Hoàn thiện quy định xử phạt vi phạm hành chính, bảo đảm tính nhân văn nhưng nghiêm khắc

Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường chiều 4-11. Ảnh: quochoi.vn

Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu kỹ, tiếp thu tối đa các ý kiến để hoàn thiện dự thảo luật, bảo đảm chất lượng và tính khả thi trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ hai

Rà soát thời hiệu xử phạt, mức phạt tiền tối đa

Về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất quy định thời hiệu xử phạt 3 năm đối với một số lĩnh vực. Đây là những lĩnh vực phức tạp, trong đó việc xác minh, kiểm định hoặc giám định một số hành vi vi phạm cần nhiều thời gian. Đồng thời, cơ quan soạn thảo sẽ đề xuất điều chỉnh thời hiệu xử phạt trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ cho phù hợp với tình hình thực tế.

Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu tiếp thu, giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Liên quan đến xử lý vi phạm trong lĩnh vực giao thông đường bộ, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ đã có chủ trương và Bộ Công an đang xây dựng Đề án “Xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050”. Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ đã chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành và địa phương để triển khai đề án.

Khi đề án được triển khai, việc xử lý vi phạm sẽ dựa trên dữ liệu, qua đó xác định chính xác hành vi, tính chất vi phạm, trong đó có trường hợp vi phạm do vô ý hoặc vi phạm nhiều lần. Bộ Công an sẽ tham mưu Chính phủ nghiên cứu quy định cách thức xử lý theo hướng vi phạm lần đầu có thể được nhắc nhở, lần thứ hai cảnh cáo; trường hợp vi phạm nhiều lần sẽ bị xử phạt ở mức cao nhất.

Theo Bộ trưởng, cách tiếp cận này nhằm bảo đảm tính nhân văn, tính răn đe và sự nghiêm minh của pháp luật. Thực tế có trường hợp phương tiện vi phạm tốc độ hàng chục, thậm chí hàng trăm lần trong một tháng. Những trường hợp này sẽ được hệ thống dữ liệu ghi nhận, phục vụ xử lý nghiêm theo quy định.

Về mức phạt tiền tối đa, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất quy định cụ thể theo từng lĩnh vực, bảo đảm phù hợp với tính chất, mức độ, quy mô và hậu quả của hành vi vi phạm. Trong đó, dự kiến quy định mức phạt tiền tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức trong một số lĩnh vực như quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung và cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường; định danh và xác thực điện tử, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm.

Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường chiều 4-11. Ảnh: quochoi.vn

Bộ trưởng cho biết, việc quy định mức phạt tối đa cao hơn xuất phát từ tính chất phức tạp, nghiêm trọng của các hành vi vi phạm trong những lĩnh vực này, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống, sức khỏe và an toàn của người dân.

Cơ quan soạn thảo cũng tiếp thu ý kiến đại biểu, đề xuất bỏ quy định mức phạt tiền cao hơn nhưng không quá 2 lần mức phạt chung đối với địa bàn thuộc các thành phố, nhằm bảo đảm cùng một hành vi vi phạm được áp dụng thống nhất một khung hình phạt trên phạm vi cả nước. Quy định này cũng phù hợp với Luật Thủ đô mà Quốc hội đã thông qua.

Đối với các hình thức xử phạt ngoài phạt tiền, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, báo cáo Chính phủ quy định bổ sung trong nghị định, nghị quyết hoặc báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc quy định hình thức lao động công ích thay thế mức phạt tiền. Các nội dung như loại hình lao động công ích, thời gian thực hiện sẽ được nghiên cứu, quy định cụ thể.

Bộ trưởng nhấn mạnh, mức phạt tiền tối đa trong dự thảo luật là mức trần đối với hành vi vi phạm; Chính phủ sẽ quy định các mức phạt cụ thể căn cứ vào tính chất, mức độ của từng hành vi. Qua đó, bảo đảm hình thức và mức xử phạt vừa có tính nhân văn, vừa có tính răn đe, nghiêm khắc.

Hoàn thiện quy định xử lý vi phạm trên môi trường điện tử

Về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, dự thảo Luật hiện quy định mang tính nguyên tắc các nội dung liên quan, gồm: Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính; cơ sở dữ liệu vi phạm hành chính; hệ thống xử lý vi phạm hành chính của các bộ, ngành, địa phương; việc kết nối, đồng bộ, chia sẻ thông tin; các điều kiện cần đáp ứng khi xử lý vi phạm trên môi trường điện tử; giá trị pháp lý của thông tin, hình ảnh, dữ liệu điện tử được thu thập hợp pháp.

Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu tiếp thu, giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Tại các điều khoản về trình tự, thủ tục xử lý vi phạm hành chính, dự thảo cũng quy định việc thực hiện trên môi trường điện tử. Trong quá trình xây dựng nghị định quy định chi tiết, cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan, đề xuất Chính phủ quy định cụ thể những nội dung này, tạo cơ sở pháp lý hoàn chỉnh cho việc xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử.

Đối với các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và tạm giữ người theo thủ tục hành chính, dự thảo luật không quy định cụ thể tên từng chức danh nhằm bảo đảm nguyên tắc luật chỉ quy định những vấn đề có tính ổn định lâu dài, tránh phải sửa đổi khi tổ chức bộ máy có thay đổi.

Tuy nhiên, dự thảo sẽ giới hạn rõ phạm vi người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, người có thẩm quyền tạm giữ người, theo hướng xác định là thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, lực lượng cụ thể; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với tổ chức bộ máy.

Về các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, đối với biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đề xuất chỉnh lý theo hướng không coi đây là biện pháp cưỡng chế mà là biện pháp bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế.

Biện pháp này được áp dụng trong trường hợp người đang bị cưỡng chế hoặc người đại diện của tổ chức đang bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, khi xét thấy cần thiết phải ngăn chặn việc người đó trốn khỏi Việt Nam. Quy định được điều chỉnh theo hướng thống nhất với biện pháp tạm hoãn xuất cảnh tại Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam.

Đối với các biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, giấy phép điều khiển phương tiện, ngừng cung cấp dịch vụ internet, dịch vụ viễn thông và hạ tầng số, cơ quan soạn thảo đề xuất không coi đây là các biện pháp cưỡng chế mà chuyển thành biện pháp ngăn chặn để bảo đảm xử lý vi phạm hành chính.

Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường chiều 4-11. Ảnh: quochoi.vn

Đồng thời, dự thảo cũng sẽ bổ sung các quy định chặt chẽ về điều kiện, thẩm quyền, trình tự và phạm vi áp dụng nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Chính phủ sẽ quy định cụ thể, phù hợp với thực tiễn từng lĩnh vực và tính chất, mức độ của hành vi vi phạm.

Về đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng các biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc và cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án sang Chủ tịch UBND cấp xã, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, đề xuất này được đưa ra sau khi Chính phủ rà soát, đánh giá kỹ lưỡng và có sự thống nhất bằng văn bản của Tòa án nhân dân Tối cao.

Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định trong dự thảo luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ. Bộ trưởng cũng cho biết, hồ sơ trình chủ tịch UBND cấp xã quyết định áp dụng các biện pháp này sẽ được các cơ quan chuyên môn tham mưu, thẩm định và thực hiện theo quy định của pháp luật.

Về các biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính áp dụng đối với người chưa thành niên, gồm quản lý tại gia đình và giáo dục dựa vào cộng đồng, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất bổ sung các trường hợp đủ điều kiện áp dụng những biện pháp này.

Cụ thể, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu bổ sung trường hợp người thuộc diện bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu được xem xét áp dụng biện pháp quản lý tại gia đình. Đối với người thuộc diện bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu bổ sung trường hợp được xem xét áp dụng biện pháp giáo dục dựa vào cộng đồng.