Hoàn thuế nhanh: Doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ được ưu tiên

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Phương Thảo

Chiều 24/9, Cục Thuế tổ chức Hội nghị lắng nghe và giải quyết khó khăn, vướng mắc trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT), với sự tham gia của đại diện các hiệp hội và doanh nghiệp.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, mục tiêu của ngành Thuế là giải quyết hồ sơ hoàn thuế kịp thời, đúng quy định, qua đó hỗ trợ dòng vốn trở lại doanh nghiệp, tạo thêm nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh.

Một hướng đi đáng chú ý là ngành Thuế sẽ phối hợp với các hiệp hội để xây dựng và nhân rộng nhóm doanh nghiệp có tính tuân thủ tốt, đưa vào chương trình hoàn thuế nhanh, tiến tới hoàn thuế tự động dựa trên hệ thống quản lý rủi ro minh bạch.

Dữ liệu quyết định tốc độ hoàn thuế

Theo Cục Thuế, quy trình hoàn thuế tự động đang được triển khai theo hướng dữ liệu được kết nối, hệ thống tự động phân tích, đối chiếu và phân loại rủi ro, qua đó giảm sự can thiệp chủ quan của con người.

Cán bộ thuế sẽ tập trung nguồn lực vào những trường hợp thực sự có rủi ro và cần kiểm tra, xác minh.

Đến ngày 21/9/2026, cơ quan thuế trên toàn quốc đã ban hành 14.058 quyết định hoàn thuế với tổng số tiền 142.599 tỷ đồng, đạt 82% tiến độ dự toán hoàn năm và bằng 144% so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, 99% hồ sơ hoàn thuế GTGT được gửi bằng phương thức điện tử. Hồ sơ thuộc diện “hoàn trước – kiểm sau” được giải quyết trong vòng 6 ngày làm việc.

Thực tế cũng cho thấy việc phân loại rủi ro có ý nghĩa trực tiếp đối với tốc độ xử lý hồ sơ. Theo Cục Thuế, tỷ lệ số tiền xử lý qua kiểm tra trước hoàn so với số tiền đề nghị hoàn là 2,6%, trong khi tỷ lệ tại khâu kiểm tra sau hoàn là 1,1%.

Kết quả này cho thấy nhóm hồ sơ được đánh giá có rủi ro cao cần được kiểm soát chặt hơn, trong khi doanh nghiệp có mức độ tuân thủ tốt có điều kiện chuyển dần sang cơ chế hoàn trước, hậu kiểm sau.

Tuân thủ trở thành lợi thế của doanh nghiệp

Cục Thuế cũng chỉ ra ba nhóm nguyên nhân chính khiến việc hoàn thuế còn kéo dài.

Trong đó, có trường hợp doanh nghiệp chưa lập đầy đủ, chính xác hồ sơ; hồ sơ xuất hiện dấu hiệu rủi ro về hóa đơn, chứng từ thanh toán hoặc đối tác trung gian nên phải xác minh với cơ quan Hải quan, ngân hàng, Công an hoặc cơ quan thuế quản lý doanh nghiệp đầu vào. Một số bất cập trong quy trình và quy định pháp lý cũng ảnh hưởng tới tiến độ xử lý.

Điều này cho thấy trong mô hình quản lý thuế dựa trên dữ liệu và phân tích rủi ro, lịch sử tuân thủ ngày càng có giá trị thực tế đối với doanh nghiệp.

Doanh nghiệp có hệ thống hóa đơn, chứng từ minh bạch, dữ liệu nhất quán, đối tác đầu vào đáng tin cậy và lịch sử chấp hành tốt có thể được phân loại ở mức rủi ro thấp hơn, qua đó tạo thuận lợi cho quá trình xử lý hồ sơ.

Ở chiều ngược lại, chỉ một mắt xích có dấu hiệu bất thường trong chuỗi hóa đơn, chứng từ hoặc thanh toán cũng có thể khiến cơ quan thuế phải tiến hành xác minh, kéo dài thời gian hoàn thuế.

Với doanh nghiệp xuất khẩu và những ngành có số thuế GTGT đầu vào lớn, thời gian hoàn thuế liên quan trực tiếp đến dòng vốn lưu động. Vì vậy, rút ngắn thời gian xử lý không chỉ là cải cách thủ tục hành chính mà còn có thể giúp doanh nghiệp giảm áp lực vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Việc tiến tới hoàn thuế tự động cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp trong quản trị dữ liệu thuế. Khi hệ thống tự động đối chiếu và đánh giá rủi ro, tính đầy đủ, chính xác và nhất quán của dữ liệu trở thành yếu tố quan trọng quyết định mức độ thuận lợi trong quá trình hoàn thuế.

Theo Cục Thuế, thời gian tới ngành Thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện quy trình theo hướng minh bạch, thuận lợi, tăng ứng dụng công nghệ và dữ liệu; đồng thời rà soát, xử lý các hồ sơ tồn đọng kéo dài.

Nếu cơ chế hoàn thuế nhanh được triển khai hiệu quả, doanh nghiệp tuân thủ tốt không chỉ giảm rủi ro pháp lý mà còn có thể nhận được lợi ích trực tiếp từ chính lịch sử chấp hành của mình.