Học giả Trung Quốc: Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhằm cụ thể hóa các kế hoạch chiến lược tổng thể

Trong bài phân tích dành riêng cho Báo Thế giới và Việt Nam về triển vọng hợp tác giữa Trung Quốc và Việt Nam, GS. Hùng Lý Lực cho biết, sau khi Việt Nam tuyên bố giành được độc lập và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, Trung Quốc và Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia sớm nhất thiết lập quan hệ ngoại giao ở cấp Đại sứ.

Năm 2025 không chỉ đánh dấu kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Trung-Việt, mà còn là Năm Giao lưu nhân văn Trung-Việt, trở thành giai đoạn then chốt đưa quan hệ hai nước bước vào thời kỳ mới của Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung-Việt có ý nghĩa chiến lược.

Vào tháng 4/2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam.

Một năm sau, chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm chắc chắn sẽ mang ý nghĩa lịch sử trọng đại.

Sự kế thừa và tiếp nối chiến lược

Chuyến thăm Trung Quốc lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra vào thời điểm then chốt khi quan hệ Trung-Việt đang ở giai đoạn kế thừa quá khứ và mở ra tương lai.

Một năm trước, chuyến thăm cấp Nhà nước của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Việt Nam đã đạt được những thành tựu lịch sử, khi hai bên cùng tuyên bố xây dựng “Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung-Việt có ý nghĩa chiến lược”, định hình tông màu chủ đạo cho quan hệ song phương trong thời đại mới.

Trong bối cảnh đó, chuyến công du sắp tới của Tổng Bí thư Tô Lâm không chỉ đơn thuần là chuyến thăm đáp lễ mang tính nghi thức, mà còn là một hành trình thực chất nhằm cụ thể hóa các kế hoạch chiến lược tổng thể.

Một là, củng cố nền tảng tin cậy chính trị. Trong chính sách đối ngoại của Việt Nam, việc phát triển quan hệ với Trung Quốc được coi là “lựa chọn chiến lược" và “ưu tiên hàng đầu”.

Từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình quốc tế đã có nhiều biến động lớn từ châu Âu, châu Mỹ Latinh đến Trung Đông. Tại thời điểm quan trọng này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chọn Trung Quốc là điểm đến đầu tiên trong chuyến công du nước ngoài chỉ một tuần sau khi Việt Nam kiện toàn chức danh lãnh đạo Nhà nước tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Điều này một lần nữa khẳng định sự coi trọng của Đảng và Chính phủ Việt Nam đối với quan hệ Trung-Việt.

Ý nghĩa trọng đại của chuyến thăm còn nằm ở việc thông qua trao đổi trực tiếp ở cấp cao nhất để tái khẳng định sự ủng hộ lẫn nhau, phát đi tín hiệu mạnh mẽ về sự đoàn kết giữa hai quốc gia láng giềng xã hội chủ nghĩa.

Hai là, cụ thể hóa phương hướng "sáu hơn". Mục tiêu xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược, bao gồm tin cậy chính trị cao hơn, hợp tác quốc phòng-an ninh thực chất hơn, hợp tác thực chất sâu sắc hơn, nền tảng xã hội vững chắc hơn, phối hợp đa phương chặt chẽ hơn, kiểm soát và giải quyết bất đồng tốt hơn, cần những chương trình hành động cụ thể.

Trong chuyến thăm này, hai bên kỳ vọng sẽ ký kết hàng loạt văn kiện hợp tác có khả năng thực thi cao, đặc biệt là tạo đột phá trong kết nối đường sắt xuyên biên giới như tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng khổ tiêu chuẩn và tạo thuận lợi hóa thông quan cửa khẩu.

Ba là, kiểm soát bất đồng, duy trì hòa bình khu vực. Hai bên được kỳ vọng sẽ tái khẳng định nhận thức chung về kiểm soát bất đồng, xử lý thỏa đáng các vấn đề còn tồn tại, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Tối ưu hóa cấu trúc hợp tác kinh tế

Nhìn lại năm qua, dưới sự dẫn dắt chiến lược của lãnh đạo cao nhất hai Đảng hai nước, quan hệ Trung-Việt duy trì đà phát triển mạnh mẽ và thực chất. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu phục hồi chậm và nhu cầu bên ngoài suy giảm, hợp tác kinh tế thương mại song phương vẫn thể hiện sức sống đáng kinh ngạc, trở thành điểm sáng năng động nhất.

Thứ nhất, thương mại tăng trưởng ngược dòng. Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam giữ vững vị thế đối tác thương mại lớn thứ 4 của Trung Quốc trên toàn cầu. Xuất khẩu nông sản của Việt Nam như sầu riêng, thanh long, tổ yến... sang Trung Quốc tăng trưởng vượt bậc nhờ những nỗ lực của cả hai nước.

Thứ hai, đột phá về kết nối. Hai bên đã nhất trí đẩy nhanh kết nối quy hoạch đường sắt khổ tiêu chuẩn xuyên biên giới. Về "kết nối mềm", mô hình thông quan "hai quốc gia, một điểm dừng" đang được thí điểm tích cực; các nền tảng thanh toán như Alipay, WeChat Pay và QR Code của Việt Nam cũng bắt đầu được áp dụng, tạo thuận lợi lớn cho du khách và thương nhân.

Thứ ba, gắn kết chuỗi cung ứng. Đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam đã chuyển dịch mạnh mẽ sang các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng xanh và công nghiệp phụ trợ, thay vì chỉ tập trung vào các ngành thâm dụng lao động như trước đây.

Tuy nhiên, hai bên vẫn cần nỗ lực khắc phục một số vấn đề như giải quyết các rủi ro về tiêu chuẩn kiểm dịch cũng như tình trạng ùn tắc tại cửa khẩu trong thời gian cao điểm.

Hướng tới hợp tác chất lượng mới

Hợp tác trong thời gian tới giữa Trung Quốc và Việt Nam cần chuyển đổi từ mô hình "nguyên liệu - gia công" truyền thống sang hướng "chất lượng cao, giá trị gia tăng cao và thích ứng tốt với rủi ro".

Tôi cho rằng, bốn lĩnh vực hợp tác tiềm năng bao gồm:

Một là, kết nối đường sắt và trung tâm logistics. Lĩnh vực này được coi là "dự án trọng điểm số 1". Việc kết nối đường sắt khổ tiêu chuẩn sẽ đưa Việt Nam trở thành cầu nối trên đất liền hiệu quả cho hàng hóa Trung Quốc thâm nhập vào thị trường các nước Đông Nam Á và các tuyến hàng hải toàn cầu.

Hai là, kinh tế số và AI. Tăng cường hợp tác Trung-Việt trong xây dựng thành phố thông minh, thanh toán điện tử, thương mại điện tử xuyên biên giới.

Ba là, kinh tế xanh và năng lượng mới. Trung Quốc có lợi thế về quang điện, điện gió và pin xe điện, trong khi Việt Nam có nhu cầu chuyển đổi năng lượng rất lớn.

Bốn là, du lịch và giao lưu nhân văn. Phát triển các tour du lịch "đỏ" - theo dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trung Quốc, hay các tour du lịch y tế và giao lưu, trao đổi học thuật Trung-Việt.

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ là một dấu mốc quan trọng mới trong lịch sử quan hệ hai nước. Chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin rằng, Trung Quốc và Việt Nam sẽ cùng sải bước vững chắc trên con đường tin cậy chiến lược, cùng xây dựng một hình mẫu về quan hệ láng giềng xã hội chủ nghĩa hòa bình, ổn định và phồn vinh.