Hoàn thiện khung pháp lý quản trị biển hiện đại

Quang cảnh phiên họp.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là dự án Luật rất quan trọng. Lần sửa đổi này không còn là sửa vài điều mà là đổi mới mô hình quản trị biển, tập trung vào 4 vấn đề lớn: pháp lý, quản trị, kinh tế biển và môi trường. Về quản lý, sử dụng không gian biển, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh đây là nội dung nền tảng. Luật phải giữ nguyên tắc quản lý cột nước, đáy biển, lòng đất dưới đáy biển; có cơ chế xử lý chồng lấn giữa các lĩnh vực dầu khí, điện gió, nuôi biển, hàng hải, quốc phòng, bảo tồn; quy định việc sử dụng đa mục đích, sử dụng chung và phân định trách nhiệm quản lý hành chính trên biển. Đồng thời, cần định nghĩa rõ "không gian biển" ngay trong Luật để thống nhất khái niệm, tránh "va chạm" với các luật hiện hành như Luật Quy hoạch, Luật Điện lực, Luật Dầu khí 2026, Luật Địa chất và Khoáng sản. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, phải có cơ chế xử lý xung đột và xác định thứ tự ưu tiên minh bạch, từ quốc phòng, an toàn hàng hải, hệ sinh thái nhạy cảm, hạ tầng chiến lược đến phát triển kinh tế. Việc phân định ranh giới quản lý hành chính trên biển phải phù hợp với Luật Tổ chức chính quyền địa phương, tránh chồng chéo.

Về quyền sử dụng khu vực biển, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, việc dự thảo Luật cho phép chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn, thế chấp quyền sử dụng khu vực biển và tài sản gắn liền là cần thiết để thu hút ngân hàng, nhà đầu tư tham gia. Tuy nhiên, dự thảo Luật phải thiết kế rõ ràng, làm rõ đây là quyền sử dụng không tạo quyền sở hữu biển,đáy biển, khối nước. Đối với kiểm soát ô nhiễm, bảo tồn hệ sinh thái, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phải chuyển từ xử lý sang phòng ngừa. Sức chịu tải phải trở thành điều kiện pháp lý, không chỉ là bản đồ kỹ thuật; nếu không đạt ngưỡng thì không cấp phép, gia hạn. Đồng thời, cần có chính sách ưu đãi, hỗ trợ vượt trội trên biển, bảo đảm nội luật hóa và phù hợp với các điều ước quốc tế.

Khẳng định lần sửa đổi này là đúng thời điểm, phù hợp với chủ trương của Bộ Chính trị, Trung ương về quản lý tài nguyên biển, đảo, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu dự thảo phải trả lời rõ những vấn đề cốt lõi: quyền sử dụng biển có trở thành tài sản pháp lý sạch hay không; Quy hoạch không gian biển có "thắng" giấy phép ngành hay không; dữ liệu biển có thực sự được mở, dùng chung hay tiếp tục cát cứ, chia cắt; chỗ đứng pháp lý của cộng đồng ven biển được xác định như thế nào.