Hóa thạch 324 triệu năm giải mã khoảng trống tiến hóa 80 triệu năm

Mẫu hóa thạch 324 triệu năm tuổi được khai quật tại Tesnus Formation thuộc bang Texas (Mỹ) từng bị nhận diện nhầm là ấu trùng giáp xác suốt thời gian dài trong kho lưu trữ bảo tàng. Nhưng giờ đây, nó lại hé lộ mắt xích tiến hóa vô cùng quan trọng, chứng minh côn trùng từng trải qua giai đoạn bán thủy sinh trước khi làm chủ đất liền.

Theo đó, nhờ kỹ thuật chụp ảnh ánh sáng phân cực chéo, nhóm nghiên cứu quốc tế từ đại học Cambridge và Viện địa chất Nam Kinh đã phát hiện đây thực chất là loài tổ tiên côn trùng hoàn toàn mới mang tên Chosha praecursor. Sinh vật cổ đại này sở hữu tới 24 chi cùng cấu tạo cơ thể độc đáo, đại diện cho mắt xích tiến hóa vô cùng quý giá.

Hình ảnh dựng lại sinh thái cổ của loài côn trùng Chosha praecursor thuộc kỷ Carboniferous.

Cấu trúc cơ thể kỳ lạ và lời giải cho khoảng trống tiến hóa 80 triệu năm

Với chiều dài gần 50 mm, Chosha praecursor là dạng giải phẫu lai đặc biệt khi kết hợp các đặc điểm của phân ngành sáu chân như chân bò, sợi đuôi cùng các chi dạng mái chèo ở phần bụng. Thay vì cơ thể trơn gọn như côn trùng hiện đại, các phân đoạn từ 1-9 ở bụng của nó mọc ra các phần phụ biến đổi thành mái chèo bản rộng chuyên dùng để bơi lội. Cấu tạo này khẳng định loài vật từng sống kiểu lưỡng cư, vừa bơi ở vùng nước nông vừa bò dọc bờ biển ẩm ướt để ăn thực vật thối rữa và bào tử nấm.

Phát hiện mang tính bước ngoặt này đã lấp đầy "khoảng trống 80 triệu năm" trong hồ sơ hóa thạch giữa các bằng chứng di truyền và các mẫu vật côn trùng trên cạn. Cấu tạo của sinh vật chứng minh quá trình di cư từ biển lên cạn của côn trùng không phải là một bước nhảy vọt đột ngột mà diễn ra từ từ qua giai đoạn bán thủy sinh kéo dài. Dữ liệu mới đồng thời đẩy lùi mốc thời gian đa dạng hóa ban đầu của côn trùng từ kỷ Than đá muộn về tận kỷ Devon sớm.

Bên cạnh các chi bơi lội, việc bảo tồn nguyên vẹn ống đẻ trứng (ovipositor) cho thấy loài này đã sớm phát triển các cơ quan sinh sản chuyên biệt để thích nghi môi trường. Cấu trúc giải phẫu hoàn thiện này đã đặt nền móng vững chắc giúp các thế hệ côn trùng sau này khai thác đa dạng vi sinh cảnh trên đất liền. Trải qua hàng triệu năm tiến hóa, các mái chèo ở bụng dần bị tiêu biến, nhường chỗ cho cấu trúc sáu chân thon gọn của côn trùng ngày nay.

Hóa thạch 24 chân 324 triệu năm tuổi.

Công trình nghiên cứu mang tính đột phá được công bố trên tạp chí khoa học danh tiếng Nature vào ngày 26/8 vừa qua. Bằng việc tái đánh giá Chosha praecursor cùng các mẫu vật cổ khác, giới khoa học đã giải mã thành công một trong những bí ẩn lớn nhất về nguồn gốc sinh vật trên Trái Đất. Phát hiện này củng cố bức tranh toàn cảnh về cách mà nhóm sinh vật đa dạng nhất hành tinh từng bước chinh phục thế giới trên cạn.