Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn trong các dự án luật

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình về 3 dự án: Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Luật Luật sư (sửa đổi); Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Trao đổi bên lề Quốc hội, một số đại biểu đánh giá cao sự cần thiết sửa đổi các đạo luật này nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, sâu sắc nhằm tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách liên quan.

Liên quan đến dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), đại biểu Trần Thị Thanh Lam (Vĩnh Long) cho rằng, việc sửa đổi Luật Nuôi con nuôi trong tình hình hiện nay là cần thiết, nhằm thể chế hóa quan điểm về tăng cường chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em; đồng thời khắc phục những tồn tại, hạn chế phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật năm 2010.

Theo đại biểu, điểm mới của dự thảo là bổ sung và làm rõ vai trò của công tác xã hội trong quá trình giải quyết nuôi con nuôi. Dự thảo Luật quy định, người làm công tác xã hội phải có kiến thức pháp luật, được đào tạo về công tác xã hội, xã hội học hoặc tâm lý học và có kỹ năng giao tiếp với trẻ em. Người làm công tác xã hội có thể tham gia tư vấn, đánh giá, theo dõi và hỗ trợ sau khi nhận con nuôi; đồng thời có thể hỗ trợ việc tìm kiếm nguồn gốc của trẻ theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

“Nội dung tôi tâm đắc nhất trong việc sửa đổi luật là quy định về trách nhiệm của các cơ sở trợ giúp xã hội trong việc giải quyết nuôi con nuôi tại Điều 11. Bởi việc bổ sung trách nhiệm của các cơ sở trợ giúp xã hội nhằm thể chế hóa mục tiêu chuyển từ mô hình chăm sóc tập trung sang mô hình chăm sóc gia đình và cộng đồng. Trẻ em sẽ được yêu thương, được chăm sóc, được bảo vệ và được thực hiện các quyền theo quy định của pháp luật”, đại biểu Trần Thị Thanh Lam chia sẻ.

Một điểm mới quan trọng khác tại dự thảo Luật lần này cũng được các đại biểu đánh giá cao, đó là quy định về ghép trẻ. Theo đại biểu Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi), dự thảo Luật yêu cầu thực hiện ghép trẻ đối với cả nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, trừ trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình. Việc ghép trẻ không chỉ dựa trên điều kiện của người nhận con nuôi, mà phải đánh giá toàn diện điều kiện kinh tế, gia đình, xã hội, năng lực, nguyện vọng của người nhận con nuôi và đặc điểm, hoàn cảnh của trẻ.

Đại biểu cho rằng, cách tiếp cận này giúp việc lựa chọn gia đình cho trẻ được xem xét trên cơ sở sự phù hợp, thay vì chỉ dừng ở việc xác định các điều kiện pháp lý. Việc hoàn thiện điều kiện và quy trình không đơn thuần là bổ sung thêm một số khâu trong thủ tục giải quyết nuôi con nuôi, mà là tạo ra cơ chế để mỗi trường hợp nuôi con nuôi được xem xét một cách thận trọng, trên cơ sở quyền và lợi ích của trẻ em.

“Dự thảo đã giao cho lực lượng công an một số nhiệm vụ mới. Trong đó quy định trường hợp trẻ em bị bỏ rơi phải được công an xác minh trước khi ghép trẻ. Việc này nay được áp dụng cho cả nuôi con nuôi trong nước chứ không chỉ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài như trước đây. Hiện nay, Bộ Công an cũng đang quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, do đó tôi đề nghị bổ sung vào các nội dung như chỉ đạo xác minh trẻ em bị bỏ rơi, cung cấp thông tin lý lịch tư pháp và dữ liệu dân cư phục vụ cho việc giải quyết nuôi con nuôi”, đại biểu Trần Thị Thu Phước nhấn mạnh.

Ghi nhận những điểm mới và sự cần thiết của việc sửa đổi, bổ sung Luật Luật sư (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thái Học (Đắk Lắk) cho rằng, cần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao tính tự quản và hiệu quả hoạt động của các tổ chức hành nghề luật sư.

Theo đại biểu Nguyễn Thái Học, dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) hiện còn mang nặng tư duy quản lý nhà nước, có xu hướng "siết chặt" hơn là mở rộng cơ chế tự chủ. Điều này chưa phản ánh đầy đủ tinh thần Chỉ thị số 11-CT/TW ngày 20/3/2006 của Bộ Chính trị cũng như Quy định số 108-QĐ/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy vai trò tự quản, tự nguyện, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức hội. Do vậy, cần rà soát để dự thảo Luật thể hiện rõ nét tính độc lập, tự chủ của tổ chức luật sư.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng cho rằng, Luật Luật sư (sửa đổi) cần phải khẳng định rõ vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với Liên đoàn Luật sư. Theo đại biểu, dự thảo Luật mới chỉ dừng lại ở việc quy định Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia giám sát việc thực hiện pháp luật về luật sư với tư cách tổ chức thành viên là chưa đầy đủ. Theo kết luận của Bộ Chính trị, các tổ chức hội là đơn vị trực thuộc, đặt dưới sự quản lý chủ quản của Mặt trận Tổ quốc. Do đó, Luật Luật sư (sửa đổi) cần khẳng định và định vị đúng vị thế, vai trò cơ quan chủ quản của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với Liên đoàn Luật sư...