Hoàn thiện tổ chức, hoạt động của các cơ quan tư pháp, thiết chế bổ trợ tư pháp

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, đây là một trong chuỗi 10 hội thảo cấp Bộ phục vụ xây dựng Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới với tầm nhìn đến năm 2045". Trên cơ sở kết quả các hội thảo chuyên đề, Bộ Tư pháp dự kiến tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia về Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới", làm cơ sở tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành các chủ trương, định hướng lớn về hoàn thiện pháp luật trong giai đoạn tới.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì và phát biểu khai mạc Hội thảo

Theo Thứ trưởng, thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, nền tảng của một thể chế hiện đại được hình thành trên 3 trụ cột cơ bản, gồm: Bảo vệ quyền sở hữu tài sản; bảo đảm quyền tự do hợp đồng; xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, nhanh chóng, minh bạch với chi phí hợp lý. Ba trụ cột này có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại, tạo dựng niềm tin pháp lý, thúc đẩy đầu tư, sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đối với Việt Nam, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới không chỉ là tiếp tục hoàn thiện thể chế bảo vệ quyền tài sản và quyền tự do hợp đồng mà còn phải xây dựng được cơ chế giải quyết tranh chấp thực sự hiệu quả. Đây là điều kiện để các quyền và nghĩa vụ được thực thi đầy đủ, góp phần củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với hệ thống pháp luật, đồng thời tạo môi trường ổn định, an toàn cho các hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Toàn cảnh Hội thảo

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, việc xây dựng Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới cần hướng tới những tư duy, cách tiếp cận và giải pháp mang tính đột phá, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong bối cảnh mới.

Đồng thời, việc kiện toàn Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế pháp luật và Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương thành Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật, đã thể hiện rõ yêu cầu gắn kết giữa công tác hoàn thiện thể chế với cải cách tư pháp. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động tư pháp, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Từ thực tiễn đó, Thứ trưởng đề nghị, các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các cơ quan tư pháp, bổ trợ tư pháp tập trung đề xuất những giải pháp có tính chiến lược, những "từ khóa" mới, góp phần xây dựng Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới với tầm nhìn đến năm 2045".

Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Luật sư Việt Nam Nguyễn Văn Hà phát biểu tại Hội thảo

Đóng góp tại hội thảo, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Luật sư Việt Nam Nguyễn Văn Hà cho rằng, để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế, cần tiếp tục hoàn thiện mô hình quản lý và tự quản nghề luật sư theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp; phân định rõ chức năng quản lý nhà nước với quyền tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp, chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị kiến tạo, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu nghề luật sư thống nhất, nâng cao chất lượng đội ngũ và trách nhiệm nghề nghiệp.

Cụ thể, đại diện Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề xuất 7 định hướng trọng tâm, nhằm hoàn thiện mô hình quản lý và tự quản nghề luật sư trong giai đoạn mới, gồm: Tiếp tục chuyển giao các nhiệm vụ mang tính sự vụ cho tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; hoàn thiện Luật Luật sư theo hướng tăng cường quyền tự quản và tự chịu trách nhiệm; thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tư pháp và Liên đoàn Luật sư Việt Nam; xây dựng cơ sở dữ liệu số thống nhất về luật sư trên phạm vi toàn quốc; khai thác dữ liệu số phục vụ quản lý, giám sát và cải cách thủ tục hành chính; đồng thời nâng cao năng lực quản trị, trách nhiệm giải trình và tính liêm chính của tổ chức luật sư, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số.

Chánh Văn phòng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) Trần Chí Tâm phát biểu tại Hội thảo

Ở góc độ quản lý nhà nước, Chánh Văn phòng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) Trần Chí Tâm đề xuất tiếp tục hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các thiết chế bổ trợ tư pháp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, lấy chất lượng dịch vụ và hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.

Theo đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động nghề nghiệp và quản lý nhà nước; phát triển các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án; tăng cường quản trị bằng dữ liệu, hậu kiểm, đồng thời nâng cao tính minh bạch, liêm chính và trách nhiệm nghề nghiệp của đội ngũ người hành nghề.

Toàn cảnh Hội thảo

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất cho rằng, hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp, thiết chế bổ trợ tư pháp không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp mà còn góp phần xây dựng môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, tạo thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Đây cũng sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện các đề xuất chính sách, phục vụ xây dựng Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước đến năm 2045.