Hoàn thiện quy định về phạm vi hành nghề, phát triển đội ngũ luật sư

Quy định cụ thể về phạm vi hành nghề luật sư

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng cho rằng, cần thể hiện rõ trong Luật Luật sư ranh giới giữa hành nghề luật sư trái phép với hoạt động tư vấn, đại diện hợp pháp theo pháp luật liên quan.

Nữ đại biểu đồng tình với giải trình các hoạt động tư vấn, đại diện trong các lĩnh vực chuyên biệt như sở hữu trí tuệ, thuế, hải quan, trợ giúp pháp lý vẫn thực hiện theo pháp luật chuyên ngành, Luật Luật sư không hạn chế những hoạt động hợp pháp này.

“Tuy nhiên, khoản 7 Điều 36 dự thảo Luật Luật sư vẫn yêu cầu cá nhân, tổ chức không phải luật sư, tổ chức hành nghề luật sư đang kinh doanh dịch vụ pháp lý thuộc phạm vi Điều 16 phải chấm dứt ngay hoạt động. Trong khi Điều 16 quy định rất rộng, bao gồm tư vấn pháp luật, soạn thảo tài liệu pháp lý và đại diện theo ủy quyền.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Điểm cần làm rõ là phạm vi công việc luật sư được thực hiện có đồng thời là phạm vi công việc chỉ luật sư mới được thực hiện hay không? Nếu không phân định, cùng một hoạt động có thể được xem là dịch vụ chuyên môn hợp pháp theo văn bản này, nhưng lại bị coi là hành nghề luật sư trái phép theo văn bản khác”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu rõ.

Theo bà Nga, Bộ luật Dân sự thừa nhận cơ chế đại diện theo ủy quyền. Pháp luật chuyên ngành quy định những chủ thể được cung cấp dịch vụ tư vấn, đại diện với điều kiện riêng. Vì vậy, Luật Luật sư phải xác định rõ tiêu chí phân biệt, nếu ranh giới này chưa rõ mà áp dụng yêu cầu “chấm dứt ngay”, rủi ro không chỉ thuộc về bên cung cấp dịch vụ mà người dân, doanh nghiệp có thể bị gián đoạn việc thực hiện hợp đồng, xử lý hồ sơ và bảo vệ quyền lợi của mình.

Nữ đại biểu đề nghị rà soát đồng bộ khoản 3 Điều 6, Điều 16 và khoản 7 Điều 36; xác định rõ hoạt động dành riêng cho người đủ điều kiện hành nghề luật sư, đồng thời bổ sung quy định bảo lưu hoạt động tư vấn, đại diện và dịch vụ chuyên môn hợp pháp theo pháp luật liên quan.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng, cần hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền hành nghề khi luật sư bị xử lý kỷ luật. Dự thảo Luật đã ghi nhận quyền khởi kiện theo pháp luật tố tụng dân sự đối với quyết định giải quyết khiếu nại liên quan đến tạm đình chỉ tư cách thành viên hoặc xóa tên khỏi danh sách luật sư.

Trong đó cần bảo đảm quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ khi có căn cứ cho rằng quyết định kỷ luật trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp. Việc xem xét tính hợp pháp cần được phân biệt với việc thay thế tổ chức nghề nghiệp đánh giá chuyên môn, đạo đức của thành viên.

“Kỷ luật nghề nghiệp nghiêm minh và cơ chế bảo vệ quyền hiệu quả phải được thiết kế đồng bộ. Đó cũng là điều kiện để nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư và niềm tin của người dân vào hoạt động bảo vệ công lý”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu rõ.

Có chính sách hỗ trợ, khuyến khích, thu hút luật sư là người dân tộc thiểu số

Đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) tham gia thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề cập đến chính sách phát triển đội ngũ luật sư là người dân tộc thiểu số và luật sư hành nghề tại miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Thực tế hiện nay, phần lớn đội ngũ luật sư, tổ chức hành nghề luật sư tập trung tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành, khu vực có điều kiện kinh tế xã hội phát triển. Còn tại nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, số lượng luật sư khá ít ỏi.

Theo đại biểu Thạch Phước Bình, thực tế cho thấy, pháp luật đã dành sự quan tâm khá rõ đối với người dân tộc thiểu số với tư cách là người cần được hỗ trợ tiếp cận pháp luật, nhất là trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý. Nhưng ở chiều ngược lại, chưa có một chính sách đủ rõ để trả lời câu hỏi ai sẽ là người cung cấp dịch vụ pháp lý có chất lượng cho đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là ở những địa bàn còn rất thiếu luật sư?

Vì vậy, ông Bình cho rằng, vấn đề này cần được nhìn nhận ngay trong lần sửa Luật. Trong đó, nhu cầu ở những địa bàn này không chỉ là số lượng luật sư mà điều rất quan trọng là cần có những luật sư hiểu ngôn ngữ, văn hóa, phong tục, tập quán và đặc điểm cộng đồng của đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo đại biểu Thạch Phước Bình, một người trẻ là người dân tộc thiểu số muốn trở thành luật sư vẫn phải đi qua đầy đủ các bước như mọi người khác từ học luật, đào tạo nghề, tập sự, tham gia kỳ thi và sau đó duy trì hoạt động hành nghề. Ông Bình đồng tình chuẩn nghề nghiệp phải thống nhất cho tất cả luật sư, không nên hạ chuẩn đối với người dân tộc thiểu số nhưng Nhà nước hoàn toàn có thể hỗ trợ để họ có cơ hội đạt được chuẩn đó.

Vì vậy, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị nghiên cứu bổ sung vào dự thảo Luật chính sách phát triển nghề luật sư, theo hướng Nhà nước có chính sách hỗ trợ, khuyến khích đào tạo, tập sự, phát triển và thu hút luật sư là người dân tộc thiểu số, luật sư biết tiếng dân tộc thiểu số và luật sư hành nghề thường xuyên tại miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; ưu tiên huy động các luật sư này tham gia trợ giúp pháp lý và cung cấp dịch vụ pháp lý cho người dân tại địa bàn.

Đoàn Luật sư Hà Nội tư vấn pháp lý miễn phí cho người dân. Ảnh: Phương Thảo

Một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo Luật là quy định về Hội đồng tuyển chọn luật sư. Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, đa số ý kiến thành viên Ủy ban tán thành quy định Hội đồng tuyển chọn luật sư do Bộ trưởng Bộ Tư pháp quyết định thành lập. Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu, bổ sung một số đối tượng khác tham gia vào Hội đồng tuyển chọn luật sư như đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao, đại diện Hội luật gia Việt Nam...

Một số ý kiến khác đề nghị tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng kỳ thi và tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư cần có tính kế thừa công việc đang thực hiện, kế thừa vị trí, vai trò mà Liên đoàn Luật sư Việt Nam đang tham gia vào công tác này.

Để nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, dự thảo Luật Luật sư đã bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, đạo đức và liêm chính, bắt buộc bồi dưỡng hàng năm về nhận thức chính trị, chuyên môn. Đồng thời cho phép giảng viên trong lĩnh vực pháp luật tại cơ sở đào tạo đại học chuyên ngành về pháp luật hoặc cơ sở đào tạo các chức danh tư pháp trở thành luật sư…