Hoạt động HĐND tỉnh Thanh Hóa nhiệm kỳ 2021 - 2026: Khẳng định vai trò kiến tạo vì sự phát triển

Quyết nghị “kịp thời, đúng và trúng”

Nhiệm kỳ 2021 - 2026 đánh dấu một giai đoạn đặc biệt trong hành trình phát triển của tỉnh Thanh Hóa. Trước hàng loạt khó khăn từ tác động nặng nề của dịch bệnh, thiên tai; những biến động khó lường của tình hình trong nước và thế giới, tỉnh Thanh Hóa vẫn vươn lên mạnh mẽ, liên tiếp nằm trong nhóm các địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhất cả nước.

Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng bộ đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã nêu rõ nhiều kết quả nổi bật trong bức tranh kinh tế - xã hội của tỉnh. Trong đó, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm (GRDP) bình quân giai đoạn 2021 - 2025 ước đạt 10,24%, đứng thứ 4 cả nước; GRDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 3.750 USD/người, gấp 1,7 lần năm 2020. Môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục được cải thiện, toàn tỉnh có trên 17.600 doanh nghiệp được thành lập mới; tổng huy động vốn đầu tư toàn xã hội 5 năm ước đạt 700,1 nghìn tỷ đồng, gấp 1,14 lần giai đoạn 2016 - 2020; đã thu hút được 350 dự án đầu tư trực tiếp, trong đó có 55 dự án FDI. Thu ngân sách nhà nước hằng năm đều vượt dự toán Trung ương giao và nằm trong nhóm 10 tỉnh, thành phố có số thu ngân sách cao nhất cả nước”.

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Lê Tiến Lam và Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Quang Hải điều hành Kỳ họp thứ 35, HĐND tỉnh Khóa XVIII. Ảnh: Minh Hiếu

Đằng sau những thành tựu nổi bật đó là đóng góp to lớn, quan trọng của HĐND tỉnh trong việc quyết nghị những chính sách lớn, mở đường và tạo “sức bật” mạnh mẽ cho nền kinh tế. Từ đầu nhiệm kỳ 2021 - 2026 đến nay, HĐND tỉnh đã tổ chức thành công 39 kỳ họp và xem xét, thông qua 833 nghị quyết trên các lĩnh vực, đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và quản lý nhà nước ở địa phương

Các nghị quyết được ban hành trong nhiệm kỳ cho thấy rõ vai trò kiến tạo thể chế của HĐND tỉnh, không chỉ dừng lại ở việc cụ thể hóa chủ trương, pháp luật của Trung ương, mà còn mạnh dạn quyết nghị nhiều cơ chế, chính sách đặc thù có tính chất “mở đường”, “tạo việc”, giải phóng nguồn lực và khơi thông điểm nghẽn, trở thành một trong những “động lực mềm” quan trọng giúp kinh tế - xã hội Thanh Hóa bứt phá trong những năm qua.

Nhiệm kỳ 2021 - 2026, HĐND tỉnh Thanh Hóa đã quyết nghị nhiều chính sách đột phá, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh: Minh Hiếu

Một trong những nghị quyết đột phá có tác động mạnh mẽ đến cấu trúc kinh tế của tỉnh là nhóm chính sách hỗ trợ phát triển logistics và dịch vụ cảng biển tại Khu kinh tế Nghi Sơn. Nhằm khuyến khích doanh nghiệp sử dụng dịch vụ cảng, đặc biệt là vận tải container - mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng hiện đại, HĐND tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ, tiêu biểu là Nghị quyết số 248/2022/NQ-HĐND ngày 13/7/2022, trong đó nâng mức hỗ trợ và mở rộng đối tượng thụ hưởng.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa Lê Tiến Lam: Kể từ khi triển khai chính sách hỗ trợ, kích cầu hoạt động xuất nhập khẩu bằng container đến nay, Cảng Nghi Sơn đã có 3 hãng tàu quốc tế và nội địa mở tuyến vận chuyển container qua cảng, góp phần mở rộng mạng lưới logistics, tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp tại Thanh Hóa và khu vực lân cận như Nghệ An, Hà Tĩnh.

Nhiều nghị quyết về cơ chế, chính sách do HĐND tỉnh ban hành đã tháo gỡ điểm nghẽn để các doanh nghiệp thuận lợi hơn trong hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh. Ảnh: Minh Hiếu

Hiện sản lượng hàng hóa thông qua Cảng Nghi Sơn đã đạt hơn 56 triệu tấn, vượt xa các kịch bản dự báo trong Quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển Bắc Trung bộ (giai đoạn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030); thu ngân sách từ dịch vụ qua Cảng không ngừng tăng trưởng. Theo số liệu từ ngành Hải quan, trong giai đoạn 2019 - 2023, thu ngân sách Nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu của Thanh Hóa liên tục tăng, từ hơn 9.300 tỷ đồng năm 2019 lên gần 16.600 tỷ đồng năm 2023, đỉnh cao là hơn 19.400 tỷ đồng vào năm 2022. Riêng năm 2024, số thu đạt khoảng 18.000 tỷ đồng, trong đó Cảng Nghi Sơn đóng góp tới 98% tổng thu của toàn Hải quan khu vực Thanh Hóa và tiếp tục tăng trưởng ổn định.

Một nghị quyết đột phá khác thể hiện rõ tinh thần “giải quyết kịp thời vấn đề từ thực tiễn” của HĐND tỉnh là chính sách hỗ trợ cán bộ, công chức, viên chức được điều động, luân chuyển, biệt phái đến công tác tại các xã miền núi sau sáp nhập đơn vị hành chính (Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND). Đây là quyết sách có ý nghĩa rất nhân văn và kịp thời trong bối cảnh nhiều xã miền núi của Thanh Hóa thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực quản lý, điều hành ở cơ sở, trong khi một số đơn vị cấp xã và sở, ngành lại xuất hiện tình trạng dôi dư cán bộ sau tinh gọn bộ máy. Nghị quyết không chỉ mở ra cơ chế hỗ trợ tài chính khá cao (đến 1,75 lần mức lương cơ sở/người/tháng), khuyến khích cán bộ xung phong nhận nhiệm vụ tại địa bàn khó khăn, mà quan trọng hơn là tạo hành lang pháp lý để UBND tỉnh triển khai bố trí nhân lực theo đúng yêu cầu của thực tiễn.

HĐND tỉnh Thanh Hóa luôn đồng hành cùng UBND tỉnh trong điều hành thực hiện tốt mọi mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Ảnh: Minh Hiếu

Theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Lê Tiến Lam: Điều đáng chú ý là sự vào cuộc rất nhanh, rất sát sao giữa HĐND và UBND tỉnh trong việc tháo gỡ “điểm nghẽn” về công tác cán bộ sau sáp nhập. Ngày 31/7/2025, UBND tỉnh ban hành Quyết định điều động 176 công chức từ các xã, phường có số lượng dôi dư về công tác tại các xã còn thiếu cán bộ, chủ yếu là tại các huyện miền núi biên giới. Chỉ một ngày sau, HĐND tỉnh tổ chức kỳ họp bất thường để thông qua Nghị quyết số 34 - một động thái kịp thời, chứng minh rõ tinh thần “đồng hành cùng điều hành”, vừa bảo đảm cơ sở pháp lý cho chủ trương điều động, vừa tiếp sức về cơ chế, chính sách hỗ trợ cho đội ngũ cán bộ.

Trong giai đoạn 2021 - 2026, HĐND tỉnh Thanh Hóa cũng thông qua nhiều nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, lâu dài trên hành trình phát triển của tỉnh nhằm cụ thể hóa các chủ trương, chính sách, nghị quyết của Trung ương. Điển hình như: Nghị quyết về việc thông qua Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết về chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2022 - 2026…

Trao đổi với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa Lê Tiến Lam khẳng định: Mỗi nghị quyết, là một quyết định chính sách, một lựa chọn phát triển, một “viên gạch” đặt vào nền móng thể chế của tỉnh. Khi các nghị quyết đi vào cuộc sống, chúng tạo ra khung khổ pháp lý ổn định, minh bạch, giúp bộ máy hành chính vận hành thông suốt và cộng đồng doanh nghiệp, người dân yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của tỉnh.

Giám sát đến cùng để tạo chuyển biến tích cực

HĐND tỉnh Thanh Hóa luôn coi giám sát là khâu trọng tâm, then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động; hoạt động giám sát của HĐND tỉnh trong nhiệm kỳ 2021- 2026 thường xuyên được đổi mới theo hướng thực chất, giám sát phải “đúng” và “trúng” những vấn đề bất cập trong thực tiễn trên tinh thần xây dựng vì mục tiêu kiến tạo phát triển; giám sát đến cùng vấn đề để tạo chuyển biến tích cực trong thực tế.

Theo nhiều cử tri, việc lựa chọn nội dung giám sát của HĐND tỉnh ngày càng thiết thực, phù hợp tình hình thực tiễn; đáng chú ý, sau giám sát, nhiều tồn tại, hạn chế, bức xúc đã được các cấp, các ngành tổ chức khắc phục và có chuyển biến tích cực.

Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa kiểm tra thực địa thi công một số dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh. Ảnh: Trần Hiền

Trước hết, ngay tại các kỳ họp, HĐND tỉnh đã phát huy mạnh mẽ công cụ chất vấn và trả lời chất vấn như một hình thức giám sát trực diện, công khai và hiệu quả. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND tỉnh đã tổ chức 7 phiên chất vấn, tập trung vào những vấn đề “nóng” mà cử tri đặc biệt quan tâm như: tiến độ các dự án đã được giao đất nhưng chậm triển khai; công tác quản lý đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Nhân dân; tình trạng ô nhiễm môi trường; chậm giải ngân vốn đầu tư công; tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm, cụm công nghiệp; phòng, chống tội phạm, đặc biệt là tội phạm công nghệ cao; khắc phục thiếu giáo viên, nâng cao chất lượng giáo dục; phục hồi du lịch sau dịch Covid-19… Sau mỗi phiên chất vấn, HĐND tỉnh đều ban hành nghị quyết riêng về hoạt động chất vấn, giao rõ nhiệm vụ, lộ trình và trách nhiệm cho UBND tỉnh và các sở, ngành, từ đó biến nội dung chất vấn tại nghị trường thành chương trình hành động cụ thể trong thực tiễn.

Không chỉ dừng lại ở giám sát tại nghị trường, HĐND tỉnh, Thường trực và các Ban HĐND đã triển khai một chương trình giám sát giữa hai kỳ họp bài bản, quy mô và có chiều sâu. Tính đến tháng 12/2025, HĐND tỉnh đã thành lập 42 đoàn giám sát, tổ chức 229 cuộc giám sát để thực hiện 33 chuyên đề trên nhiều lĩnh vực; đồng thời thành lập 11 đoàn khảo sát, tiến hành 64 cuộc khảo sát phục vụ giám sát, qua đó bổ sung thêm luận cứ thực tiễn, giúp các kết luận giám sát “có địa chỉ, có số liệu và có trách nhiệm”.

HĐND tỉnh tổ chức nhiều chuyên đề giám sát nhằm giải quyết các bất cập từ thực tiễn và từ phản ánh của cử tri. Ảnh: Mỹ Hạnh

Nội dung các chuyên đề trải rộng từ quản lý quy hoạch xây dựng, triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; quản lý khoáng sản, cải cách thủ tục hành chính; tổ chức và hoạt động của y tế cơ sở; đến việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý đội ngũ cán bộ, giáo viên, thực hiện các nghị quyết chất vấn và kết luận sau giám sát… cho thấy chương trình giám sát được thiết kế bám sát những “điểm nghẽn” then chốt trong quản lý nhà nước và đời sống dân sinh.

Sau mỗi cuộc giám sát, HĐND tỉnh đều ban hành kết luận, kiến nghị cụ thể gửi UBND tỉnh và các cơ quan liên quan; đồng thời công khai kết quả giám sát trên Cổng thông tin điện tử để cử tri theo dõi, giám sát ngược lại. Thường trực HĐND tỉnh còn tổ chức tái giám sát việc thực hiện các nghị quyết chất vấn và các kết luận sau giám sát, bảo đảm các cam kết được thực hiện nghiêm túc.

Theo báo cáo của UBND tỉnh, đến thời điểm giám sát, tất cả các kiến nghị của HĐND tỉnh đã và đang được triển khai, không có kiến nghị nào “nằm yên” chưa thực hiện; nhiều kiến nghị đạt và vượt mục tiêu đề ra, góp phần tăng cường kỷ cương trong quản lý đất đai, tài nguyên khoáng sản, đẩy mạnh cải cách hành chính, đưa các chỉ số PAPI, SIPAS, PAR INDEX của Thanh Hóa vào nhóm dẫn đầu cả nước.

Đây là minh chứng rõ ràng cho việc giám sát không phải là hình thức, mà tạo ra sức ép tích cực buộc hệ thống hành chính phải đổi mới phương thức làm việc, nâng cao tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, công chức.

HĐND tỉnh Thanh Hóa nhiệm kỳ 2021 - 2026 luôn sâu sát thực tiễn, gắn bó mật thiết với cử tri để đem những vấn đề nóng, những vấn đề người dân quan tâm vào bàn thảo trong từng kỳ họp. Ảnh: Mỹ Hạnh

Cùng với đó, việc Thường trực HĐND tỉnh chủ động tổ chức các phiên giải trình giữa hai kỳ họp được xem là một bước đổi mới quan trọng về phương thức giám sát. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, đã có 4 phiên giải trình được tổ chức, với hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến, tập trung vào những vấn đề rất cụ thể và nhạy cảm như: cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thi hành án dân sự, tình trạng chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN, quản lý hành nghề y, dược tư nhân… Tại các phiên này, Thường trực HĐND yêu cầu lãnh đạo các sở, ngành và UBND cấp huyện giải trình thẳng vào trọng tâm, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục, qua đó tạo nên một “diễn đàn giám sát mềm” nhưng có sức nặng, giúp tháo gỡ kịp thời những bức xúc từ cơ sở, giảm độ trễ chính sách và tăng tính minh bạch trong quản lý.

Có thể khẳng định, chương trình giám sát của HĐND tỉnh Thanh Hóa trong nhiệm kỳ 2021 - 2026 đã chuyển mạnh từ “giám sát để biết” sang “giám sát để thay đổi”, xây dựng được một quy trình khép kín từ lựa chọn đúng vấn đề - đi sâu cơ sở - kiến nghị rõ ràng - công khai kết quả - tái giám sát đến cùng. Chính cách tiếp cận đó đã góp phần quan trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, củng cố niềm tin của cử tri và tạo nền tảng thể chế vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững của Thanh Hóa.

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa Lê Tiến Lam khẳng định, những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ 2021- 2026 là minh chứng thuyết phục cho vai trò đồng hành, kiến tạo và giám sát trách nhiệm của HĐND tỉnh Thanh Hóa, tạo nền tảng vững chắc để tỉnh tiếp tục vươn tầm trong giai đoạn phát triển mới.

Đào Cảnh