Hoài thai từ cõi hư không

Cuốn sách ngay sau đó tạo nên hiện tượng xuất bản tại thị trường Âu - Mỹ, khi được chuyển ngữ và được biết đến nhiều hơn với tên The Diary of a Void.

Định kiến về giới và sự bất công

Thuộc thể loại hiện thực huyền ảo, Nhật ký hư không đặt nhân vật vào bối cảnh giữa hai bờ hư - thực. Câu chuyện kể về quá trình hoài thai, nuôi một em bé trong tưởng tượng của nữ nhân viên Shibata, bắt nguồn từ một lời nói dối chỉ để thoát khỏi những áp đặt phi lý từ đồng nghiệp trong chỗ làm.

Hoài thai một em bé không có thật, nghe tưởng chừng thật điên rồ. Nhưng suốt chiều dài tác phẩm, những ngổn ngang của xã hội đương đại khi mà định kiến về giới vẫn còn nặng nề, những bất công đè nặng lên phụ nữ Nhật đã được bóc tách từng lớp một, thông qua việc khắc họa tinh tế một kiểu mẫu phụ nữ công sở điển hình là nhân vật Shibata, 34 tuổi.

Có một sự thật khốc liệt trong xã hội Nhật Bản hiện đại chính là văn hóa làm việc đến kiệt sức trong môi trường ngột ngạt của những khuôn mẫu. Shibata, một nữ nhân viên của công ty sản xuất lõi giấy, gần như đã vắt kiệt sức lực, chắt mót từng giây phút cho công việc văn phòng, đến mức cô thường xuyên về muộn, rất hiếm khi mua được rau củ, thực phẩm tươi, không có thời gian tận hưởng thiên nhiên... Không chỉ vậy, cô nhận ra những bất công luôn đặt lên vai mình. Việc lớn nhỏ gì cũng đến tay cô. Thậm chí khi cần một thứ gì đó như lò vi sóng, họ thay tên cô bằng chính món đồ đó, rẻ rúng và vô cùng khiếm nhã.

Đó là nguồn cơn khiến Shibata cất lên một lời nói dối vô lý nhất đời mình: cô thông báo mình có thai. Hy vọng với những ưu đãi riêng dành cho thai phụ, cô sẽ thoát được những bất công triền miên này. Sự phản kháng mạnh mẽ này có thể không giúp Shibata hạnh phúc hơn. Nhưng chính cách đặt ranh giới cá nhân này cho thấy phẩm cách của một cô gái hiện đại: cô không bao giờ thỏa hiệp với những thứ vô lý đang phủ lên nữ giới.

Tính nữ và sự cô độc

Với thủ pháp kể chuyện chân thật, lời văn hóm hỉnh và có phần giễu nhại, Emi Yagi mang đến cho độc giả một tác phẩm tràn ngập tính nữ bằng việc khai thác chiều sâu nội tâm của nhân vật.

Shibata cảm nhận rõ sự ưu ái dành cho thai phụ ở nơi công cộng. Cô cũng tìm thấy niềm vui khi được kết nối với những bà bầu khác tại lớp thể dục cho bà bầu, nhận ra hạnh phúc của những bậc làm cha mẹ, qua việc tìm kiếm một cái tên cho con, chuẩn bị đồ sơ sinh...

Nhưng cũng trong quá trình thai nghén đó, Shibata nhìn ra sự bất công vẫn luôn đè nặng trên vai phụ nữ. Hosono, người cô quen biết trong lớp thể dục, đã trút hết nỗi uất ức của mình với Shibata khi không được chồng giúp đỡ sau khi sinh, cô phải một mình chăm con rất vất vả.

Chính nỗi buồn này của Hosono đã chạm đến nỗi cô độc thẳm sâu trong Shibata, khiến cô phải thốt lên: “Mình cô độc lắm. Kể từ khoảnh khắc được sinh ra, chúng ta đã một mình mà. Nhưng mình vẫn chưa thể nào quen - cái cảm giác cô độc mà tất cả chúng ta đều mang bên mình”.

Shibata nuôi một “đứa con” từ hư không lớn dần lên trong bụng, khiến cô có những nỗi đau thể chất và những cơn ốm nghén như thật, phải chăng chính là nuôi một nguồn an ủi lớn cho cái tôi cô độc của chính mình.

Có lúc, chính Shibata đã khước từ sự quan tâm chân thành của đồng nghiệp Higashinakano - một kẻ phiền phức nhưng có trái tim ấm áp, một người gặp bất hạnh trong quá trình tìm kiếm một đứa con. Nhờ “đứa con” từ hư vô, Shibata đã học cách mở lòng ra với những người bên cạnh, nhìn mọi thứ với màu sắc tươi sáng hơn.

Nhật ký hư không mở ra bằng một lời nói dối và khép lại bằng những thông điệp đầy nhân văn. Cho dù xã hội có như thế nào, thì ý nghĩa của việc trở thành phụ nữ và nhận lấy thiên chức làm mẹ của họ không hề khác đi. Khát khao được xã hội trân trọng một cách bình đẳng ngay cả khi không mang thiên chức cao cả ấy cũng là điều mà phụ nữ mọi thời đại đều xứng đáng có được.