Hoàn thiện chính sách đầu tư, phát huy lợi thế của địa phương

Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, trong phiên thảo luận tại hội trường sáng 2-11, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, nhằm hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư và bảo đảm tính thống nhất trong thực hiện pháp luật.

Quang cảnh phiên thảo luận tại hội trường sáng 2-11. Ảnh: quochoi.vn

Ưu đãi đầu tư cần đúng đối tượng, phù hợp lợi thế

Góp ý về quy định ưu đãi đặc biệt đối với trung tâm đổi mới sáng tạo, đại biểu (ĐB) Trần Kim Kha cho rằng, dự thảo luật đang xác định đối tượng hưởng ưu đãi là các dự án đầu tư, nhưng lại đưa “trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia được thành lập theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ” vào nhóm này.

Theo đại biểu, trung tâm đổi mới sáng tạo là một tổ chức, không phải dự án đầu tư, nên có thể gây lúng túng trong xác định chủ thể được hưởng ưu đãi. Mặt khác, cách quy định hiện nay chưa bao quát hệ thống trung tâm đổi mới sáng tạo vùng - mắt xích quan trọng đưa hoạt động đổi mới sáng tạo đến các địa phương.

ĐB Trần Kim Kha đề nghị việc phân vùng, định hướng thu hút dự án cần dựa trên lợi thế thực tế của từng địa bàn thay vì chủ yếu căn cứ vào cấp hành chính. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai

Đại biểu đề nghị thay bằng quy định ưu đãi đối với “dự án đầu tư xây dựng, phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia, trung tâm đổi mới sáng tạo vùng theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ”.

Cũng liên quan đến chính sách thu hút đầu tư, ĐB Kha đề nghị việc phân vùng, định hướng thu hút dự án cần dựa trên lợi thế thực tế của từng địa bàn thay vì chủ yếu căn cứ vào cấp hành chính.

Theo dự thảo, một số lĩnh vực như công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn hay năng lượng tái tạo được định hướng thu hút tại các đô thị đặc biệt; trong khi các tỉnh, thành khác chủ yếu được định hướng thu hút các dự án sử dụng nhiều lao động, đất đai.

Đại biểu cho rằng, cách tiếp cận này chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng, lợi thế của từng địa phương. Đơn cử, Gia Lai có tiềm năng lớn về điện gió, điện mặt trời, đồng thời có lợi thế về hạ tầng số và đang hình thành hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo.

“Nếu phân tầng theo cấp hành chính, các địa phương có lợi thế sẽ khó thu hút đúng những ngành mình mạnh nhất” - ĐB Trần Kim Kha nêu quan điểm.

Từ đó, đại biểu đề nghị định hướng thu hút đầu tư cần được thực hiện thông qua chính sách ưu đãi, hỗ trợ và xúc tiến đầu tư, không trở thành điều kiện đầu tư kinh doanh; không được hạn chế việc thu hút các dự án công nghệ cao, công nghệ chiến lược, năng lượng tái tạo và trung tâm dữ liệu tại những địa bàn có lợi thế.

Đối với chính sách ưu đãi đặc biệt dành cho trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán đám mây, ĐB Trần Kim Kha cho rằng, đây là lĩnh vực quan trọng đối với phát triển kinh tế số, nhưng cũng là ngành có nhu cầu lớn về điện năng và nước làm mát.

Trong khi đó, dự thảo đang quy định mức ưu đãi cao nhưng chưa đặt ra các tiêu chí cụ thể về hiệu quả sử dụng năng lượng, tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo, hiệu quả sử dụng nước hay giới hạn tổng giá trị ưu đãi.

Đại biểu đề nghị các dự án trung tâm dữ liệu cần được phân hạng ưu đãi dựa trên hiệu quả sử dụng năng lượng, tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo và hiệu quả sử dụng nước; đồng thời phải đáp ứng yêu cầu về bảo đảm an ninh dữ liệu.

Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị tổng giá trị ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt không vượt quá tổng vốn đầu tư thực hiện của dự án. Theo ĐB Kha, các đề xuất không nhằm thu hẹp chính sách ưu đãi mà hướng đến việc bảo đảm ưu đãi “đúng người, đúng công nghệ và đúng địa bàn”.

Minh bạch điều kiện đầu tư, tránh phát sinh rào cản

Cùng quan điểm về yêu cầu hoàn thiện môi trường đầu tư, ĐB Đồng Ngọc Ba đề nghị dự thảo luật cần làm rõ ranh giới giữa các điều kiện đầu tư kinh doanh và các yêu cầu quản lý chuyên ngành.

Theo đại biểu, một số luật chuyên ngành hiện quy định hạn chế hình thức tổ chức kinh doanh, chẳng hạn chỉ cho phép hoạt động dưới hình thức doanh nghiệp mà không áp dụng đối với hợp tác xã hoặc hộ kinh doanh.

ĐB Đồng Ngọc Ba đề nghị dự thảo luật cần làm rõ ranh giới giữa các điều kiện đầu tư kinh doanh và các yêu cầu quản lý chuyên ngành. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai

Những quy định này có thể tạo ra rào cản gia nhập thị trường nếu không có tiêu chí rõ ràng. Tuy nhiên, đại biểu cũng cho rằng việc hạn chế có thể cần thiết tùy thuộc vào tính chất hoạt động, mức độ rủi ro và yêu cầu bảo đảm quốc phòng - an ninh, trật tự an toàn xã hội, đạo đức và sức khỏe cộng đồng.

Do đó, Luật Đầu tư cần quy định rõ tiêu chí xác định trường hợp nào được hạn chế hình thức tổ chức kinh doanh. Theo đại biểu, đây có thể được xem là một dạng điều kiện hạn chế gia nhập thị trường, không nhất thiết phải đưa tất cả các ngành, nghề liên quan vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

ĐB Đồng Ngọc Ba cũng đề nghị phân định rạch ròi giữa chứng chỉ được xem là điều kiện đầu tư kinh doanh và chứng chỉ hành nghề đơn thuần.

Theo đó, nếu chứng chỉ gắn với yêu cầu bắt buộc doanh nghiệp phải có người đáp ứng điều kiện về chứng chỉ mới được phép hoạt động thì cần xác định đây là điều kiện đầu tư kinh doanh. Ngược lại, nếu chứng chỉ không phải là điều kiện bắt buộc để thực hiện hoạt động kinh doanh thì chỉ nên được xem là yêu cầu quản lý nghề nghiệp.

Việc làm rõ vấn đề này, theo đại biểu, sẽ tránh tình trạng một ngành, nghề đã được đưa ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhưng các luật chuyên ngành vẫn duy trì yêu cầu về chứng chỉ, dẫn đến những cách hiểu và áp dụng khác nhau.

Đại biểu dẫn ví dụ về hoạt động giám định sở hữu trí tuệ. Nếu việc đưa hoạt động này ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện có thể dẫn đến cách hiểu rằng không cần áp dụng bất kỳ điều kiện nào đối với người hành nghề. Trong quá trình sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ, từ cách hiểu này có thể dẫn đến việc xem xét bãi bỏ các yêu cầu về trình độ, kinh nghiệm đối với giám định viên.

“Nếu không được quy định chặt chẽ, vấn đề này có thể ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động chuyên môn và phát sinh những hệ quả trong thực tiễn. Phân tích, làm rõ chứng chỉ nào là điều kiện kinh doanh và chứng chỉ nào không phải là điều kiện kinh doanh” - ĐB Đồng Ngọc Ba nhấn mạnh.