Học sinh ở độ tuổi nào có thể sử dụng ChatGPT?

Không nên dành cho trẻ dưới 13 tuổi

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra nhiều thay đổi trong cách học sinh tiếp cận thông tin.

Giáo viên đồng hành, hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ phù hợp và phát huy khả năng tư duy trong học tập

Chỉ với một câu hỏi, các em có thể nhận được lời giải thích về một khái niệm, gợi ý cho bài thuyết trình hay những câu hỏi để ôn tập.

Tuy nhiên, bên cạnh sự tiện lợi, nhiều phụ huynh băn khoăn: Con mình đã đủ tuổi sử dụng ChatGPT hay chưa?

Nếu để con tiếp cận công cụ này, người lớn cần hướng dẫn như thế nào?

Theo hướng dẫn của OpenAI, ChatGPT không nên dành cho trẻ em dưới 13 tuổi.

Người dùng từ 13 đến dưới 18 tuổi cần được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý trước khi sử dụng.

Với người từ 18 tuổi trở lên, việc đăng ký và sử dụng thực hiện theo các điều khoản của dịch vụ.

Trong trường hợp sử dụng ChatGPT cho hoạt động giáo dục dành cho trẻ dưới 13 tuổi, người lớn phải trực tiếp tương tác với công cụ.

Chẳng hạn, giáo viên có thể dùng ChatGPT để tham khảo ý tưởng xây dựng trò chơi học tập, sau đó lựa chọn và kiểm tra nội dung trước khi giới thiệu cho học sinh.

Quy định về độ tuổi nêu trên áp dụng đối với ChatGPT. Các sản phẩm AI khác có thể có điều kiện sử dụng riêng, vì vậy phụ huynh và giáo viên cần tìm hiểu hướng dẫn của từng nền tảng trước khi cho trẻ tiếp cận.

Dùng AI để hỗ trợ, không làm thay việc học

Đối với học sinh đủ tuổi sử dụng, ChatGPT có thể trở thành một công cụ tham khảo hữu ích nếu được dùng đúng mục đích.

Khi gặp một khái niệm khó, các em có thể yêu cầu giải thích bằng ngôn ngữ đơn giản hơn hoặc đưa ra ví dụ để dễ hình dung.

Trong học ngoại ngữ, công cụ có thể hỗ trợ luyện từ vựng, gợi ý hội thoại và giải thích một số cấu trúc câu. Với các môn học khác, học sinh có thể nhờ tạo câu hỏi ôn tập, gợi ý tài liệu cần tìm hiểu hoặc đề xuất cách triển khai một chủ đề.

Tuy nhiên, điều quan trọng là học sinh cần chủ động suy nghĩ và kiểm tra lại câu trả lời. Một bài văn do AI tạo ra có thể mạch lạc, nhưng không thể thay thế cảm nhận, vốn sống và cách diễn đạt riêng của người viết.

Thay vì yêu cầu công cụ làm trọn vẹn bài tập, học sinh có thể hỏi cách tìm ý, cách lập dàn bài hoặc nhờ giải thích một vấn đề chưa hiểu. Sau đó, các em tự lựa chọn thông tin và hoàn thành bài làm theo hướng dẫn của giáo viên.

Cách sử dụng này giúp công nghệ trở thành phương tiện hỗ trợ học tập, đồng thời tạo cơ hội để học sinh rèn luyện khả năng đặt câu hỏi và tự giải quyết vấn đề.

Nhận diện rủi ro khi sử dụng

Dù có khả năng trả lời nhanh, ChatGPT vẫn có thể đưa ra thông tin sai, thiếu căn cứ hoặc chưa phù hợp với lứa tuổi.

Có những câu trả lời nghe thuyết phục nhưng cần được đối chiếu với sách giáo khoa, tài liệu đáng tin cậy hoặc ý kiến của giáo viên.

Việc sao chép nội dung có sẵn mà không hiểu bản chất cũng dễ khiến học sinh phụ thuộc, giảm cơ hội rèn luyện tư duy và khả năng diễn đạt.

Nếu kéo dài, các em có thể hình thành thói quen tìm câu trả lời ngay lập tức thay vì kiên nhẫn đọc, phân tích và tự làm bài.

Một vấn đề khác là bảo vệ thông tin cá nhân. Học sinh cần được nhắc không nhập mật khẩu, địa chỉ nhà, số điện thoại, thông tin tài khoản hoặc dữ liệu riêng tư của mình và người khác vào cuộc trò chuyện.

Thời gian sử dụng cũng cần được cân đối với việc đọc sách, vận động, nghỉ ngơi và giao tiếp trực tiếp. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi trở thành một phần hợp lý trong đời sống học tập của trẻ.

Theo OpenAI, các tài khoản thanh thiếu niên đủ điều kiện có thêm những biện pháp bảo vệ phù hợp với lứa tuổi và tùy chọn kiểm soát của cha mẹ. Tuy nhiên, sự quan tâm, hướng dẫn của gia đình và nhà trường vẫn giữ vai trò quan trọng.

Cha mẹ, thầy cô cùng đồng hành

Thay vì chỉ lo lắng hoặc cấm đoán, cha mẹ có thể trò chuyện với con về những công cụ các em đang sử dụng, mục đích sử dụng và những tình huống khiến con băn khoăn.

Gia đình cũng nên thống nhất thời gian, nội dung phù hợp và khuyến khích con hỏi người lớn khi gặp thông tin khó kiểm chứng.

Trong nhà trường, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh cách đặt câu hỏi, đối chiếu nguồn tin và nhận biết giới hạn của AI.

Với từng bài tập, thầy cô cần nói rõ khi nào được phép sử dụng công cụ, cũng như cách ghi nhận việc sử dụng nếu có.

Độ tuổi là điều kiện đầu tiên cần lưu ý khi tiếp cận ChatGPT. Quan trọng hơn, học sinh cần được trang bị kỹ năng sử dụng có trách nhiệm, biết tự suy nghĩ và kiểm chứng thông tin.

Khi có sự đồng hành phù hợp, AI có thể hỗ trợ các em khám phá kiến thức mà vẫn giữ được vai trò chủ động trong học tập.