Hoàn thiện chính sách ưu đãi, phát triển hạ tầng hàng hải và đường thủy

Các đại biểu nhất trí cao với sự cần thiết xây dựng Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) góp phần khắc phục sự phân tán trong quản lý, nâng cao hiệu quả khai thác kết cấu hạ tầng.

Đại biểu Quốc hội phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Đại biểu Quốc hội phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, sáng 20/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi).

Các đại biểu nhất trí cao với sự cần thiết xây dựng Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) để thay thế Bộ luật Hàng hải và Luật Giao thông đường thủy nội địa, góp phần khắc phục sự phân tán trong quản lý, nâng cao hiệu quả khai thác kết cấu hạ tầng và thúc đẩy kết nối các phương thức vận tải.

Việc ban hành Bộ luật nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh; hướng về mục tiêu năm 2030 nâng thị phần vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu đội tàu thuyền Việt Nam lên 20% và giảm chi phí logistics xuống dưới 12% GDP.

Ưu đãi có địa chỉ, có kết quả đo lường

Cho ý kiến về chính sách ưu đãi thuế, phí và tín dụng tại Điều 12, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đồng tình với yêu cầu cần có chính sách đủ mạnh để phát triển công nghiệp hàng hải, đội tàu và chuyển đổi xanh. Trong đó, khoản 2 quy định giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với vận tải đa phương thức có phương thức vận tải biển hoặc đường thủy; khoản 4 quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 5 năm cho dự án chuyển đổi xanh.

Đại biểu cho rằng, nếu thiếu tiêu chí xác định hoạt động được ưu đãi, thời điểm và phương pháp hạch toán thu nhập thì khó thực hiện thống nhất, thậm chí có thể phát sinh tình trạng lợi dụng chính sách. Đại biểu đề nghị xác định rõ trong Bộ luật về đối tượng, điều kiện, thời hạn, nguyên tắc xác nhận dự án xanh và thu hồi ưu đãi. Đối với cơ chế thuế khác với luật thuế hiện hành, cần xử lý đồng bộ về thẩm quyền và kỹ thuật lập pháp.

"Ưu đãi phải có địa chỉ, có kết quả đo lường, có kiểm soát ngân sách, không nên chỉ dừng ở cam kết về chính sách", đại biểu nhấn mạnh.

Về thời hạn dự án và xử lý tài sản bến cảng biển, dự thảo quy định: "Dự án đã hết hạn thì không được gia hạn. Nếu còn phù hợp quy hoạch, nhà đầu tư phải bàn giao kết cấu hạ tầng bến cảng gắn liền với đất cho Nhà nước, không làm phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn phần vốn đã đầu tư."

Nêu rõ đây là quyết định trực tiếp đến việc tính toán hoàn vốn và động lực nâng cấp cảng của nhà đầu tư, đại biểu đề nghị phân định rõ tài sản phải bàn giao, quyền và nghĩa vụ, quyết định đầu tư, hợp đồng hiện hữu; nghiên cứu có cơ chế xem xét gia hạn có điều kiện hoặc lựa chọn lại đơn vị khai thác công khai cùng phương án xử lý đầu tư bổ sung phù hợp với pháp luật, không tạo nên nghĩa vụ bồi hoàn đương nhiên nhưng cũng cần tránh một quy định cứng làm giảm động lực hiện đại hóa cảng của nhà đầu tư.

Bổ sung cơ chế khuyến khích đối với cảng cạn, cảng thủy nội địa tại địa bàn khó khăn

Góp ý về chính sách ưu đãi từ Điều 11 đến Điều 14 và thu hút nhà đầu tư chiến lược ở Điều 21 dự thảo Bộ luật, đại biểu Lê Đào An Xuân (Đắk Lắk) cho rằng cần có chính sách đủ mạnh cho các dự án lớn, có sức lan tỏa. Tuy nhiên, ưu đãi đối với cảng cạn hiện nay chủ yếu gắn với cơ chế nhà đầu tư chiến lược, đặt nặng về quy mô vốn và công suất; như vậy dễ bỏ sót các cảng cạn, trung tâm logistics ở vùng sản xuất tập trung, miền núi, xa cảng biển, nơi chi phí vận chuyển cao, thị trường logistics chưa phát triển, khả năng huy động vốn thấp.

Dẫn thực tế tại Đắk Lắk, đại biểu chỉ rõ, nếu có chính sách để sớm đầu tư, các cảng cạn, đầu mối logistics ở khu vực này sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong gom hàng, bảo quản, đóng container, giảm chi phí vận chuyển và nâng cao sức cạnh tranh của nông sản. Những dự án này có thể không lớn về vốn đầu tư, khó đáp ứng các tiêu chí nhà đầu tư chiến lược, nhưng lại có ý nghĩa quan trọng, đóng vai trò mở đường, kết nối phát triển kinh tế của cả vùng. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế khuyến khích đối với các cảng cạn, cảng thủy nội địa tại địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, có vai trò kết nối vùng sản xuất tập trung với hệ thống cảng biển và cửa ngõ quốc tế.

Về trách nhiệm đầu tư hạ tầng kết nối, khoản 3 Điều 19 dự thảo Bộ luật khuyến khích doanh nghiệp tự đầu tư hạ tầng công cộng và bàn giao cho Nhà nước mà không được hoàn trả. Đại biểu Lê Đào An Xuân đề nghị cân nhắc tính khả thi của quy định này. Thực tế doanh nghiệp có thể đầu tư cảng, kho bãi, thiết bị trong phạm vi dự án, nhưng khó tự đầu tư cầu, đường, luồng và các công trình kết nối phục vụ chung cho cả khu vực. Nếu doanh nghiệp phải gánh chi phí này thì dự án sẽ kém hấp dẫn. Ngược lại, nếu thiếu hạ tầng kết nối, cảng hiện đại đến đâu cũng khó phát huy được hiệu quả. Vì vậy, dự thảo cần bổ sung nguyên tắc Nhà nước ưu tiên đầu tư và hỗ trợ đầu tư hạ tầng kết nối công cộng phục vụ các cảng có vai trò quan trọng đối với phát triển vùng và liên vùng, phù hợp quy hoạch và khả năng cân đối nguồn lực; đồng thời phân định rõ phần hạ tầng công cộng do Nhà nước đầu tư và phần hạ tầng chuyên dùng thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp.

Ảnh: TTXVN phát)

Ảnh: TTXVN phát)

Rà soát tiêu chí chọn nhà đầu tư chiến lược gắn với năng lực thực thi

Phát biểu giải trình, làm rõ vấn đề được các đại biểu Quốc hội nêu, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết, về chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển lĩnh vực hàng hải và đường thủy, Đảng ủy Chính phủ đang báo cáo cấp có thẩm quyền về các chính sách ưu đãi tại dự thảo theo quy định. Chính phủ thống nhất quan điểm, chính sách ưu đãi chỉ đi vào thực chất khi có các tiêu chí định lượng, có cam kết rõ ràng và có cơ chế kiểm soát chặt chẽ.

Trên cơ sở đó, dự thảo sẽ tiếp tục được hoàn thiện để quy định rõ đối tượng, điều kiện, thời hạn, mức hưởng và cơ chế giám sát, hậu kiểm; bổ sung đánh giá tác động đến ngân sách nhà nước để đảm bảo phù hợp với khả năng huy động nguồn lực đất nước trong từng giai đoạn.

Về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy và cảng cạn, theo Phó Thủ tướng, Chính phủ sẽ chỉ đạo cơ quan chủ trì rà soát, chỉnh lý dự thảo Bộ luật nhằm đảm bảo yêu cầu kết nối cảng biển, cảng thủy nội địa, cảng cạn với mạng lưới giao thông đường thủy; làm rõ các tiêu chí phân loại cảng, bến và công trình đường thủy; hoàn thiện các quy định về tiêu chuẩn an toàn và quy định chuyển tiếp để không làm phát sinh các vướng mắc trong thực tiễn thực hiện.

Về thủ tục đầu tư và các quy định về nhà đầu tư chiến lược, Chính phủ sẽ chỉ đạo cơ quan chủ trì rà soát các quy định về công tác phối hợp giữa cơ quan quản lý chuyên ngành với các địa phương; rà soát tiêu chí chọn nhà đầu tư chiến lược gắn với năng lực thực thi dự án, đảm bảo minh bạch, tương thích với các quy định về pháp luật đầu tư. Cùng với đó, hoàn thiện quy định gắn việc bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng bến cảng với bàn giao đất để đảm bảo tính liên tục của các công trình và bổ sung hình thức bồi hoàn giá trị đầu tư còn lại để tháo gỡ những tồn tại, vướng mắc trong xác định trách nhiệm tài chính đối với các dự án hạ tầng đường thủy.

Đối với phát triển công nghiệp hàng hải, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Chương về Công nghiệp hàng hải sẽ được hoàn thiện để thể hiện rõ các nội dung về phát triển công nghiệp đóng tàu và công nghiệp hỗ trợ; bổ sung quy định về phát triển các trung tâm cơ khí chuyên ngành, liên kết chuỗi sản xuất nhằm từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, năng lực tự chủ và đảm bảo các điều kiện về quốc phòng và an ninh. Đối với cơ chế thí điểm có kiểm soát công nghệ sản phẩm mới, Chính phủ sẽ chỉ đạo cơ quan soạn thảo rà soát, xác định rõ điều kiện, phạm vi và hoàn thiện theo hướng chỉ quy định khung, đảm bảo đúng thẩm quyền của Quốc hội.

Về vận tải hàng hóa, hành khách và hỗ trợ vận tải, dự thảo sẽ làm rõ chủ thể, quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng vận chuyển. Về đảm bảo an toàn hàng hải và đường thủy, Chính phủ sẽ chỉ đạo cơ quan soạn thảo hoàn thiện quy định về an toàn đối với từng nhóm phương tiện, tuyến và loại hình khai thác, nhất là hoạt động tham quan du lịch trên hồ, hồ chứa và các tuyến cấp tỉnh. Đối với tàu hoạt động trên tuyến vận tải ven biển, cơ quan chủ trì sẽ tiếp tục đánh giá tác động đối với người dân, doanh nghiệp để hoàn thiện quy định về lộ trình chuyển đổi, đảm bảo tính khả thi trong quá trình thực hiện.

Về cơ chế quản lý nhà nước, quản trị dữ liệu, cơ chế phí và lệ phí, dự thảo sẽ tiếp tục được rà soát, phân định rõ trách nhiệm giữa trung ương và địa phương. Đặc biệt, đảm bảo việc bàn giao tuyến, tài sản và phân cấp cho địa phương phải đi đôi với nguồn lực và năng lực thực thi.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu, rà soát đồng bộ với các luật có liên quan, hoàn thiện, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI./.

(TTXVN/Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus: https://www.vietnamplus.vn/hoan-thien-chinh-sach-uu-dai-phat-trien-ha-tang-hang-hai-va-duong-thuy-post1149593.vnp