Hoàn thiện chính sách theo hướng khuyến khích nghĩa cử hiến mô, tạng, mở rộng cơ hội cứu sống người bệnh

Quy định rõ trách nhiệm quản lý thiết bị y tế của cấp tỉnh

Góp ý về các dự án luật trong lĩnh vực y tế, ĐBQH Lê Văn Cường đánh giá cao những sửa đổi, bổ sung trong dự thảo luật, nhất là các quy định liên quan đến cấp phép áp dụng kỹ thuật, phương pháp mới trong khám bệnh, chữa bệnh; phạm vi hoạt động chuyên môn; cấp cứu ngoại viện và tổ chức khám bệnh, chữa bệnh tại các cơ sở y tế. Đây là những nội dung có nhiều thay đổi tích cực, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.

ĐBQH Lê Văn Cường (Thanh Hóa) phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Đối với các quy định sửa đổi, bổ sung Luật Khám bệnh, chữa bệnh, đại biểu quan tâm đến trách nhiệm quản lý nhà nước và thẩm quyền quy định giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Theo đại biểu, dự thảo luật đã có điểm mới khi giao Bộ Y tế quy định giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh để áp dụng chung theo từng cấp chuyên môn kỹ thuật đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc bộ, cơ quan ngang bộ và tổ chức ở Trung ương. Quy định này được đánh giá có thể giúp tiết kiệm khoảng 4,5 tỷ đồng mỗi năm.

Từ cách tiếp cận trên, đại biểu đề nghị nghiên cứu điều chỉnh quy định về thẩm quyền của HĐND trong việc quyết định giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh theo từng cấp chuyên môn kỹ thuật. Theo đó, cần có cơ chế để HĐND cấp tỉnh có thể ủy quyền cho UBND cấp tỉnh thực hiện, nhằm đẩy nhanh quá trình xây dựng, ban hành giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Toàn cảnh thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Liên quan đến quản lý thiết bị y tế, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại Điều 113 về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh thiết bị y tế trong truy xuất nguồn gốc và kiểm soát quá trình cung ứng. Cụ thể, cần bổ sung yêu cầu “bảo đảm dữ liệu truy xuất nguồn gốc được kết nối, chia sẻ với hệ thống quản lý dữ liệu thiết bị y tế theo quy định của Chính phủ”.

Lý giải đề xuất này, đại biểu cho rằng, hiện nay có nhiều giải pháp công nghệ được sử dụng để truy xuất nguồn gốc thiết bị y tế. Việc chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu sẽ tạo thuận lợi cho cơ quan quản lý, cơ sở y tế và người sử dụng trong tra cứu, kiểm tra nguồn gốc cũng như quá trình lưu thông, phân phối thiết bị.

Đồng thời, đây cũng là cơ sở để Chính phủ hướng dẫn thống nhất về phương thức thực hiện, tiêu chuẩn kỹ thuật và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Về trách nhiệm quản lý nhà nước của chính quyền địa phương, tại Điểm đ, khoản 3, Điều 113 đang quy định “UBND các cấp thực hiện quản lý Nhà nước về thiết bị y tế”. Đại biểu đề nghị quy định rõ là UBND cấp tỉnh thực hiện quản lý Nhà nước về thiết bị y tế.

Theo đại biểu, trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, việc giao nhiệm vụ quản lý thiết bị y tế cho cấp xã là chưa phù hợp với năng lực thực tế. Đội ngũ công chức có chuyên môn y tế tại cấp xã còn mỏng, trong khi phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau. Mặt khác, công tác quản lý thiết bị y tế có nhiều nội dung chuyên sâu, liên quan trực tiếp đến chất lượng thiết bị và an toàn người bệnh.

Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về thiết bị y tế thuộc UBND cấp tỉnh, từ đó có thể ủy quyền cho Sở Y tế tổ chức triển khai, bảo đảm tính chuyên môn, thống nhất và hiệu quả quản lý.

Đối với nội dung sửa đổi Luật Dược, đại biểu quan tâm đến quy định tổ chức bán thuốc ban đêm tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp cơ bản trở lên.

Đại biểu nhìn nhận, quy định này xuất phát từ mục tiêu tạo điều kiện để người dân tiếp cận thuốc thuận lợi hơn. Tuy nhiên, trong thực tiễn, không phải cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nào cũng có đủ điều kiện tổ chức bán thuốc ban đêm, nhất là các bệnh viện khu vực miền núi, nơi nhân lực y tế còn hạn chế.

Nếu quy định bắt buộc, nhiều bệnh viện sẽ gặp khó khăn trong triển khai, đồng thời có thể phát sinh thêm các yêu cầu về quản lý, báo cáo.

Do đó, đại biểu đề nghị cân nhắc không quy định cứng việc tổ chức bán thuốc ban đêm, mà tập trung xác định trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong việc bảo đảm cung ứng đầy đủ thuốc có chất lượng, đáp ứng nhu cầu điều trị của người bệnh.

Bổ sung chính sách bảo hiểm y tế cho thân nhân người hiến mô, tạng

Đối với các quy định về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người, ĐBQH Lê Văn Cường nhấn mạnh tinh thần nhân văn của hoạt động hiến tạng là “cho đi là còn mãi”. Vì vậy, việc hoàn thiện chính sách cần hướng đến mục tiêu khuyến khích ngày càng nhiều người tham gia hiến mô, tạng, đồng thời hạn chế những rào cản kỹ thuật, thủ tục không cần thiết, tạo thêm cơ hội cứu sống người bệnh.

Đại biểu cho biết, hiện nay Việt Nam thực hiện khoảng 1.200 ca ghép tạng mỗi năm, đạt kết quả tương đương Thái Lan và thuộc nhóm quốc gia có hoạt động ghép tạng phát triển trong khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, so với quy mô dân số và nhu cầu điều trị, dư địa để phát triển hoạt động hiến, ghép mô, tạng còn rất lớn.

Trước hết, về phạm vi điều chỉnh, đại biểu đề nghị làm rõ việc không áp dụng các quy định của luật đối với trường hợp ghép mô, bộ phận cơ thể tự thân.

Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Theo đại biểu, trong thực tiễn có những trường hợp bác sĩ lấy một bộ phận cơ thể của chính người bệnh để xử lý, sau đó ghép trở lại, hoặc nối lại chi thể bị đứt rời. Về bản chất, đây là những hoạt động chuyên môn trong khám bệnh, chữa bệnh, không giống với việc lấy, ghép mô, tạng giữa người cho và người nhận.

Do đó, nếu áp dụng các thủ tục như đối với trường hợp hiến, ghép mô, tạng thông thường có thể làm phát sinh những vướng mắc không cần thiết, kể cả những vấn đề pháp lý đối với nhân viên y tế khi xảy ra biến chứng. Vì vậy, cần quy định rõ phạm vi điều chỉnh để bảo đảm thuận lợi cho hoạt động chuyên môn.

Đặc biệt, đại biểu kiến nghị bổ sung chính sách hỗ trợ đối với thân nhân của người hiến mô, tạng sau khi chết não, chết tuần hoàn.

Theo đại biểu, hiện nay tỷ lệ hiến tạng từ người chết não, chết tuần hoàn ở Việt Nam mới chiếm khoảng 8,6% tổng số ca ghép tạng. Đây là tỷ lệ cần tiếp tục được nâng lên bởi một người hiến tạng sau khi chết não, chết tuần hoàn có thể cứu sống nhiều người bệnh, thông thường từ 6 đến 10 người thông qua việc hiến các bộ phận như tim, gan, thận và các mô, tạng khác.

Từ thực tiễn đó, đại biểu cho rằng, bên cạnh việc hoàn thiện các quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục hiến, lấy, ghép mô, tạng, cần có chính sách cụ thể để ghi nhận, tri ân gia đình người hiến tạng.

Theo đại biểu, pháp luật hiện hành và dự thảo luật đã quan tâm đến chế độ, chính sách đối với người hiến mô, tạng khi còn sống, trong đó có chính sách liên quan đến bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, cần nghiên cứu mở rộng chính sách hỗ trợ đối với thân nhân của người hiến mô, tạng sau khi chết não, chết tuần hoàn.

Cụ thể, đại biểu đề nghị ngân sách nhà nước hỗ trợ mua bảo hiểm y tế cho thân nhân người hiến mô, tạng sau khi chết, bao gồm cha, mẹ, vợ hoặc chồng, con, anh, chị, em theo phạm vi đối tượng được quy định trong luật.

Phân tích về nguồn lực thực hiện, đại biểu cho rằng, kinh phí ngân sách dành cho chính sách này không lớn so với ý nghĩa nhân văn và lợi ích xã hội mang lại. Với số lượng người hiến tạng sau khi chết não, chết tuần hoàn hiện nay, số thân nhân thuộc diện được hỗ trợ không quá lớn, do đó hoàn toàn có thể nghiên cứu, cân đối nguồn lực để thực hiện.

Đại biểu nhấn mạnh, việc bổ sung chính sách bảo hiểm y tế đối với thân nhân người hiến mô, tạng sau khi chết não, chết tuần hoàn không chỉ thể hiện sự ghi nhận, tri ân đối với nghĩa cử cao đẹp của người hiến tạng và gia đình, mà còn góp phần khuyến khích người dân tham gia hiến mô, tạng, qua đó mở rộng nguồn tạng hiến, mang lại cơ hội sống cho nhiều người bệnh đang chờ ghép tạng.