Hoàn thiện chính sách, tạo động lực phát triển công nghiệp văn hóa

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tiếp thu, giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Đối với dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, qua thảo luận tại tổ và hội trường, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, nghị quyết của Đảng, tạo lập hành lang pháp lý và cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực, giải phóng sức sáng tạo, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

Qua đó, góp phần phát triển kinh tế, bảo tồn và phát huy bản sắc, nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Về những vấn đề chung như phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, giải thích từ ngữ và chính sách của Nhà nước về phát triển công nghiệp văn hóa, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu, tiếp tục rà soát, chỉnh lý theo hướng bao quát đầy đủ các hoạt động và chủ thể tham gia phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó có tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan.

Các đại biểu Quốc hội dự phiên họp tại hội trường sáng 10-11. Ảnh: quochoi.vn

Các khái niệm sẽ được làm rõ trên cơ sở xác định công nghiệp văn hóa là hoạt động kinh tế dựa trên giá trị văn hóa, sáng tạo và quyền sở hữu trí tuệ, gắn với quá trình từ sáng tạo đến khai thác, tái đầu tư. Đồng thời, làm rõ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và hỗ trợ của Nhà nước; chuyển từ tư duy chủ yếu quản lý hoạt động văn hóa sang tạo lập môi trường, điều kiện và động lực phát triển.

Các chính sách về thuế, tín dụng, đất đai, hợp tác đầu tư, khai thác và sử dụng tài sản công được thiết kế nhằm huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư. Dự thảo cũng có chính sách ưu đãi đối với sản phẩm mang giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam và sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm, qua đó tập trung nguồn lực cho những sản phẩm có sức cạnh tranh, sức lan tỏa, góp phần đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, đồng thời quảng bá các giá trị văn hóa Việt Nam.

Về hỗ trợ sáng tạo và xác lập quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa, Bộ trưởng nhấn mạnh, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền là vấn đề quan trọng, then chốt trong phát triển lĩnh vực này. Đây cũng là chính sách cốt lõi của dự thảo Luật, nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận công cụ sáng tạo cho người dân, nhất là những đối tượng còn hạn chế về nguồn lực, công nghệ và khả năng tiếp cận thị trường.

Đặc trưng của công nghiệp văn hóa Việt Nam là tính sáng tạo cộng đồng. Vì vậy, luật cần có chính sách hỗ trợ năng lực sáng tạo của nhân dân thông qua các công nghệ do Nhà nước cung cấp, đồng thời góp phần bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan.

Theo đó, dự thảo Luật đã bổ sung khái niệm về phần mềm hỗ trợ sáng tạo, nền tảng số hỗ trợ quyền sở hữu trí tuệ tại Điều 2 và chỉnh lý Điều 9 theo hướng cung cấp miễn phí các phần mềm, nền tảng này.

Đối với đề nghị cân nhắc về phạm vi hỗ trợ, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu để bảo đảm sự hỗ trợ đồng bộ, thống nhất trong hệ thống; việc triển khai cần tính toán cụ thể nhằm bảo đảm điều kiện thực hiện và mục tiêu chính sách.

Dự thảo cũng được nghiên cứu theo hướng hỗ trợ tiếp cận kho học liệu, kho tài nguyên dùng chung; kết nối với hệ thống đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và bồi dưỡng kỹ năng sáng tạo, ứng dụng công nghệ. Bên cạnh quy định của dự án Luật, các vấn đề về bản quyền, quyền tác giả còn được thực hiện theo Luật Sở hữu trí tuệ.

Bộ trưởng cho biết, Chính phủ sẽ xây dựng Luật Bản quyền trong giai đoạn 2027-2028, tạo cơ sở tiếp tục cụ thể hóa, bảo đảm việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ chặt chẽ, đúng quy định.

Về sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam và sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm, Bộ trưởng cho biết, các quy định tại Điều 22, Điều 34 và một số điều liên quan nhằm tạo cơ sở pháp lý để nhận diện, phát triển sản phẩm mang giá trị bản sắc Việt Nam; đồng thời lựa chọn những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, khả năng cạnh tranh và sức lan tỏa để tập trung nguồn lực đầu tư.

Chính sách này hướng tới khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, gắn bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc với đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu quốc gia. Dự thảo vừa khuyến khích rộng rãi các sản phẩm mang bản sắc Việt Nam, vừa tập trung thu hút đầu tư vào những sản phẩm trọng điểm có khả năng sáng tạo đột phá, tạo ra giá trị cao. Tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, làm rõ hơn các ngưỡng và tiêu chí xác định sản phẩm, bảo đảm việc lựa chọn có cơ sở thực chất.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tiếp thu, giải trình. Ảnh: Quochoi.vn

Lựa chọn lĩnh vực ưu tiên có trọng tâm

Đối với cơ chế bảo vệ quyền lợi và sự tham gia của đồng bào dân tộc thiểu số trong phát triển công nghiệp văn hóa, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, đây là nội dung được cơ quan soạn thảo quan tâm trong quá trình xây dựng dự án Luật. Bên cạnh một số quy định tại Điều 4, Điều 23 và Điều 27 của dự thảo, các nội dung liên quan còn được quy định trong Luật Di sản văn hóa.

Đặc biệt, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 28 về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó dành Điều 6 quy định cơ chế, chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian, truyền thống; bảo đảm nguồn lực và tài chính của Nhà nước, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể. Chính phủ đã ban hành Nghị định số 269 để cụ thể hóa các cơ chế, chính sách này.

Về sự giao thoa giữa Luật Phát triển công nghiệp văn hóa với các luật chuyên ngành, Bộ trưởng cho biết, công nghiệp văn hóa bao gồm 10 lĩnh vực, trong đó một số lĩnh vực đã có luật chuyên ngành điều chỉnh. Vì vậy, các quy định cụ thể đối với từng đối tượng, hoạt động cần được xem xét trong mối quan hệ với pháp luật chuyên ngành, không chỉ giới hạn trong phạm vi dự án luật này. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát để bảo đảm không bỏ sót quy định cần thiết, đồng thời tránh chồng chéo.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Liên quan đến việc lựa chọn lĩnh vực ưu tiên, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo Luật tạo cơ sở pháp lý chung cho 10 lĩnh vực công nghiệp văn hóa, đồng thời giao Chính phủ lựa chọn, quyết định lĩnh vực ưu tiên theo từng giai đoạn cụ thể.

Về tên gọi của dự án Luật, Bộ trưởng cho biết, trong quá trình xây dựng, Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội và Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã thảo luận, cân nhắc kỹ lưỡng. Ban đầu có nhiều phương án được đưa ra, trong đó có việc lựa chọn tên gọi theo hướng “công nghiệp văn hóa” hay “phát triển văn hóa”. Qua xem xét, cơ quan soạn thảo thống nhất lựa chọn tên gọi Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, nhằm xác định đúng trọng tâm, phạm vi điều chỉnh của luật.