Học sinh TP Huế được phát miễn phí SGK theo hình thức mượn – trả cần lưu ý gì?

TS Nguyễn Tân, Giám đốc Sở GD&ĐT TP Huế.

Đây là một chính sách mang tính đột phá, không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho phụ huynh mà còn nhằm xây dựng ý thức trách nhiệm và văn hóa chia sẻ tài sản công cho thế hệ trẻ.

Thay đổi thói quen để nâng cao hiệu quả sử dụng

Theo thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo TP Huế, bắt đầu từ năm học 2026-2027, thành phố sẽ chính thức áp dụng mô hình cấp phát sách giáo khoa (SGK) miễn phí theo hình thức mượn – trả thông qua hệ thống thư viện trường học. Đây là một nỗ lực lớn của chính quyền thành phố nhằm đảm bảo mọi học sinh, không phân biệt hoàn cảnh, đều có đủ điều kiện học tập tốt nhất ngay từ đầu năm học.

Ông Nguyễn Tân, Giám đốc Sở GD&ĐT TP Huế, khẳng định quan điểm xuyên suốt của thành phố là tất cả học sinh thuộc diện thụ hưởng phải có đủ sách giáo khoa trước khi tiếng trống khai trường vang lên. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Sở đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục khẩn trương rà soát số lượng học sinh và nhu cầu thực tế của từng khối lớp.

Trên cơ sở đó, ngành giáo dục sẽ tham mưu cho UBND thành phố thực hiện việc mua sắm tập trung theo đúng các quy định hiện hành về đấu thầu và quản lý ngân sách.

Toàn bộ quy trình từ tiếp nhận, quản lý đến cấp phát và thu hồi sách sẽ được thực hiện thống nhất theo Nghị định số 271/2026/NĐ-CP của Chính phủ, đảm bảo tính đồng bộ và minh bạch giữa các nhà trường trên địa bàn.

Một trong những thách thức lớn nhất khi triển khai hình thức mượn – trả là thói quen ghi chép, làm bài trực tiếp vào SGK của học sinh, đặc biệt là ở bậc tiểu học.

Để giải quyết vấn đề này và đảm bảo sách có thể tái sử dụng qua nhiều năm, ngành Giáo dục Huế đã đề ra những giải pháp căn cơ về chuyên môn.

Cụ thể, giáo viên sẽ điều chỉnh phương pháp giảng dạy, yêu cầu học sinh thực hiện các bài tập trên vở ghi hoặc phiếu học tập thay vì viết vào sách. Điều này không chỉ giúp bảo quản sách mà còn rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận. Song song đó, các trường sẽ đẩy mạnh giáo dục ý thức giữ gìn sách cho học sinh.

Theo ông Nguyễn Tân, đây không đơn thuần là việc bảo quản tài sản công mà còn là bài học quý báu về tinh thần tiết kiệm và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Mục tiêu dài hạn của chính sách là kéo dài "vòng đời" của mỗi bộ sách, giúp một bộ SGK có thể phục vụ cho nhiều thế hệ học sinh khác nhau, từ đó tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Học sinh TP Huế kể từ năm học mới tới đây sẽ được cấp phát SGK miễn phí.

Hiện đại hóa thư viện và ứng dụng công nghệ

Việc quản lý và luân chuyển một khối lượng khổng lồ sách giáo khoa chắc chắn sẽ tạo áp lực lên hệ thống thư viện. Tuy nhiên, lãnh đạo ngành giáo dục thành phố xem đây là đòn bẩy để đổi mới toàn diện hoạt động thư viện trường học.

Giải pháp trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Sách sẽ được số hóa danh mục, gắn mã định danh và quản lý qua phần mềm chuyên dụng để theo dõi sát sao lộ trình mượn – trả.

TP Huế cũng định hướng phát triển hệ thống thư viện số và thư viện thông minh, tạo sự kết nối chặt chẽ giữa sách giấy truyền thống và kho học liệu số phong phú của ngành.

Để đảm bảo nguồn nhân lực, Sở GD&ĐT TP Huế đã yêu cầu các trường rà soát lại kho lưu trữ và cơ sở vật chất. Những đơn vị còn khó khăn sẽ được hỗ trợ đầu tư từng bước.

Đồng thời, cán bộ thư viện sẽ được tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu, cùng với sự hỗ trợ từ giáo viên chủ nhiệm, Đoàn – Đội và Ban đại diện cha mẹ học sinh trong các đợt cao điểm cấp phát và thu hồi sách.

"Vòng đời" của SGK sẽ được duy trì lâu hơn với việc cấp phát miễn phí cho học sinh và truyền lại cho các thế hệ sau dùng theo hình thức mượn - trả.

Đảm bảo sự công bằng và tính nhân văn

Một điểm sáng của chính sách này là tính công bằng khi học sinh tại các trường ngoài công lập cũng được thụ hưởng quyền lợi tương tự như học sinh trường công lập.

TP Huế cam kết không có sự phân biệt đối xử trong việc tiếp cận chính sách giáo dục. Các trường ngoài công lập sẽ phối hợp cùng Sở để rà soát nhu cầu và tổ chức thực hiện mượn – trả theo hướng dẫn chung.

Về trách nhiệm của người mượn, theo Nghị định 271/2026/NĐ-CP, học sinh có nghĩa vụ bảo quản sách. Nếu làm mất hoặc hư hỏng do nguyên nhân chủ quan, gia đình sẽ phải bồi hoàn bằng sách cùng loại hoặc bằng tiền dựa trên giá trị sử dụng còn lại của cuốn sách đó. Tuy nhiên, những hao mòn tự nhiên trong quá trình sử dụng bình thường sẽ không thuộc diện phải bồi hoàn, nhằm tạo tâm lý thoải mái cho các em học sinh.

Đối với những phụ huynh đã lỡ mua sách sớm, ngành giáo dục khuyến khích tinh thần tự nguyện tặng lại cho thư viện trường để làm phong phú thêm nguồn sách dùng chung. Sở cũng đang tích cực nghiên cứu các giải pháp tham mưu cho UBND TP Huế nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích của người dân trên tinh thần thượng tôn pháp luật và sử dụng ngân sách hiệu quả.

Giám đốc Sở GD&ĐT TP Huế chia sẻ về câu chuyện cấp phát miễn phí SGK cho toàn bộ học sinh địa phương từ năm học 2026-2027 theo hình thức mượn - trả.

Khép lại câu chuyện về chính sách mới, ông Nguyễn Tân nhấn mạnh: "Điều chúng tôi hướng tới không chỉ là miễn phí SGK, mà còn xây dựng văn hóa chia sẻ, sử dụng tiết kiệm tài sản công để mỗi bộ sách có thể đồng hành cùng nhiều thế hệ học sinh".

Với cách làm bài bản và quyết tâm cao, TP Huế đang từng bước tạo nên một môi trường giáo dục văn minh, bền vững và đậm chất nhân văn ngay tại vùng đất Cố đô.