Hoàn thiện Luật Phát triển công nghiệp văn hóa: Bài 1 - Nỗ lực đưa chủ trương lớn vào cuộc sống

Ngày 24.10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh đã trình bày Tờ trình về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình xây dựng, hoàn thiện một dự án luật mới, nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, đồng thời tạo lập hành lang pháp lý để khai thông nguồn lực, giải phóng sức sáng tạo và đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước.

Dự án Luật được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV cùng các kết luận, chỉ đạo có liên quan của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh trình bày Tờ trình về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: TRẦN HUẤN

Việc xây dựng luật cũng xuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn, khi công nghiệp văn hóa ngày càng được xác định là lĩnh vực có tiềm năng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và quảng bá hình ảnh, bản sắc Việt Nam.

Để những định hướng đó đi vào cuộc sống, yêu cầu đặt ra không chỉ là xây dựng một văn bản pháp luật mới, mà còn phải thiết kế được các cơ chế, chính sách đủ khả thi, phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực, tạo điều kiện để các nguồn lực văn hóa được khơi thông và phát huy hiệu quả.

Rút ngắn thời gian nhưng không rút quy trình

Thông báo số 12-TB/BCĐTW ngày 30.7.2026, kết luận Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển Việt Nam, đã xác định phát triển công nghiệp văn hóa là một động lực tăng trưởng mới, đồng thời giao nhiệm vụ hoàn thiện các dự án luật để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh chủ trì buổi làm việc về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa ngày 30.7. Ảnh: TRẦN HUẤN

Yêu cầu về tiến độ được đặt ra trong bối cảnh dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là một dự án luật hoàn toàn mới, có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực và những vấn đề có tính chất phức tạp.

Đây là thách thức không nhỏ đối với cơ quan chủ trì soạn thảo, bởi việc xây dựng luật không chỉ đòi hỏi khẩn trương về thời gian mà còn phải bảo đảm chất lượng, tính đồng bộ, thống nhất và khả thi của các chính sách.

Trước yêu cầu đó, Bộ VHTTDL đã tập trung triển khai các nhiệm vụ xây dựng dự án Luật với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm và chủ động.

Dù thời gian chuẩn bị được rút ngắn, cơ quan chủ trì soạn thảo vẫn bảo đảm thực hiện đầy đủ các quy trình, bước công việc cần thiết theo quy định. Đây là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với một dự án luật mới, có tác động đến nhiều chủ thể và hoạt động trong đời sống kinh tế - xã hội.

Buổi làm việc giữa Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội và Bộ VHTTDL về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hoá. Ảnh: XUÂN TRƯỜNG

Một trong những trọng tâm được Bộ VHTTDL chú trọng là tổ chức tham vấn, lấy ý kiến rộng rãi trong quá trình xây dựng dự thảo.

Các hội nghị, hội thảo liên tục được tổ chức tại cả ba miền Bắc, Trung, Nam, tạo điều kiện để chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa và những đối tượng chịu tác động trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến.

Dự thảo Luật được đăng tải công khai trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ VHTTDL để lấy ý kiến rộng rãi của người dân và tất cả các đối tượng.

Việc đa dạng hóa hình thức tham vấn, mở rộng phạm vi tiếp cận các nhóm đối tượng góp phần giúp cơ quan soạn thảo có thêm cơ sở thực tiễn để nhận diện những khó khăn, vướng mắc, những vấn đề cần điều chỉnh cũng như các cơ chế, chính sách cần thiết nhằm thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển.

Các Hội thảo, phiên họp của Tổ Soạn thảo, Tổ biên tập về dự án Luật Phát triển Công nghiệp Văn hóa

Quá trình xây dựng dự án Luật cũng được triển khai trên tinh thần phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội. Nhiều phiên làm việc được tổ chức để trao đổi, rà soát, làm rõ các nội dung chính sách, từng bước hoàn thiện hồ sơ và dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội.

Các ý kiến đóng góp được cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc nghiên cứu, phân loại và tiếp thu những nội dung xác đáng, phù hợp; đồng thời tiếp tục rà soát các quy định để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tính khả thi khi triển khai và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thẩm tra dự án Luật Phát triển Công nghiệp văn hóa tại Kỳ họp thứ 2, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhất trí với sự cần thiết ban hành luật.

Hồ sơ dự án luật được chuẩn bị đầy đủ, bảo đảm trình tự, thủ tục theo quy định. Dự thảo luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp và cơ bản bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan.

Đáng chú ý, dù được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, Ủy ban Văn hóa và Xã hội ghi nhận, đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo chủ động xây dựng báo cáo đánh giá tác động chính sách.

Điều này cho thấy nỗ lực không chỉ nằm ở việc bảo đảm tiến độ trình Quốc hội mà còn ở việc chú trọng đánh giá những tác động của các chính sách được đề xuất, tạo cơ sở cho quá trình xem xét, thảo luận và hoàn thiện dự án Luật.

Những đánh giá từ cơ quan thẩm tra là sự ghi nhận đối với quá trình chuẩn bị công phu, tinh thần chủ động và trách nhiệm của Bộ VHTTDL trong điều kiện thời gian xây dựng luật rất gấp rút.

Đạo luật mang tính lịch sử

Chiều 24.10, thảo luận tại Tổ về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, các đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội đánh giá cao nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo cũng như cơ quan thẩm tra trong việc xây dựng một dự án luật hoàn toàn mới, phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực.

Các đại biểu Quốc hội cho rằng đây là đạo luật mang tính lịch sử, kịp thời thể chế hóa những quan điểm, chủ trương lớn của Đảng tại Nghị quyết số 80-NQ/TW, hướng tới biến văn hóa thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển kinh tế - xã hội và góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Phiên thảo luận tại Tổ 1 (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội) về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và các nội dung khác ngày 24.10. Ảnh: TRẦN HUẤN

Các đại biểu Quốc hội cũng phân tích nhiều vấn đề đặt ra đối với dự án Luật, từ quan điểm lập pháp, cơ chế tài chính, đất đai, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, đào tạo nguồn nhân lực đến yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Các ý kiến cho thấy sự quan tâm đối với việc xây dựng một khung khổ pháp lý toàn diện, vừa tạo điều kiện thúc đẩy sáng tạo, phát triển thị trường công nghiệp văn hóa, vừa bảo đảm hài hòa các lợi ích và yêu cầu quản lý nhà nước.

Đồng thời, các đại biểu khẳng định dự án Luật là bước đi mới trong việc thể chế hóa đường lối của Đảng, gắn phát triển văn hóa với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị hiện đại.

Kỳ vọng đặt ra là các quy định của Luật sau khi được ban hành sẽ tạo chuyển biến thực chất, tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi hơn cho các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia sáng tạo, sản xuất, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ công nghiệp văn hóa.

Có thể thấy, việc trình Quốc hội dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là kết quả của quá trình chuẩn bị khẩn trương, với nhiều yêu cầu đặt ra đồng thời về tiến độ, chất lượng và tính khả thi.

Trong quá trình đó, Bộ VHTTDL đã thể hiện vai trò chủ động của cơ quan chủ trì soạn thảo, từ tổ chức nghiên cứu, xây dựng chính sách, tham vấn các đối tượng chịu tác động đến phối hợp với cơ quan của Quốc hội, tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện hồ sơ.

Với ý nghĩa đó, nỗ lực xây dựng dự án Luật không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu về tiến độ trình Quốc hội mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài: hình thành một khung khổ pháp lý đủ tầm, tạo điều kiện để công nghiệp văn hóa phát triển tương xứng với tiềm năng, lợi thế của đất nước, đóng góp ngày càng thiết thực vào tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.