Hoàn thiện Luật Bảo vệ môi trường và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo khả thi, sát thực tiễn

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng kết luận - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Chiều 30/9, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về việc tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đối với dự án Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) và dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Dự cuộc họp có các Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT): Lê Trọng Yên, Đặng Ngọc Điệp; Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Phạm Mạnh Cường; đại diện các bộ, cơ quan liên quan.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Trọng Yên phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Bảo đảm nguồn lực, kiểm soát môi trường phù hợp thực tiễn

Theo Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Trọng Yên, sau Phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Luật ngày 18/9/2026 của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Bộ đã khẩn trương, nghiêm túc rà soát, nghiên cứu đầy đủ các kết luận để đề xuất phương án tiếp thu, giải trình, hoàn thiện dự án Luật.

Đối với dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi), trong quá trình nghiên cứu, tiếp thu, Bộ NN&MT xin ý kiến tại cuộc họp về một số kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong đó đề nghị cân nhắc việc thể chế hóa quan điểm đã xác định rõ trong Kết luận số 75-KL/TW về bảo đảm nguồn lực tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ, tốc độ tăng trưởng và quy mô nền kinh tế, bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, cần quy định kiểm soát xả thải trên cơ sở đồng thời xem xét nồng độ, tải lượng và khả năng chịu tải thực tế của nguồn nước theo mùa, gắn với trách nhiệm công bố công khai khả năng chịu tải của lưu vực sông làm căn cứ cấp phép minh bạch, khoa học.

Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị làm rõ việc phân cấp thẩm quyền thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường; cơ chế phối hợp và xác định trách nhiệm của cơ quan, địa phương trong việc giải quyết thủ tục hành chính đối với dự án đầu tư có phạm vi hoạt động liên tỉnh; đồng thời xác định rõ vai trò điều phối của Bộ NN&MT trong giải quyết các vấn đề môi trường có tính liên tỉnh.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị rà soát yêu cầu phải nhận diện tác động đến di sản văn hóa và việc di dân tái định cư trong báo cáo đánh giá tác động môi trường; đề nghị bổ sung các yếu tố nhạy cảm gắn trực tiếp với con người như khu dân cư tập trung, nguồn nước sử dụng cho mục đích cấp nước sinh hoạt, di sản văn hóa, yêu cầu di dân tái định cư quy mô lớn. Đồng thời, đề nghị quy định tần suất kiểm kê khí nhà kính phù hợp với đặc thù công nghệ của một số ngành, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp và năng lực của các tổ chức thẩm định.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Sau khi nghe ý kiến của các bộ, ngành: NN&MT, Tài chính, Tư pháp, Xây dựng, Văn phòng Chính phủ…, kết luận cuộc họp, đối với dự án Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi), Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thống nhất không đưa quy định bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường vào dự án Luật. Tuy nhiên, cần nêu rõ hằng năm Nhà nước vẫn bố trí, bảo đảm nguồn lực để thực hiện công tác bảo vệ môi trường.

Về quản lý nước mặt, Phó Thủ tướng thống nhất với phương án giải trình của Bộ NN&MT, trong đó cần đánh giá đầy đủ khả năng chịu tải của nguồn nước để làm căn cứ cân đối, xem xét việc cấp phép.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Phạm Mạnh Cường phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Đối với tần suất kiểm kê khí nhà kính, Phó Thủ tướng đề nghị giữ quy định hiện hành là 2 năm. Trường hợp các yêu cầu, quy định quốc tế có thay đổi thì nghiên cứu điều chỉnh phù hợp. Không nên đặt thêm yêu cầu kiểm kê hằng năm khi chưa cần thiết, nhất là trong bối cảnh đang hoàn thiện chính sách để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng cao.

Về ý kiến của Bộ Tài chính liên quan đến định mức, tiêu chuẩn chi cho môi trường, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT tiếp thu, quy định rõ trong dự thảo. Các nội dung về giải thích từ ngữ cũng cần được rà soát, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với các quy định liên quan.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Đặng Ngọc Điệp phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Làm rõ quyền sử dụng biển, dữ liệu và chính sách phát triển kinh tế biển

Đối với dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết Bộ NN&MT đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và Bộ Tư pháp hoàn thiện hồ sơ, báo cáo thẩm định trình Chính phủ và được giao báo cáo Quốc hội. Qua ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan thẩm tra, Bộ đã tiếp thu, giải trình một số nội dung.

Về quy hoạch không gian biển, các hoạt động trên biển phải tuân thủ quy hoạch không gian biển, bảo đảm phù hợp với mục đích sử dụng, phạm vi diện tích và phương thức sử dụng. Quy hoạch được phân thành các tầng, lớp và khu vực chức năng khác nhau như nuôi trồng thủy sản, điện gió, cáp quang…, bảo đảm việc phân định khu vực giao, cho thuê không chồng chéo, đồng thời phù hợp với quy định của các luật chuyên ngành.

Dự thảo Luật đã quy định việc xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu thống nhất, dùng chung, bảo đảm khả năng tích hợp, chia sẻ và cập nhật với cơ sở dữ liệu của ngành NN&MT, tạo điều kiện để các đối tượng có thể tiếp cận thông tin. Việc cập nhật, tiếp cận và truy nhập thông tin sẽ được phân cấp, phân quyền cụ thể; nội dung được quy định chặt chẽ trong quá trình xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu ngành.

Về chính sách thu hút đầu tư phát triển kinh tế biển, Bộ đề xuất các chính sách hỗ trợ phù hợp đối với những lĩnh vực cần khuyến khích như nuôi biển, đánh bắt và chuyển đổi nghề. Các chính sách về thuế, hỗ trợ đầu tư được phối hợp rà soát với Bộ Tài chính để bảo đảm phù hợp với pháp luật hiện hành.

Về kiểm soát ô nhiễm, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết dự thảo Luật đã quy định rõ nguyên tắc xác định trách nhiệm, xử lý vi phạm và bồi thường thiệt hại; đồng thời quy định cụ thể cơ chế phối hợp, xác định mức đóng góp của doanh nghiệp gây ô nhiễm và phương thức phân bổ, hỗ trợ người dân, nhằm tránh khó khăn trong xử lý khi xảy ra sự cố môi trường.

Liên quan đến nguồn kinh phí thu hồi, bồi thường, Bộ NN&MT sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính rà soát, hoàn thiện quy định, bảo đảm phù hợp với pháp luật về trưng mua, trưng dụng tài sản, tránh chồng chéo, xung đột giữa các luật.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT tiếp tục lấy ý kiến thành viên, rà soát, hoàn thiện về nội dung các dự án luật bảo đảm chặt chẽ trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Cầnbảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân

Đối với dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT tiếp tục rà soát, tiếp thu tối đa các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nhất là ý kiến của Chủ tịch và các Phó Chủ tịch Quốc hội; đồng thời bám sát kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để giải trình, tiếp thu chặt chẽ.

Phó Thủ tướng lưu ý, nội dung về không gian biển liên quan đến nhiều luật, do đó phải rà soát kỹ để bảo đảm không chồng lấn, mâu thuẫn với các luật khác. Về chế độ thu, chi tài chính, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT tiếp thu ý kiến của Bộ Tài chính, thống nhất rà soát, chỉnh sửa quy định theo hướng rõ ràng, thuận lợi cho thực hiện.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng lưu ý cần bổ sung quy định bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân. Việc giao, cho thuê, quản lý, vận hành các khu vực biển phải được thiết kế phù hợp, không được cản trở quyền tiếp cận biển của người dân. Các hoạt động quản lý, khai thác, dịch vụ trên biển cần được tổ chức hợp lý, bảo đảm vệ sinh, trật tự và các điều kiện phục vụ người dân nhưng vẫn phải duy trì khả năng tiếp cận, đi lại, tắm biển của cộng đồng.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT tiếp tục lấy ý kiến thành viên, rà soát, hoàn thiện về nội dung các dự án luật bảo đảm chặt chẽ trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội.