Học sinh chuyên Tuyên Quang đăng ký xét tuyển không làm ảnh hưởng đến thí sinh khác

GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT. Ảnh: MINH THU

* PHÓNG VIÊN: Ông nhận xét như thế nào về bức tranh đăng ký xét tuyển đại học năm 2026?

* GS-TS NGUYỄN TIẾN THẢO: Có thể khái quát kết quả đăng ký xét tuyển năm 2026 qua 3 con số: 1.241.914 thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT; hơn 874.000 thí sinh đã nhập nguyện vọng xét tuyển trên hệ thống; tổng số 7.180.860 nguyện vọng.

Như vậy, số thí sinh đăng ký xét tuyển chiếm hơn 70% số thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông; bình quân mỗi thí sinh đăng ký khoảng 8 nguyện vọng. So với năm 2025, số thí sinh đăng ký xét tuyển tăng hơn 25.200 người, tương đương gần 3%.

Tiếp theo sẽ là quá trình xét tuyển. Một thí sinh có thể đăng ký nhiều nguyện vọng, nhưng sau quá trình xử lý nguyện vọng chung, mỗi thí sinh chỉ được xác định trúng tuyển vào một nguyện vọng cao nhất mà mình đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Thống kê tỷ lệ nhập học so với chỉ tiêu các năm 2023, 2024 và 2025 tương ứng từ 82,45% lên 85,23% và 90%. Điều đó cho thấy số đăng ký xét tuyển luôn cao hơn số nhập học thực tế, bởi không phải tất cả thí sinh đăng ký đều đủ điều kiện trúng tuyển và không phải tất cả thí sinh trúng tuyển đều quyết định nhập học.

Thí sinh Hà Nội dự thi tốt nghiệp THPT 2026. Ảnh: LÂM NGUYÊN

* Kết quả đăng ký vào các ngành STEM và 15 nhóm ngành thuộc Nghị định số 179/2026/NĐ-CP (quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược) có những điểm gì đáng chú ý?

* Đây là một trong những điểm nổi bật của đăng ký xét tuyển năm 2026. Thống kê kết quả đăng ký xét tuyển đại học năm 2026 có 467.590 thí sinh đăng ký vào các ngành STEM, chiếm khoảng 53% tổng số thí sinh đăng ký xét tuyển.

Nói một cách dễ hiểu, hơn một nửa số thí sinh đăng ký xét tuyển năm nay có ít nhất một lựa chọn thuộc STEM; hơn một phần ba có lựa chọn thuộc 15 nhóm ngành được Nhà nước xác định cần ưu tiên phát triển. Nhìn vào số lượng thí sinh lựa chọn nguyện vọng vào nhóm ngành này cho thấy, nhận thức của thí sinh và phụ huynh về vai trò của khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học đang có chuyển biến. Các chính sách học bổng, hỗ trợ người học; triển vọng nghề nghiệp; nhu cầu nhân lực và công tác hướng nghiệp đã góp phần tạo thêm động lực lựa chọn.

Tuy nhiên, số đăng ký mới phản ánh mức độ quan tâm ban đầu. Sự chuyển dịch chỉ trở thành kết quả thực chất khi được thể hiện qua số nhập học, chất lượng đầu vào, tỷ lệ duy trì học tập, kết quả tốt nghiệp và khả năng đáp ứng nhu cầu nhân lực.

Cũng cần lưu ý rằng các nhóm số liệu có giao nhau. Một thí sinh đăng ký ngành thuộc Nghị định số 179/2026/NĐ-CP có thể đồng thời được tính trong nhóm STEM và trong một lĩnh vực đào tạo cụ thể.

Trong các lĩnh vực STEM, máy tính và công nghệ thông tin cùng khoa học tự nhiên cho thấy những tín hiệu đáng chú ý gắn với xu hướng phát triển trí tuệ nhân tạo.

Năm nay có 154.016 thí sinh đăng ký vào lĩnh vực máy tính và công nghệ thông tin với hơn 415.000 nguyện vọng. Như vậy, gần 18% tổng số thí sinh đăng ký xét tuyển có ít nhất một lựa chọn thuộc lĩnh vực này.

Đối với lĩnh vực khoa học tự nhiên có hơn 43.700 thí sinh đăng ký, với 63.800 nguyện vọng. Đây là tín hiệu đáng ghi nhận bởi khoa học tự nhiên, cùng với toán học, thống kê và kỹ thuật, tạo nên nền tảng để phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, vật liệu mới, năng lượng, công nghệ sinh học và nhiều công nghệ chiến lược khác (năm 2024, máy tính và công nghệ thông tin chiếm hơn 10% tổng số người nhập học).

Trong bối cảnh hiện nay, các chương trình đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin, AI hay các chương trình đào tạo có nội dung về AI (X +AI) thu hút được một lượng lớn thí sinh quan tâm.

* Các học sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang vẫn được đăng ký xét tuyển có làm giảm cơ hội trúng tuyển của các thí sinh khác không?

Hình ảnh Trường THPT chuyên Tuyên Quang ngày 15-7. Ảnh: ĐỖ TRUNG

* Chúng ta cần phân biệt rõ quyền lợi của học sinh là được đăng ký xét tuyển, trách nhiệm của học sinh là tuân thủ đúng quy chế thi và quy chế tuyển sinh cũng như pháp luật có liên quan. Hiện tại, các cơ quan chức năng đang khẩn trương điều tra, xác minh và làm rõ vụ việc. Trong thời gian chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền đối với từng thí sinh, các học sinh tại điểm thi này vẫn được thực hiện đăng ký xét tuyển theo kế hoạch chung. Trường hợp sau đó xác định thí sinh nào vi phạm quy chế thi hoặc quy chế tuyển sinh thì thí sinh đó sẽ bị xử lý theo đúng quy định, tương ứng với tính chất và mức độ vi phạm.

Đăng ký nguyện vọng chỉ là việc ghi nhận quyền tham gia xét tuyển, không làm phát sinh một suất trúng tuyển, không giữ chỗ tại một trường đại học và không làm giảm chỉ tiêu của trường. Trong thời gian chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền, việc đăng ký xét tuyển của các thí sinh tại điểm thi này không làm ảnh hưởng đến thí sinh khác. Bộ cũng lưu ý các trường đại học cần phối hợp chặt chẽ trong công tác xét tuyển, có cơ chế để không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các thí sinh khác.

Khi có kết luận chính thức trong quá trình rà soát hồ sơ đăng ký, xét tuyển, lọc ảo mà phát hiện người vi phạm đều bị xử lý nghiêm; kết quả không hợp lệ không thể được sử dụng làm căn cứ công nhận trúng tuyển; đồng thời phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của những thí sinh không vi phạm. Trường hợp vi phạm đã trúng tuyển hoặc đang theo học đại học cũng vẫn bị xử lý theo quy định...