Học ngoại ngữ có thể giúp não trẻ hơn tới 13 năm

Những người nói được từ 2 ngôn ngữ trở lên có hoạt động não giống với người trẻ hơn nhiều tuổi và lợi ích này càng rõ khi bắt đầu học ngoại ngữ từ sớm.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc bắt đầu học ngoại ngữ thứ 2 càng sớm càng tốt cho quá trình phát triển não bộ. (Nguồn: Alamy)

Kết quả nghiên cứu được trình bày tại hội nghị của Liên đoàn các Hiệp hội Khoa học Thần kinh châu Âu ở Barcelona (Tây Ban Nha) cho thấy, việc sử dụng nhiều ngôn ngữ không chỉ mang lại lợi ích trong giao tiếp mà còn có thể góp phần duy trì sức khỏe não bộ khi về già.

Theo nhóm nghiên cứu, người nói được 2 ngôn ngữ có bộ não trông "trẻ" hơn khoảng 6 năm so với người chỉ sử dụng một ngôn ngữ. Với những người nói được 3 ngôn ngữ, mức chênh lệch này tăng lên khoảng 7 năm, còn những người sử dụng 4 ngôn ngữ có não bộ trẻ hơn tới khoảng 13 năm.

Não người được tạo thành từ hàng tỷ tế bào thần kinh liên kết với nhau. Khi tuổi tác tăng lên, các kết nối này dần suy giảm, khiến trí nhớ và tốc độ xử lý thông tin cũng giảm theo. Nghiên cứu mới cho thấy việc sử dụng nhiều ngôn ngữ có thể giúp duy trì các mạng lưới kết nối này hiệu quả hơn.

Trước đây, nhiều nghiên cứu từng ghi nhận rằng người dân ở các quốc gia châu Âu có tỷ lệ sử dụng ngoại ngữ cao thường có tốc độ lão hóa não chậm hơn. Tuy nhiên, nghiên cứu lần này tập trung đánh giá trực tiếp tác động của việc nói nhiều ngôn ngữ lên từng cá nhân.

Để thực hiện nghiên cứu, các nhà khoa học đến từ Tây Ban Nha, Chile, Argentina và Ireland đã khảo sát những người sinh sống tại vùng Basque, nơi nhiều người sử dụng đồng thời tiếng Tây Ban Nha, tiếng Basque, tiếng Pháp và tiếng Anh.

Nhóm nghiên cứu sử dụng kỹ thuật đo điện từ não (magnetoencephalography) để ghi nhận hoạt động não của 728 người, thuộc nhiều độ tuổi và trình độ ngôn ngữ khác nhau. Sau đó, trí tuệ nhân tạo (AI) được dùng để phân tích dữ liệu và ước tính "tuổi thần kinh" của mỗi người dựa trên mức độ kết nối giữa các vùng não.

Kết quả tiếp tục được kiểm chứng trên một nhóm độc lập gồm 144 người, trong đó số người nói 1, 2, 3 và 4 ngôn ngữ được phân bổ tương đương.

Tiến sĩ Lucia Amoruso, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Nhận thức, Não bộ và Ngôn ngữ xứ Basque ở San Sebastían (Tây Ban Nha), cho biết: "Nói một cách đơn giản, những người sử dụng nhiều ngôn ngữ thường có bộ não trông trẻ hơn so với tuổi thật. Hiệu ứng này không chỉ phụ thuộc vào số lượng ngôn ngữ mà còn liên quan đến mức độ thành thạo và thời điểm bắt đầu học. Những người học ngôn ngữ thứ 2 từ sớm và sử dụng thành thạo hơn thường có dấu hiệu lão hóa não chậm hơn".

Theo bà, trải nghiệm đa ngôn ngữ giống như một quá trình tích lũy: càng học sớm, sử dụng càng nhiều và càng thành thạo thì lợi ích đối với não bộ càng lớn.

Các nhà nghiên cứu đã tính đến nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả như tuổi tác, giới tính và trình độ học vấn. Thế nhưng, họ cũng lưu ý rằng vẫn chưa thể loại trừ hoàn toàn tác động của các yếu tố khác, chẳng hạn như lối sống lành mạnh, mức độ giao tiếp xã hội hay thói quen học tập.

Bình luận về nghiên cứu, Giáo sư Christina Dalla, nhà thần kinh học tại Đại học Quốc gia v& Kapodistrian Athens (Hy Lạp), nhận định rằng kết quả này cho thấy việc học ngôn ngữ thứ 2, thứ 3 hay thậm chí thứ 4 có thể góp phần giúp não bộ duy trì sự trẻ trung lâu hơn, đặc biệt nếu bắt đầu từ khi còn nhỏ.

Theo bà, việc học ngoại ngữ mang lại nhiều lợi ích về giao tiếp, văn hóa và sức khỏe não bộ. Vì vậy, cần khuyến khích việc học ngôn ngữ không chỉ trong trường học mà còn trong suốt cuộc đời.

Dù vậy, không phải tất cả các chuyên gia đều cho rằng mối liên hệ này đã được chứng minh hoàn toàn. Giáo sư Eef Hogervorst, chuyên gia tâm lý sinh học tại Đại học Loughborough (Anh), cho rằng cần thận trọng khi diễn giải kết quả. Theo bà, việc nói được nhiều ngôn ngữ có thể đi kèm với những yếu tố khác cũng giúp bảo vệ não bộ, chẳng hạn như đọc sách thường xuyên, học tập suốt đời, chơi nhạc cụ hoặc duy trì lối sống tích cực.