Hoàn thuế giá trị gia tăng đã đạt 99% dự toán, tăng 40%

Trong phiên chất vấn về lĩnh vực tài chính tại Quốc hội sáng 12/11, một trong những vấn đề các đại biểu quan tâm là công tác quản lý thuế, đặc biệt là hoàn thuế giá trị gia tăng.

Chậm hoàn thuế: Lỗi của ai người ấy chịu

Chất vấn về hoàn thuế giá trị gia tăng, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Đắk Lắk) đề nghị làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và có giải pháp xử lý hồ sơ tồn đọng, rút ngắn thời gian hoàn thuế, đồng thời kiểm soát gian lận, bảo đảm quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp. Liên quan đến vấn đề này, đại biểu Trần Anh Tuấn (đoàn TP. Hồ Chí Minh) cũng đặt vấn đề phải làm rõ nguyên tắc bình đẳng và nâng cao trách nhiệm công vụ.

Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Đắk Lắk)

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thẳng thắn nhìn nhận công tác hoàn thuế thời gian qua vẫn còn chậm so với yêu cầu. Trong bối cảnh doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn, việc vốn hoàn thuế chậm cũng ảnh hưởng tới sự phát triển của doanh nghiệp.

Để khắc phục, Bộ Tài chính đã chỉ đạo quyết liệt việc phân luồng hồ sơ. Những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ pháp luật tốt được đưa vào luồng xanh, chiếm khoảng 80% tổng số hồ sơ, thực hiện theo cơ chế “hoàn trước, kiểm tra sau”.

Theo Bộ trưởng, nhờ phân luồng và đẩy mạnh chuyển đổi số, đến nay đã hoàn thuế khoảng 79.000 tỷ đồng, đạt gần 99% dự toán năm 2026 bố trí cho công tác hoàn thuế, tăng hơn 40% so với cùng kỳ. Có tới 88% hồ sơ luồng xanh được giải quyết hoàn thuế trong vòng 7 ngày làm việc. Khoảng 20% hồ sơ còn lại thuộc diện “kiểm tra trước, hoàn thuế sau”. Thời gian xử lý bình quân trước đây khoảng 50 ngày, nay rút xuống khoảng 40 ngày. Thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, phân loại chính xác hơn.

Hiện 100% hồ sơ hoàn thuế được tiếp nhận, xử lý trên môi trường điện tử, song Bộ trưởng lưu ý rủi ro vẫn rất cao. Chỉ trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã từ chối hoàn thuế hơn 10.000 tỷ đồng do hồ sơ không đầy đủ và phải đối soát hóa đơn. Vì vậy, cải cách thủ tục, ứng dụng công nghệ phải vừa bảo vệ chặt chẽ ngân sách nhà nước, vừa tạo điều kiện tối đa cho người dân, doanh nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn. Ảnh: Đức Thanh

Về trách nhiệm khi chậm hoàn thuế mà đại biểu Trần Anh Tuấn nêu, Bộ trưởng cho rằng phải theo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật: “Lỗi của ai người ấy chịu”.

Nếu người nộp thuế đã có đầy đủ hồ sơ hợp lệ, đúng quy định của pháp luật mà cơ quan thuế, cụ thể là cán bộ thuế tiếp nhận hồ sơ không xử lý đúng hạn thì phải kiên quyết xử lý trách nhiệm, kể cả trách nhiệm bồi thường vật chất cho người nộp thuế, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bộ trưởng đồng thời lưu ý, vấn đề cơ bản là hồ sơ hoàn thuế phải đúng, đủ theo quy định. Với nhóm kiểm tra trước, hoàn sau, việc đối chiếu hóa đơn vẫn cần thời gian xác minh do tiềm ẩn rủi ro ở những doanh nghiệp có vấn đề về chấp hành pháp luật. Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu kỹ vấn đề này, trên nguyên tắc lỗi của Nhà nước, lỗi của cán bộ thuế thì cán bộ thuế phải chịu trách nhiệm, bảo đảm bình đẳng trước pháp luật.

Khoảng 8000 trường hợp bị lợi dụng thông tin lập doanh nghiệp giả

Liên quan đến vướng mắc của người nộp thuế, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (đoàn Tây Ninh) phản ánh dữ liệu giữa các cơ quan cập nhật không đồng thời, khiến người dân bị treo hoặc khóa mã số thuế tự động, không thể kê khai, nộp thuế, phải giải trình và chịu chi phí tuân thủ.

Đại biểu Dương Minh Tuấn (đoàn TP.HCM) đề nghị giải quyết tình trạng công dân bị lợi dụng thông tin để thành lập doanh nghiệp, phát hành hóa đơn, trốn thuế, sau đó bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, ảnh hưởng đến việc làm và danh dự.

Giải trình, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhận trách nhiệm về một số trường hợp nhận thông báo sai hoặc bị khóa mã số thuế tự động trong quá trình chuyển đổi số. Qua rà soát, phần lớn dữ liệu chính xác nhưng vẫn còn thông tin sai lệch, chưa chuẩn hóa.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục thu thập dữ liệu đa chiều, phối hợp cơ quan công an khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư qua VNeID, kết nối liên thông để thủ tục đơn giản, chuẩn xác, không gây phiền hà.

Về hồ sơ giả thành lập doanh nghiệp, Bộ trưởng cho biết qua rà soát có khoảng 8.000 trường hợp người dân bị lợi dụng, hầu hết các doanh nghiệp này được thành lập từ khoảng 20 năm trước, khi công nghệ thông tin và kết nối giữa các cơ quan chưa phát triển. Bộ sẽ tiếp tục phối hợp công an làm rõ, thanh lọc dứt điểm, đồng thời tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân.

Về quản lý thuế, đại biểu Hà Đức Minh (đoàn Lào Cai) chất vấn tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn diễn ra dù đã triển khai hóa đơn điện tử toàn quốc.

Trả lời về mua bán hóa đơn, Bộ trưởng cho biết ngành tài chính đã phát hiện, nhận rõ trách nhiệm và chỉ đạo cơ quan thuế làm quyết liệt. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng lợi dụng lập công ty “ma” để mua bán hóa đơn.

Bộ Tài chính sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số, phối hợp cơ quan chức năng, đặc biệt là Cục A05, Bộ Công an, để định danh chính xác người đăng ký đứng tên chủ doanh nghiệp. Đồng thời, gắn trách nhiệm của cơ quan thuế với kiểm tra, giám sát hoạt động thực chất của doanh nghiệp, tăng kiểm tra các đối tượng, lĩnh vực có rủi ro cao.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn. Ảnh: Đức Thanh

Từ năm 2022 đến nay, ngành đã chuyển gần 600 hồ sơ doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, buôn bán hóa đơn sang cơ quan điều tra. Bộ trưởng nhấn mạnh, bên cạnh xây dựng chính sách tốt phải làm tốt tuyên truyền, phổ biến pháp luật, tăng cường kiểm tra, giám sát và bảo đảm pháp luật được thực thi.

Trả lời câu hỏi về thu hồi nợ thuế của đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp), Bộ trưởng cho biết đến hết tháng 10, nợ thuế phát sinh mới hằng năm được kiểm soát ở khoảng 3%, nhưng tổng nợ tích lũy còn khoảng 11%, hơn 267.000 tỷ đồng. Hơn 50% là nợ tiền sử dụng đất do thị trường bất động sản gặp khó khăn.

Để đưa nợ phát sinh hằng năm xuống dưới 5% và tổng nợ xuống dưới 8%, Bộ Tài chính đã giao chỉ tiêu đánh giá hiệu quả, kết quả công việc gắn với trách nhiệm từng cán bộ thuế, từ cơ quan thuế địa phương đến công chức trực tiếp theo dõi thu hồi nợ. Đồng thời, hoàn thiện thể chế theo hướng đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, giám sát; nâng cao ý thức tuân thủ và xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân có khả năng nộp nhưng cố tình chây ỳ, né tránh nghĩa vụ.