Hoàn thiện khung pháp lý đấu giá tài sản, ngăn chặn triệt để tình trạng bỏ cọc

Dự thảo Luật đấu giá tài sản (sửa đổi) nhằm nâng cao hiệu quả, hạn chế bỏ cọc, mở rộng tiêu chuẩn đấu giá viên và tăng cường quản lý thị trường đấu giá. (Ảnh: TTXVN)

Ngày 19/10, tại Kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình bày Tờ trình dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) nhằm giải quyết những bất cập thực tiễn, đặc biệt là tình trạng nhiễu loạn thị trường do các hành vi trục lợi gây ra.

Nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên 20% đến 50%

Trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) được xây dựng nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng về phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số. Dự thảo gồm 07 chương, 64 điều, mang đến nhiều điểm mới căn bản nhằm khắc phục các hạn chế hiện hành.

Điểm nhấn trong dự thảo là việc mở rộng tiêu chuẩn đấu giá viên (Điều 11), cho phép cá nhân có trình độ đại học trở lên ở mọi ngành, lĩnh vực đều có thể tham gia, tiệm cận thông lệ quốc tế. Bên cạnh đó, các quy định về doanh nghiệp đấu giá tài sản (Điều 19) được luật hóa từ các nghị quyết về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo đó, doanh nghiệp đấu giá tài sản được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và có đăng ký ngành, nghề kinh doanh dịch vụ đấu giá tài sản.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh rằng dự thảo được xây dựng nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng về phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số. (Ảnh: TTXVN)

Đặc biệt, đối với nhóm tài sản bắt buộc phải bán qua đấu giá (Chương III), dự thảo đưa ra các giải pháp căn cơ nhằm chấn chỉnh thị trường. Cụ thể, tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân được nâng lên mức từ 20% đến 50%. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định người đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm, nhằm ngăn chặn tình trạng "cò mồi" trục lợi.

Về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản tự nguyện (Chương IV), dự thảo quy định chủ sở hữu tài sản có thể thỏa thuận trình tự, thủ tục linh hoạt, lựa chọn hình thức, phương thức đấu giá phù hợp; Cho phép tổ chức hành nghề đấu giá hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Về chế tài xử lý, Điều 56 của dự thảo quy định nghiêm cấm cá nhân trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng "bỏ cọc" được tiếp tục tham gia đấu giá, đồng thời không được nhận lại tiền đặt trước nếu vi phạm dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy, nhằm tạo sức răn đe đủ lớn đối với các hành vi lũng đoạn thị trường.

Đảm bảo tính khả thi và cân bằng lợi ích

Báo cáo thẩm tra tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Cơ quan Thẩm tra nhất trí với sự cần thiết sửa đổi luật và đánh giá hồ sơ dự án đủ điều kiện trình Quốc hội. Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Cơ quan Soạn thảo tiếp tục rà soát, làm rõ nhiều nội dung quan trọng để đảm bảo tính khả thi và cân bằng lợi ích các bên.

Về lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản: Đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản và phạm vi áp dụng. Đối với tài sản có giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm thấp, giao Chính phủ quy định cụ thể ngưỡng giá, trường hợp và phương thức lựa chọn. Trường hợp áp dụng cơ chế chỉ định, cần quy định rõ điều kiện, tiêu chí, phạm vi, trách nhiệm giải trình và công khai kết quả; Nếu có từ hai tổ chức hành nghề đấu giá trở lên đáp ứng yêu cầu thì phải bảo đảm lựa chọn theo tiêu chí khách quan, công khai, bình đẳng, tránh phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người có tài sản.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị Cơ quan Soạn thảo tiếp tục rà soát, làm rõ nhiều nội dung quan trọng để đảm bảo tính khả thi và cân bằng lợi ích các bên. (Ảnh: TTXVN)

Về đăng ký tham gia đấu giá và xác định người trúng đấu giá khi không có giá trả hợp lệ, dự thảo Luật để bảo đảm tính đồng bộ. Cụ thể, phân định rõ các giai đoạn đăng ký tham gia, tham dự phiên đấu giá và thực hiện hành vi trả giá; Làm rõ hậu quả pháp lý và việc xử lý tiền đặt trước trong từng trường hợp.

Liên quan đến mức tiền đặt từ 20% đến 50% đối với đất ở, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi lưu ý mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và tính cạnh tranh, do đó Cơ quan Soạn thảo cần bổ sung số liệu đánh giá tác động thực tiễn để xác định mức hợp lý. Đối với các quy định về lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá, Ủy ban đề nghị quy định rõ các tiêu chí minh bạch, tránh sự phụ thuộc vào ý chí chủ quan và cần làm rõ cơ sở thực tiễn của ngưỡng giá 200 triệu đồng trong quy định bắt buộc đấu giá trực tuyến nhằm tránh tình trạng né tránh qua việc chia nhỏ tài sản.

Bên cạnh đó, Cơ quan Thẩm tra cũng lưu ý việc hoàn thiện cơ chế xác định người trả giá liền kề, quy định rõ nguyên tắc xác định bước giá, bảo vệ quyền lợi của người mua ngay tình khi kết quả đấu giá bị hủy, cũng như rà soát kỹ lưỡng các quy định chuyển tiếp để đảm bảo thi hành Luật đồng bộ ngay khi có hiệu lực./.