Hoạt động giám sát thúc đẩy hoàn thiện thể chế và phát triển đất nước

Như thông tin Báo Công an nhân dân đã đưa, sáng 30/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”.

Tại diễn đàn, các tham luận, thảo luận và ý kiến phát biểu đã thể hiện sự thống nhất cao về nhận thức và quyết tâm tiếp tục đổi mới công tác giám sát, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Các đại biểu cũng quán triệt chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đó là: “Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ” vì đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia.

Nêu ý kiến, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, chủ đề của diễn đàn là câu trả lời trực tiếp của Quốc hội cho yêu cầu cấp bách nhất mà Trung ương vừa đặt ra ở Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV, là sự nối tiếp thông điệp đó trên phương diện lập pháp: giám sát của Quốc hội và HĐND các cấp chính là công cụ hiến định để rút ngắn khoảng cách giữa “định hướng chiến lược” và “hành động thực tế” và gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số, giám sát trở thành công cụ bảo vệ mục tiêu.

“Một mục tiêu như vậy không thể đạt được chỉ bằng các nghị quyết mà phải bằng thực thi không tắc nghẽn, không lãng phí nguồn lực, không để dự án tồn đọng. Trong bối cảnh đó, giám sát không còn đứng ngoài với vai trò “hậu kiểm”, mà trở thành công cụ trực tiếp bảo vệ mục tiêu tăng trưởng: phát hiện sớm điểm nghẽn chính sách, thúc nguồn lực được khơi thông, theo dõi đến cùng việc thực hiện kiến nghị. Chuyển sang giám sát theo thời gian thực dựa trên dữ liệu, về bản chất, chính là “bảo vệ mục tiêu tăng trưởng theo thời gian thực”, đại biểu nêu.

Một số đại biểu tham luận tại diễn đàn.

Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP Cần Thơ Tô Ái Vang cho biết, thách thức lớn nhất trong hoạt động giám sát của Quốc hội khóa XVI là áp lực giám sát một khối lượng công việc khổng lồ phát sinh sau sáp nhập cấp tỉnh, cấp xã với các vấn đề cực kỳ phức tạp: cải cách hành chính, chuyển đổi công năng và định giá tài sản công, các dự án trọng điểm quốc gia, liên kết vùng… Nếu giám sát không sát sao, rất dễ xảy ra thất thoát tài sản nhà nước. Vì thế, giám sát của Quốc hội khóa XVI phải vươn tầm, trở thành công cụ quản trị quốc gia hiện đại, vừa bảo đảm tính pháp quyền, vừa mở đường và kiến tạo không gian cho sự phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh phát biểu kết luận diễn đàn.

Phát biểu bế mạc, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh nêu rõ, các tham luận, thảo luận và ý kiến phát biểu tại diễn đàn đã thể hiện sự thống nhất cao về nhận thức và quyết tâm tiếp tục đổi mới công tác giám sát, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

“Tại diễn đàn, các đại biểu đã được quán triệt sâu sắc phát biểu chỉ đạo định hướng của Chủ tịch Quốc hội về yêu cầu đổi mới hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là: giám sát phải có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của các tham luận và ý kiến thảo luận tại Diễn đàn”, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu.

Về định hướng nhiệm vụ giám sát thời gian tới, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh, hoạt động giám sát phải thực sự trở thành động lực hoàn thiện thể chế và kiến tạo phát triển đất nước. Lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực, nhất là những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân; kết hợp hài hòa giữa xử lý những vấn đề trước mắt với nhận diện sớm các nguy cơ, thách thức dài hạn, như: Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã quyết định giám sát tối cao chuyên đề: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính”.

Các đại biểu dự diễn đàn

Giám sát phải gắn chặt hơn với công tác lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và tổ chức thi hành pháp luật. Những bất cập được phát hiện qua giám sát phải được chuyển hóa thành yêu cầu hoàn thiện thể chế, chính sách và đổi mới tổ chức thực hiện; mỗi kiến nghị giám sát phải xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt được.

Đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát theo hướng dựa trên dữ liệu; tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ giám sát, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại.

Tiếp tục tăng cường sự phối hợp giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác; đồng thời siết chặt việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát, bảo đảm mọi kết luận đều được thực hiện đến cùng.