràng để họ phải đẹp. Ai từng ngẩn ngơ bởi cái nét duyên thầm trong nụ cười, trong ánh mắt, trong cái đan tay bối rối, trong hàng mi chớp nhẹ khi cơn gió thoảng qua, trong khóe những giọt lệ buồn vương vấn… Và rất nhiều, rất nhiều hình ảnh đẹp mà tôi muốn lưu giữ lại cái thế giới mà họ đã làm nên đúng với ngôn từ “Phái đẹp”. Và trong cái thế giới đẹp đẽ đó, tôi lại là một nữ họa sĩ. 

Tôi thấy mình may mắn được lưu giữ thế giới của họ vào trong từng tác phẩm của chính mình. Qua mỗi tác phẩm, tôi lại được đắm chìm vào một thế giới mà tôi cảm thấy bình yên và được yêu. Đó cũng là lý do tôi chọn hình tượng người phụ nữ trong suốt quá trình sáng tác và nuôi dưỡng niềm đam mê nghệ thuật của tôi.

Trong triển lãm lần này, ngoài chất liệu chính là sơn dầu, tôi đặc biệt mang đến bộ tác phẩm sơn mài trên toan, một chất liệu mới đối với bản thân tôi và với chất liệu này, tôi mang đến tạo hình, bề mặt tác phẩm một sự mới mẻ, bí ẩn, đầy thu hút. Đặc biệt một số tác phẩm như “Bóng thời gian” 1 và 2.

Một bộ tác phẩm nữa tôi mang đến triển lãm là “Hóa thân”, lấy cảm hứng từ hình ảnh chim phụng-loài chim mang tính biểu tượng cho sự bất tử, tái sinh, hạnh phúc và đức hạnh-một ẩn dụ tuyệt đẹp cho phụ nữ Á Đông. Hình tượng chim phụng được biết đến như một biểu tượng cho cái đẹp thanh cao mà gần gũi, mềm mại mà mạnh mẽ, dịu dàng nhưng đầy quyền uy. Nó thể hiện sự hòa quyện giữa đức và tài, giữa đẹp đẽ và trí tuệ, giữa truyền thống và khát vọng tự do. Đó là những giá trị bền vững của người phụ nữ qua mọi thời đại. Và với ý nghĩa như vậy, hình tượng ấy đã lôi cuốn tôi vào mạch nguồn cảm xúc, sáng tác về cái đẹp của phụ nữ.

Tác phẩm ấn tượng của họa sĩ Nguyễn Đức Huy.

P.V: Còn nhớ trong một bài phỏng vấn trước đây với P.V Báo Quảng Bình (cũ), anh chị từng chia sẻ: “Hình tượng hay chi tiết trong các tác phẩm của chúng tôi đương nhiên ít nhiều có hình bóng quê nhà”, vậy các tác phẩm tại những cuộc triển lãm gần đây chắc hẳn vẫn còn phảng phất hình bóng này?

Họa sĩ Thu An và Đức Huy: Như những chia sẻ trước đây, hình tượng hay chi tiết trong các tác phẩm của chúng tôi luôn có những rung cảm từ quê nhà. Với bộ tác phẩm “Tình nhân”, họa sĩ Đức Huy luôn xây dựng trong chuỗi tác phẩm của mình câu chuyện tình yêu của một thời trai trẻ, ở đó, người đàn ông chất phác, mạnh mẽ với tạo hình rắn rỏi, phảng phất đâu đó vị mặn của muối, của hơi biển vào những ngày hè oi ả tại làng biển nơi quê nhà, hay những đồi hoa xanh mát có cả cây cỏ sinh sôi và hình ảnh đôi trai gái bên nhau tình tứ vào những đêm sáng trăng.

Hay như tác phẩm “Ngày có gió” của tôi, cái cảm giác được trở về, hay cả khi trời chuyển mùa, tôi vẫn đâu đó có một cảm giác nhớ vị gió phơn vừa khô, vừa bỏng rát mà chỉ ở quê nhà mới có. Khắc nghiệt là thế, nhưng chính những sự khác biệt day dứt đó khiến lòng người cứ nhớ mãi khôn nguôi.

P.V: Song hành cùng nhau trên con đường nghệ thuật và cả cuộc sống riêng, ắt hẳn anh chị có “bí quyết” đặc biệt để gặt hái thành công như ngày hôm nay?

Họa sĩ Thu An và Đức Huy: “Bí quyết” thì chúng tôi không nhận là có gì nhiều, chỉ xin chia sẻ lại rằng chúng tôi khá may mắn bởi chúng tôi vừa là bạn đời, vừa là đồng nghiệp. Nghệ thuật luôn là điểm tựa để chúng tôi có tiếng nói chung, có thể cộng hưởng và sẻ chia những câu chuyện nghệ thuật cùng nhau, chỉ đơn giản như vậy!

P.V: Anh chị đã tổ chức thành công không ít cuộc triển lãm, nhưng Quảng Bình cũ và nay là Quảng Trị vẫn chưa là “điểm hẹn” của bất kỳ triển lãm nào. Liệu sau sáp nhập, không gian văn hóa, nghệ thuật của tỉnh nhà mở rộng hơn, cơ hội cho các cuộc triển lãm mỹ thuật nói riêng, nghệ thuật nói chung tại Quảng Trị sẽ không còn quá hiếm hoi, thưa anh chị?

Họa sĩ Thu An và Đức Huy: Đúng là chúng tôi đã tổ chức khá nhiều cuộc triển lãm trong nước và nước ngoài, nhưng quê hương lại là địa điểm chúng tôi chưa có được cuộc triển lãm nào như dự định. Và chúng tôi vẫn giữ kế hoạch đó cho một ngày không xa. Sau khi sáp nhập, với không gian văn hóa, nghệ thuật của tỉnh nhà mở rộng hơn, cơ hội không chỉ dành riêng cho chúng tôi, mà tôi tin chắc rằng rất nhiều anh chị em nghệ sĩ sẽ trở về và có những hoạt động nghệ thuật mang đến cho công chúng quê hương.

P.V: Hiện một số họa sĩ quê Quảng Trị đã lựa chọn TP. Huế để phát triển sự nghiệp như anh chị và cũng có những thành công nhất định. Và ngay tại Quảng Trị cũng có lớp họa sĩ trẻ tài năng đang miệt mài cống hiến. Theo anh chị, cần những thay đổi nào để mỹ thuật, cũng như văn hóa, nghệ thuật tỉnh nhà có bước chuyển mạnh mẽ trong giai đoạn mới?

Họa sĩ Thu An và Đức Huy: Chúng tôi hiểu vấn đề không phải nằm ở các thế hệ họa sĩ trẻ không muốn cống hiến hay chưa có động thái tích cực trong việc thúc đẩy đời sống văn hóa, nghệ thuật tỉnh nhà. Cái thiếu ở đây chính là thiếu một môi trường tương tác, thiếu các cuộc triển lãm lớn, nhỏ dành cho họa sĩ địa phương. Nếu Quảng Trị có thể có được không gian trưng bày, triển lãm, sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành để tạo điều kiện tổ chức thường xuyên các cuộc triển lãm, giao lưu giữa các hội nhóm địa phương hay khu vực, thì tôi nghĩ đó sẽ là bước chuyển mạnh mẽ cần thiết cho đời sống văn hóa, nghệ thuật địa phương trong tương lai.  

P.V: Xin cảm ơn hai họa sĩ về cuộc trao đổi ý nghĩa này!

Mai Nhân (thực hiện)