Học sinh Mỹ phát hiện bùa hộ mệnh 3.300 năm tuổi tại Israel

Chiếc bùa hộ mệnh được phát hiện tại Tel Gezer, khắc họa hai con rắn hổ mang phía trên họa tiết hình bán elip. Ảnh: IAA

Theo thông báo của Cơ quan Cổ vật Israel (IAA), người phát hiện là Shiloh Attoun, học sinh 17 tuổi đang tham gia chương trình học tập tại trường trung học Muss High School Israel, do Quỹ Quốc gia Do Thái – Mỹ (JNF-USA) tổ chức. Sự việc xảy ra chỉ vài ngày sau khi em đến Israel và trong chuyến tham quan đầu tiên của đoàn tại địa điểm khảo cổ Tel Gezer.

Trong lúc tìm hiểu về lịch sử và khảo cổ học tại khu di tích, Shiloh chú ý đến một vật thể nhỏ nằm trên đường. Nhận thấy hiện vật có vẻ rất cổ, em nhặt lên và hỏi ý kiến hướng dẫn viên. Sau đó, cùng với Benji Hain, Trưởng bộ phận quản lý học sinh của trường Muss, em lập tức thông báo phát hiện này cho IAA.

Sau khi tiếp nhận thông tin, nhà khảo cổ Adam William Asper, cán bộ phụ trách khu vực miền Trung của IAA, đã đến trường gặp đoàn học sinh, thu nhận hiện vật để đưa vào kho bảo vật quốc gia Israel. Shiloh cũng được trao giấy chứng nhận biểu dương vì có trách nhiệm trong việc phát hiện và tự giác bàn giao cổ vật.

Theo kết quả giám định của Giáo sư Ido Koch thuộc Khoa Khảo cổ học và Văn hóa Cận Đông cổ đại, Đại học Tel Aviv, chiếc bùa được xác định có niên đại từ thời kỳ Đồ đồng muộn, thuộc thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên.

Hiện vật có hình dạng một con bọ hung, với hình hai con rắn hổ mang phía trên một họa tiết bán elip. Theo Giáo sư Koch, rắn hổ mang, còn được gọi là Uraeus trong tiếng Ai Cập và tiếng Hy Lạp, là biểu tượng phổ biến về quyền lực hoàng gia và sự bảo hộ trong nền văn minh Ai Cập cổ đại cũng như khu vực Nam Levant. Hình bán elip bên dưới hai con rắn được cho là ký hiệu chữ tượng hình Ai Cập “nb”, có nghĩa là “chúa tể”. Một chiếc bùa bọ hung có hình ảnh tương tự, nhưng gồm ba con rắn, từng được tìm thấy trong các cuộc khai quật tại Tel Megiddo.

Bùa bọ hung là loại vật phẩm có hình dạng giống loài bọ cánh cứng ăn phân, được người Ai Cập cổ đại coi là biểu tượng linh thiêng của sự tái sinh và sức sống mới. Người Ai Cập liên hệ tập tính lăn những viên phân của loài bọ này với chu trình tạo ra sự sống. Vì vậy, hình tượng bọ hung thường được sử dụng làm bùa hộ mệnh, đôi khi còn đóng vai trò như con dấu.

Việc phát hiện loại bùa này tại Israel cũng phản ánh ảnh hưởng văn hóa sâu sắc của Ai Cập cổ đại đối với khu vực cách đây khoảng 3.500 năm, trong thời kỳ Ai Cập từng kiểm soát vùng đất này. Thành phố cổ Gezer khi đó là một trong những trung tâm quan trọng của người Canaan, nằm tại vị trí giao thông chiến lược ở vùng Shephelah. Hiện nay, khu vực khảo cổ Tel Gezer được Cơ quan Thiên nhiên và Công viên Israel quản lý như một công viên quốc gia