Hoàn thiện pháp luật về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia

Quốc hội sẽ xem xét, thông qua dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia tại kỳ họp này

Đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia

Với nhiều điểm mới về phân loại công trình, biện pháp bảo vệ, phân cấp thẩm quyền và trách nhiệm của các lực lượng, dự thảo Luật được kỳ vọng sẽ khắc phục những bất cập của Pháp lệnh năm 2007, hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ các công trình quan trọng, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

Việc xây dựng dự án Luật nhằm thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia nói chung và bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia nói riêng.

Đặc biệt, dự án Luật cập nhật những chỉ đạo mới tại Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28.7.2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia, đồng thời bảo đảm phù hợp với các chủ trương lớn về xây dựng và thi hành pháp luật, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Dự án Luật cũng hướng tới hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, thống nhất với các quy định pháp luật hiện hành và tương thích với những điều ước, thỏa thuận quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Một yêu cầu quan trọng đặt ra là khắc phục những hạn chế, vướng mắc trong quá trình thực hiện Pháp lệnh Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia năm 2007, đồng thời thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, an ninh chế độ trong kỷ nguyên mới.

Được xây dựng trên cơ sở 4 chính sách đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 213/NQ-CP ngày 6.8.2026, dự thảo Luật gồm 41 điều, chia thành 7 chương, bảo đảm trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đáng chú ý, dự thảo có sự thay đổi toàn diện về cách tiếp cận so với Pháp lệnh năm 2007.

Phân loại công trình, đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền

Một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo Luật là quy định cụ thể việc phân loại công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia thành 3 nhóm, gồm: công trình trọng điểm về an ninh quốc gia; công trình an ninh, khu an ninh; và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia.

Đi cùng với cách phân loại này là các tiêu chí xác định cụ thể đối với từng nhóm công trình, tạo cơ sở cho việc áp dụng các biện pháp bảo vệ phù hợp với tính chất, mức độ quan trọng.

Riêng nhóm công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia được chia thành 3 loại theo tính chất quan trọng và yêu cầu bảo vệ. Thẩm quyền quyết định đưa vào Danh mục công trình liên quan đến an ninh quốc gia cũng được phân cấp rõ ràng: Thủ tướng Chính phủ quyết định đối với công trình loại I; Bộ trưởng Bộ Công an quyết định đối với công trình loại II; Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định đối với công trình loại III.

Đây là những quy định hoàn toàn mới so với Pháp lệnh năm 2007, nhằm tháo gỡ những bất cập nảy sinh trong thực tiễn, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định bảo vệ công trình an ninh, khu an ninh, bao gồm các công trình trực tiếp phục vụ hoạt động thường xuyên của lực lượng Công an nhân dân trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Không chỉ đổi mới cách phân loại, dự thảo Luật còn điều chỉnh các biện pháp bảo vệ theo hướng vừa bảo đảm hiệu quả, vừa phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.

Đối với công trình trọng điểm về an ninh quốc gia và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia, các biện pháp bảo vệ được quy định theo hướng dẫn chiếu đến pháp luật chuyên ngành. Trong khi đó, đối với công trình an ninh, khu an ninh, việc xác định phạm vi và biện pháp bảo vệ được xây dựng trên cơ sở tham khảo, bảo đảm tương đồng với quy định của pháp luật về quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Cách tiếp cận này tạo cơ sở để các cơ quan có trách nhiệm triển khai thống nhất, đồng bộ các biện pháp bảo vệ trên phạm vi cả nước, đồng thời hạn chế sự chồng chéo giữa các quy định pháp luật.

Một điểm đáng chú ý khác là các biện pháp bảo vệ không chỉ dừng ở những giải pháp vật lý truyền thống mà còn bao gồm việc ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Việc dẫn chiếu đến các quy định chuyên ngành cũng tạo điều kiện cập nhật, bổ sung kịp thời những giải pháp bảo vệ mới khi công nghệ phát triển hoặc yêu cầu thực tiễn thay đổi. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ công trình mà vẫn tạo thuận lợi cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Làm rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng

Cùng với những thay đổi về phân loại công trình và biện pháp bảo vệ, dự thảo Luật xác định rõ các lực lượng tham gia bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Theo đó, lực lượng bảo vệ gồm lực lượng bảo vệ của Bộ Công an và lực lượng bảo vệ của cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình.

Dự thảo không quy định riêng lực lượng bảo vệ của Bộ Quốc phòng do nội dung này đã được điều chỉnh tại Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Đồng thời, cơ chế phối hợp giữa các lực lượng được quy định cụ thể hơn, trong đó làm rõ trách nhiệm phối hợp của lực lượng bảo vệ thuộc cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình với lực lượng Công an, Quân đội và các lực lượng có liên quan.

Đây là thay đổi cơ bản so với Pháp lệnh năm 2007, hướng tới bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong tổ chức thực hiện, tránh chồng chéo hoặc bỏ trống nhiệm vụ.

Các quy định cũng được xây dựng theo nguyên tắc “5 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả. Qua đó, trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức và lực lượng được xác định cụ thể, tạo thuận lợi cho công tác phối hợp và nâng cao hiệu quả bảo vệ công trình.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung những quy định về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

Đây cũng là các nội dung mới so với Pháp lệnh năm 2007, góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, đồng thời bảo đảm sự hài hòa giữa nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Một thay đổi khác là dự thảo Luật không quy định chi tiết trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương trong quản lý nhà nước về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia mà giao Chính phủ quy định cụ thể.

Cách thiết kế này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW, theo đó luật tập trung điều chỉnh những vấn đề mang tính khung, nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội; còn những nội dung thường xuyên biến động trong thực tiễn được giao Chính phủ quy định để bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Với những đổi mới về phân loại công trình, phân cấp thẩm quyền, biện pháp bảo vệ và cơ chế phối hợp, dự thảo Luật hướng tới khắc phục những hạn chế của quy định hiện hành, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất cho công tác bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Đồng thời, việc kết hợp các biện pháp bảo vệ với ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại và tăng cường phân cấp, phân quyền được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới, gắn với phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Theo chương trình dự kiến, sau khi Quốc hội xem xét, thảo luận, dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia sẽ được trình Quốc hội biểu quyết thông qua vào ngày 21.11 tới.