Hóa thạch 83 triệu năm thay đổi dòng thời gian của khủng long

Một hóa thạch nhỏ được thu thập trên một hòn đảo ở Nam Cực hơn bốn thập kỷ trước hóa ra là đốt sống đuôi của một loài khủng long sauropod thuộc nhóm Titanosauria, từng lang thang ở Nam Cực khoảng 83 triệu năm trước.

Tạp chí Acta Palaeontologica Polonica đã công bố phát hiện đã làm đảo lộn dòng thời gian mà loài sinh vật này xuất hiện tại Nam Cực.

“Chiếc xương này đã nằm trong ngăn kéo bộ sưu tập suốt nhiều thập kỷ cho đến khi nghiên cứu mới tiết lộ giá trị thực sự của nó: bằng chứng hiếm hoi cho thấy khủng long sauropod cổ dài từng sinh sống ở Nam Cực,” TS Matthew Lamanna, nhà cổ sinh vật học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Carnegie, nhận định.

Phục dựng hình ảnh loài titanosaur ở Nam Cực. Ảnh: Andrew McAfee, Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Carnegie.

Đốt sống khủng long ở Nam Cực này được phát hiện tại hệ tầng Santa Marta trên đảo James Ross, ngoài khơi bán đảo Nam Cực. Mẫu vật được ghi nhận với mã số BAS D.8621.25, có niên đại thuộc thời kỳ Campanian của kỷ Phấn trắng muộn, khoảng 83 triệu năm trước.

Hóa thạch thực tế được khai quật vào ngày 9/12/1985 bởi nhà địa chất Michael Thomson thuộc Cơ quan Khảo sát Nam Cực Anh và nhà cổ sinh vật học người Đức Reinhard Förster. Tuy nhiên, danh tính thực sự của nó chỉ mới được xác định gần đây.

“Thoạt nhìn, đây có vẻ là một hóa thạch không mấy đặc biệt, nhưng nó giữ vị trí quan trọng trong lịch sử khám phá Nam Cực với tư cách là hóa thạch khủng long đầu tiên được tìm thấy trên lục địa này,” GS Paul Barrett, nhà cổ sinh vật học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London, cho biết.

Vào thời điểm loài động vật này sinh sống, chúng ta biết Nam Cực từng được bao phủ bởi những khu rừng ôn đới tươi tốt, cung cấp nguồn thức ăn dồi dào cho các loài động vật ăn cỏ lớn.

Có khả năng còn rất nhiều hóa thạch khủng long khác đang chờ được phát hiện trên lục địa này. Khi biến đổi khí hậu khiến băng tan, chúng ta có thể sẽ tìm thấy thêm bằng chứng về đa dạng sinh học trong quá khứ.

Trong nghiên cứu mới, GS Barrett và các cộng sự xác định BAS D.8621.25 thuộc nhóm Titanosauria, một nhóm khủng long sauropod cổ dài, đuôi dài, bao gồm một số loài động vật trên cạn lớn nhất từng tồn tại.

Mẫu vật BAS D.8621.25 từ hệ tầng Santa Marta trên đảo James Ross, Nam Cực.

Mẫu vật này có thể thuộc về một cá thể chưa trưởng thành hoặc một loài nhỏ, với chiều dài ước tính chỉ khoảng 6-7m.

“Khi tôi lần đầu tiên phát hiện ra chiếc xương này trong bộ sưu tập của chúng tôi vài năm trước, tôi đã nghi ngờ nó là xương khủng long. Sau khi xem xét kỹ lưỡng, tôi cho rằng đây có thể là đốt sống đuôi của một loài titanosaur” - TS Mark Evans, nhà cổ sinh vật học kiêm quản lý bộ sưu tập và phòng thí nghiệm địa chất tại Cơ quan Khảo sát Nam Cực Anh, chia sẻ.

BAS D.8621.25 không chỉ là xương khủng long đầu tiên từng được thu thập ở Nam Cực — trước cả loài khủng long bọc giáp nổi tiếng Antarctopelta oliveroi được phát hiện năm 1986 và lâu nay được coi là phát hiện đầu tiên của lục địa này — mà còn là hóa thạch thân sauropod thứ hai từng được tìm thấy tại đây.

Siêu lục địa Gondwana là nơi nhiều loài khủng long sinh sống trong kỷ Phấn trắng.

Phát hiện này cho thấy Nam Cực từng là nơi sinh sống của nhiều dòng khủng long sauropod cổ dài trong kỷ Phấn trắng, củng cố vai trò của lục địa này như một cầu nối đất liền giữa Nam Mỹ, Australia và New Zealand trước khi siêu lục địa Gondwana tách rời.

“Nam Cực dường như là một thế giới bí ẩn xa xôi đối với hầu hết chúng ta, và một phát hiện như thế này thực sự rất phấn khích đối với các nhà khoa học đang nỗ lực ghép nối lịch sử biến đổi của Trái Đất.”

“Trong kỷ Phấn trắng, khi loài động vật này sinh sống, Nam Cực là một phần của siêu lục địa Gondwana, và phát hiện mới này cho thấy các họ hàng gần của nó đã di chuyển giữa Nam Mỹ và Australia qua Nam Cực.”

Siêu lục địa Gondwana bao gồm những vùng đất nào ngày nay?