'Hỏa thần' TOS-1A khác pháo phản lực Grad và Smerch ở đâu?
TOS-1A, Grad và Smerch đều sử dụng rocket phóng loạt nhưng được thiết kế cho những nhiệm vụ khác nhau, đặc biệt về tầm bắn, cách triển khai và vị trí trên chiến trường.
Nhìn từ bên ngoài, TOS-1A có thể khiến người ta liên tưởng ngay đến các hệ thống pháo phản lực như BM-21 Grad hay BM-30 Smerch. Cả ba đều sử dụng nhiều ống phóng và có thể tạo ra hỏa lực tập trung trong thời gian ngắn.
Tuy nhiên, nếu đặt chúng cạnh nhau, có thể thấy TOS-1A không phải là một phiên bản Grad mạnh hơn mà là một hệ thống được xây dựng cho vai trò khác.
Grad ra đời từ thời Liên Xô với mục tiêu cung cấp hỏa lực rocket cơ động cho các đơn vị mặt đất. Hệ thống này sử dụng khung gầm xe tải, có khả năng triển khai nhanh và phóng một loạt rocket vào khu vực mục tiêu. Điểm mạnh của Grad nằm ở tính đơn giản, cơ động và khả năng tạo hỏa lực diện rộng với chi phí tương đối thấp.
Smerch lại nằm ở một cấp độ khác. Đây là hệ thống pháo phản lực hạng nặng, sử dụng rocket cỡ lớn hơn và có tầm bắn xa hơn nhiều so với Grad. Vai trò của Smerch thiên về tấn công các mục tiêu ở khoảng cách lớn, tạo ra sức công phá mạnh trên khu vực rộng mà không cần đưa phương tiện mang phóng quá gần tiền tuyến.
TOS-1A đi theo hướng ngược lại. Hệ thống sử dụng khung gầm bánh xích bọc thép có nguồn gốc từ T-72 và được thiết kế để hoạt động tương đối gần tuyến đầu.
Rocket của TOS-1A mang đầu đạn nhiệt áp, tạo hiệu ứng nhiệt và áp suất mạnh trong khu vực mục tiêu. Vì vậy, hệ thống phù hợp với nhiệm vụ hỗ trợ hỏa lực cho lực lượng mặt đất trước những mục tiêu như vị trí phòng thủ hoặc khu vực tập trung trong địa hình phức tạp.
Sự khác biệt còn nằm ở cách sử dụng. Grad và Smerch thuộc nhóm pháo phản lực phóng loạt theo nghĩa truyền thống, trong khi TOS-1A được xây dựng như một hệ thống hỗ trợ hỏa lực đặc biệt. Nó cần khung gầm bọc thép vì phải hoạt động gần hơn, đồng thời có xe tiếp đạn riêng để duy trì khả năng tác chiến.
Có thể hình dung đơn giản: Grad giống một hệ thống rocket cơ động phục vụ hỏa lực diện rộng; Smerch được xây dựng cho những đòn đánh rocket mạnh ở khoảng cách xa hơn; còn TOS-1A tập trung vào việc đưa hỏa lực nhiệt áp đến gần chiến tuyến.
Vì vậy, đặt câu hỏi "TOS-1A có phải Grad mạnh hơn không?" thực ra đã sai ngay từ cách tiếp cận.
Ba hệ thống có thể cùng phóng rocket, nhưng chúng được sinh ra để giải quyết những bài toán khác nhau trên chiến trường.