Hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng trong tình hình mới

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh điều hành phiên họp. Ảnh: QH

Phiên họp toàn thể tại hội trường do Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh điều hành nội dung.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trình bày Tờ trình về 2 dự án luật nêu trên.

Sửa đổi, bổ sung 9 luật về quân sự, quốc phòng đáp ứng yêu cầu sắp xếp, tổ chức bộ máy

Trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang nêu rõ, việc xây dựng, ban hành dự án luật nhằm bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền tối đa, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

Việc sửa đổi, bổ sung 9 luật chủ yếu điều chỉnh về tổ chức, thẩm quyền và kỹ thuật lập pháp, không phát sinh chính sách mới về chế độ đối với con người, không phát sinh tổ chức bộ máy, biên chế và nhiệm vụ chi mới của ngân sách nhà nước. Việc tổ chức thi hành được thực hiện trên cơ sở sử dụng hiệu quả nguồn lực, nhân lực và kinh phí hiện có của Bộ Quốc phòng và các cơ quan, đơn vị liên quan, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với chủ trương tinh gọn bộ máy.

Đại tướng Phan Văn Giang trình bày tờ trình về 2 dự án luật trong lĩnh vực quốc phòng. Ảnh: QH

Dự án luật bao gồm 10 điều. Điều 1 sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 9 của Luật Quốc phòng. Điều 2 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam. Điều 3 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng. Điều 4 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự. Điều 5 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Biên phòng Việt Nam. Điều 6 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng không nhân dân. Điều 7 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lực lượng dự bị động viên. Điều 8 sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 34 của Luật Phòng thủ dân sự. Điều 9 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dân quân tự vệ. Điều 10 quy định hiệu lực thi hành.

Đối với Luật Biên phòng Việt Nam, cơ quan soạn thảo đề xuất sửa đổi bổ sung khoản 5 Điều 5: “5. Xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân trong nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân; xây dựng khu vực phòng thủ cấp tỉnh, cấp xã biên giới, phòng thủ dân sự; phòng, chống, ứng phó, khắc phục sự cố, thiên tai, thảm họa, biến đổi khí hậu, dịch bệnh; tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn ở khu vực biên giới.”. Sửa đổi, bổ sung khoản 9 Điều 14: “9. Tham mưu, làm nòng cốt trong xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân ở khu vực biên giới; tham gia xây dựng khu vực phòng thủ cấp tỉnh, cấp xã biên giới, phòng thủ dân sự.”.

Tạo nền tảng pháp lý thống nhất cho phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt

Về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD), Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh, việc ban hành luật này là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng.

Quang cảnh hội trường. Ảnh: qdnd.vn

Thời gian qua, công tác phòng, chống phổ biến WMD đã đạt một số kết quả quan trọng. Tuy nhiên, thực tiễn thực hiện công tác phòng, chống phổ biến WMD cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Đó là khuôn khổ pháp lý hiện hành chủ yếu được ban hành dưới luật, chưa tạo lập cơ sở pháp lý đầy đủ, ổn định ở cấp luật với các biện pháp có khả năng tác động đến quyền con người, quyền công dân. Pháp luật hiện hành còn thiếu quy định đầy đủ về hành vi bị nghiêm cấm, cơ chế kiểm soát ngoài danh mục, thẩm tra người sử dụng cuối cùng, kiểm soát tài trợ phổ biến, danh sách bị chỉ định và trừng phạt tài chính mục tiêu...

Bên cạnh đó, các quy định liên quan đến phòng, chống phổ biến WMD đang phân tán trong nhiều lĩnh vực. Việc thiếu một khuôn khổ pháp lý thống nhất làm phát sinh nguy cơ chồng chéo, thiếu liên thông, khó xác định căn cứ áp dụng, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và cơ chế phối hợp khi xử lý các tình huống có yếu tố ngành, xuyên biên giới hoặc cần phản ứng nhanh. Cơ chế chia sẻ thông tin, dữ liệu, cảnh báo sớm và phối hợp liên ngành còn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.

Thực tiễn nêu trên cho thấy, việc ban hành Luật Phòng, chống phổ biến WMD là cần thiết nhằm khắc phục khoảng trống, bất cập của pháp luật hiện hành; luật hóa các nguyên tắc, căn cứ, biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù; hoàn thiện cơ chế phòng, chống tài trợ phổ biến và trừng phạt tài chính mục tiêu; thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm, hợp tác quốc tế và bảo đảm nguồn lực thực thi.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới trình bày báo cáo thẩm tra về 2 dự án luật. Ảnh: QH

Dự thảo luật quy định nguyên tắc, biện pháp, chính sách, nguồn lực và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật tập trung vào các nội dung cốt lõi: Quản lý rủi ro quốc gia; danh mục kiểm soát; biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù với hoạt động, hàng hóa, vật liệu, thiết bị, phần mềm, công nghệ, dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng; kiểm soát ngoài danh mục; kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng; biện pháp ngăn chặn, phản ứng khẩn cấp; kiểm soát tài trợ phổ biến; thông tin, dữ liệu, cảnh báo sớm, phối hợp liên ngành; quản lý nhà nước, kiểm tra, thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm, bảo đảm nguồn lực và hợp tác quốc tế.

Trình bày báo cáo thẩm tra về 2 dự án luật nêu trên, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới cho biết, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết, mục đích xây dựng 2 luật; cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi, bổ sung của 2 dự án luật; đề nghị Chính phủ chỉ đạo tiếp tục rà soát các nội dung nêu trong báo cáo thẩm tra để nghiên cứu chỉnh lý, hoàn thiện 2 dự thảo luật, bảo đảm quán triệt sâu sắc hơn quan điểm về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của 2 dự thảo luật với hệ thống pháp luật.

Thiếu tướng Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị tham gia thảo luận tại Tổ 13. Ảnh: TK

Tiếp đó, Quốc hội tiến hành thảo luận ở tổ về một số dự án luật: Dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; Dự án Luật Dầu khí; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước...