Hoàn thiện cơ chế truyền thông chính sách từ gốc

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh và các đại biểu dự phiên thảo luận tại Tổ 10

Coi truyền thông chính sách là một khâu trong xây dựng pháp luật

Đối với dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại biểu Hoàng Ngân Hoàn (Sơn La) cho rằng, việc dự thảo luật quy định về nội dung, hình thức (tại khoản 3, 4 Điều 21) và trách nhiệm thực hiện truyền thông chính sách (khoản 1 Điều 22) là chưa thực sự phù hợp, có thể dẫn đến chồng chéo với phạm vi điều chỉnh của pháp luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La Hoàng Văn Nghiệm điều hành thảo luận

Đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi điều chỉnh đối với hoạt động truyền thông chính sách, bảo đảm phù hợp với mục đích lập pháp, trong đó có việc giải quyết vấn đề bất cập từ quy định của luật được chỉ ra trong Tờ trình số 431/TTr-CP (trang 5): "Luật Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 chưa quy định rõ nguyên tắc, mục đích thực hiện truyền thông chính sách”; phân định rõ với phạm vi điều chỉnh của pháp luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Trong trường hợp xét thấy cần thiết, nên quy định theo hướng dẫn chiếu đến quy định của pháp luật hiện hành nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Cũng quan tâm đến nội dung trên, đại biểu Phạm Trọng Cường (Ninh Bình) nêu quan điểm, việc thể chế hóa các quy định về hoạt động truyền thông chính sách là rất cần thiết, là yêu cầu của Đảng trong quá trình đổi mới tư duy xây dựng pháp luật. Tuy nhiên, việc điều chỉnh nội dung này ở đâu, trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật hay trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng.

ĐBQH Phạm Trọng Cường (Ninh Bình) phát biểu

Theo đại biểu Phạm Trọng Cường, nội dung về truyền thông chính sách trong dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) liên quan chặt chẽ đến 2 quy định tại Điều 51 và Điều 68 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Tuy nhiên, tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) vẫn chưa thể hiện trọn ý tưởng về hoạt động điều chỉnh pháp luật đối với hoạt động truyền thông chính sách.

Các đại biểu dự phiên thảo luận tổ

Đại biểu cho rằng, nên coi hoạt động truyền thông chính sách là một khâu của công tác xây dựng pháp luật và quy định toàn diện trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, như vậy sẽ thể hiện toàn diện, căn cơ liên quan đến nguồn lực, kinh phí, thời điểm, chủ thể của hoạt động truyền thông chính sách.

ĐBQH Hoàng Ngân Hoàn (Sơn La) phát biểu

Khẳng định quyền tham gia xây dựng pháp luật của công dân

Còn theo đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Ninh Bình), nội dung “đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, pháp luật” quy định tại khoản 2 Điều 2 về bản chất là quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của công dân, chứ không phải nghĩa vụ bắt buộc áp dụng chung cho mọi người. Do đó, đại biểu đề nghị chuyển nội dung đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, pháp luật lên khoản 1 để phân định rõ nội dung nào là quyền, nội dung nào là nghĩa vụ và nội dung nào là trách nhiệm tự giác của công dân. Qua đó, bảo đảm thống nhất với Hiến pháp, rõ ràng trong cách hiểu và thuận lợi hơn khi tổ chức thi hành.

ĐBQH Trần Thị Hồng Thanh (Ninh Bình) phát biểu

Mặt khác, đại biểu đề nghị bổ sung khoản 1 Điều 2 quyền của công dân được góp ý đối với nhu cầu, nội dung, hình thức và chất lượng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật. Việc bổ sung quyền góp ý sẽ tạo cơ chế phản hồi hai chiều, giúp chuyển công tác phổ biến, giáo dục pháp luật từ cách làm chủ yếu dựa trên yêu cầu quản lý sang cách làm dựa trên nhu cầu của người dân; đồng thời cung cấp căn cứ thực tế để cơ quan tổ chức điều chỉnh nội dung, hình thức và đánh giá hiệu quả.

Đồng quan điểm trên, một số đại biểu góp ý hoàn thiện quy định về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của công dân trong phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách tại Điều 2 của dự thảo luật. Các đại biểu cho rằng, với thiết kế bố cục thành 2 khoản, dự thảo Luật hướng đến việc phân định rõ thành hai nhóm nội dung, gồm quyền của công dân tại khoản 1 và nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân tại khoản 2.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tổ

Việc đặt nội dung “đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, pháp luật” tại khoản 2 có thể dẫn cách hiểu rằng đây là nghĩa vụ hoặc trách nhiệm bắt buộc của công dân. Trong khi đó, theo Hiến pháp, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Luật Tiếp cận thông tin, việc tham gia góp ý đối với chính sách, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật được ghi nhận là quyền của công dân. Đồng thời, mang tính chất là trách nhiệm xã hội gắn liền với quyền làm chủ của Nhân dân, Nhà nước tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền này; Tờ trình số 431/TTr-CP (trang 8) xác định một trong những mục đích của việc xây dựng Luật là “bảo đảm quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật”, như vậy, dự thảo Luật cũng tiếp cận hoạt động này dưới góc độ là quyền của công dân.

ĐBQH Tô Thành Quyết (Ninh Bình) phát biểu

Do đó, đại biểu đề nghị quy định theo hướng làm rõ việc đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, pháp luật là quyền của công dân được Nhà nước khuyến khích thực hiện, không phải nội dung mang tính bắt buộc; trên cơ sở đó, chỉnh sửa quy định tương ứng và sắp xếp lại Điều 2 bảo đảm tính logic, mạch lạc và thống nhất trong bố cục điều luật, tránh cách hiểu và áp dụng không thống nhất.

Bảo đảm khả thi trong phân cấp nhiệm vụ quốc phòng

Góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, các đại biểu tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung. Việc ban hành Luật là rất cấp thiết nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị về tinh gọn tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, quân sự.

Các đại biểu dự phiên thảo luận tổ

Góp ý cụ thể về thẩm quyền chế áp phương tiện bay không người lái tại Điều 6, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn Ninh Bình) cho biết, khoản 8 Điều 6 sửa đổi Điều 34 Luật Phòng không nhân dân, dự thảo đã kế thừa Luật Phòng không nhân dân và Luật sửa đổi, bổ sung số 98/2025/QH15 tiếp tục giao quyền cho Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã được quyền ra lệnh chế áp, tạm giữ tàu bay không người lái, phương tiện bay khác khi vi phạm.

Quy định này nhằm xử lý kịp thời các tình huống vi phạm tại cơ sở. Tuy nhiên, để “chế áp” được phương tiện bay (như UAV, Drone) đòi hỏi phải có trang thiết bị kỹ thuật chuyên dụng. Thực tế hiện nay, các trang thiết bị này mới chỉ tập trung trang bị ở cấp quân khu, tỉnh hoặc các đơn vị chuyên trách, cấp xã hoàn toàn chưa có trang bị kỹ thuật để thực hiện việc “chế áp”.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 10, sáng 4/8

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung số liệu cụ thể việc thực hiện các biện pháp “chế áp” tại các địa phương để làm rõ tính thực tế của quy định này. Bộ Quốc phòng sớm ban hành văn bản quy định tiêu chuẩn kỹ thuật của các trang thiết bị chế áp phương tiện bay để Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có căn cứ mua sắm, trang bị và sử dụng đúng quy định pháp luật.

Trường hợp chưa thể trang bị ngay, đề nghị không giao quyền cho Ban Chỉ huy quân sự cấp xã hoặc quy định Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm “phối hợp với lực lượng chuyên trách để chế áp tàu bay không người lái, phương tiện bay khác” để bảo đảm tính khả thi của quy định pháp luật, tránh quy định mang tính hình thức.

Đồng quan điểm trên, đại biểu Quảng Văn Hương (Sơn La) cho rằng, cần làm rõ cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy cấp xã đối với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng mới được giao. Đối với các xã biên giới có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đề nghị nghiên cứu phương án, cơ chế hỗ trợ cụ thể về nhân lực, kinh phí và phương tiện cho cấp xã để bảo đảm giữ vững quốc phòng - an ninh, đáp ứng phương châm “4 tại chỗ” tại các vùng biên giới xung yếu.