Học, thực hành theo Bác Hồ phải vào việc thật, làm thật, tạo ra kết quả thật

Học và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh không tách rời yêu cầu cán bộ tiên phong, đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Sự giao thoa giữa Chỉ thị 07 và Nghị quyết 24 đặt ra yêu cầu: cán bộ không chỉ nhận thức đúng, giữ mình không sai mà phải dám hành động vì lợi ích chung, giải quyết việc khó và tạo ra kết quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, sáng 3/9. (Ảnh: Phạm Thắng)

Điểm giao thoa giữa học Bác và tinh thần dám làm

Trao đổi với PV Báo Điện tử VTC News, TS Lê Trung Kiên, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) cho rằng tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm được đặt ra trong Nghị quyết 24 và yêu cầu học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong Chỉ thị 07 không phải hai định hướng tách rời.

TS Lê Trung Kiên nhìn nhận đây thực chất là sự thống nhất giữa nền tảng đạo đức cách mạng và phương thức hành động của người cán bộ, đảng viên. Điểm gặp nhau căn cốt nằm ở sự thống nhất giữa “đức” và “tài”.

Học và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh tạo nên “lá chắn” giúp cán bộ giữ mình trước những cám dỗ của lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm; còn tinh thần tiên phong, năng động, dám nghĩ, dám làm tạo thành “đòn bẩy” để biến động cơ, trách nhiệm thành hành động.

“Một người có đức mà không dám làm gì để phục vụ dân thì hiệu quả phục vụ rất thấp; ngược lại, người năng nổ mà thiếu đạo đức thì dễ dẫn đến nguy cơ sai phạm, trục lợi”, TS Lê Trung Kiên phân tích.

TS Lê Trung Kiên

Từ sự thống nhất giữa “đức” và “tài”, ông Kiên nhấn mạnh tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm không đồng nghĩa với liều lĩnh hay duy ý chí. Sự dấn thân phải bắt nguồn từ động cơ trong sáng, đặt lợi ích của Nhân dân, của quốc gia lên trên sự an toàn của bản thân.

Vị chuyên gia cho rằng yêu cầu này càng trở nên quan trọng khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những mô hình kinh tế mới, chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và nhiều vấn đề thực tiễn mà các quy định hiện hành có thể chưa kịp bao quát.

“Điểm gặp nhau ở đây chính là bản lĩnh cách mạng: lấy lợi ích tối cao của Nhân dân làm thước đo cao nhất để hành động và mở đường”, TS Lê Trung Kiên nói.

PGS.TS Lê Văn Chiến, Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) tiếp cận mối liên hệ giữa hai văn kiện từ một điểm mới đáng chú ý của Chỉ thị 07: chuyển từ “học tập và làm theo” sang “học tập, thực hành” tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh.

Ông Chiến đánh giá đây không phải thay đổi thuần túy về ngôn từ mà phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy chỉ đạo.

Nếu “làm theo” nhấn mạnh việc noi gương Bác, học Bác rồi làm theo những điều Người đã dạy thì “thực hành” có nội hàm rộng và sâu hơn. PGS.TS Lê Văn Chiến cho rằng thực hành đòi hỏi cán bộ, đảng viên chủ động, sáng tạo trong vận dụng những điều đã học vào thực hiện nhiệm vụ.

“Thực hành đòi hỏi người đảng viên chủ động, sáng tạo trong vận dụng tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách của Bác vào thực hiện nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước; phải dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích của Nhân dân”, PGS.TS Lê Văn Chiến phân tích.

Từ cách tiếp cận này, ông Chiến nhìn nhận “thực hành” trở thành một trong những điểm nối trực tiếp giữa Chỉ thị 07 và tinh thần tiên phong, đổi mới trong Nghị quyết 24. Học Bác không chỉ để hoàn thiện nhận thức, đạo đức mà phải được chuyển thành phương pháp và năng lực hành động.

“Đừng nghĩ học tập và thực hành theo Bác là cái gì đó xa xôi, hãy gắn việc học tập và thực hành theo tư tưởng của Bác vào từng nhiệm vụ, từng công việc hằng ngày”, ông Chiến nói.

Không thể “ngồi yên để không sai”

Từ yêu cầu chuyển nhận thức thành hành động, TS Lê Trung Kiên đặt vấn đề về những cán bộ tuy “đúng quy trình”, không vi phạm nhưng để công việc thuộc thẩm quyền tồn đọng vì sợ sai, né tránh trách nhiệm.

Ông Kiên cho rằng một cán bộ né tránh phê duyệt, để công việc thuộc thẩm quyền tồn đọng vì lo ngại rủi ro cá nhân thì dù không vi phạm kỷ luật tài chính hay có hành vi tham nhũng vẫn chưa làm tròn nghĩa vụ công vụ.

Vị chuyên gia cũng lưu ý, việc giữ vị trí nhưng không tạo ra giá trị, làm lỡ thời cơ phát triển, gây thiệt hại hoặc lãng phí nguồn lực xã hội phải được xem xét khi đánh giá cán bộ.

“Quy trình là công cụ, không phải là bức bình phong che chắn sự vô cảm. Quy trình sinh ra để quản trị rủi ro và tăng tính minh bạch, chứ không phải chỗ trốn trách nhiệm”, TS Lê Trung Kiên nêu quan điểm.

Từ đó, ông Kiên cho rằng tư duy “ngồi yên để không sai” đi ngược yêu cầu về tinh thần tận tụy, trách nhiệm và dám hành động vì lợi ích chung. Việc đánh giá cán bộ không thể chỉ dừng ở tiêu chí “không bị kỷ luật” mà phải gắn với kết quả đầu ra, tiến độ công việc và khả năng giải quyết những vướng mắc cụ thể.

Ông Nguyễn Tiến Dĩnh

Ông Nguyễn Tiến Dĩnh, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, cũng nhìn nhận yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn đối với đội ngũ cán bộ.

Ông Dĩnh nhấn mạnh cán bộ không chỉ “không làm sai” mà phải làm được việc; không chỉ hoàn thành những nhiệm vụ thông thường mà phải có khả năng xử lý việc khó, tháo gỡ điểm nghẽn, đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Nếu thể chế là nền tảng thì cán bộ chính là người biến thể chế thành hành động. Từ góc độ đó, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ đặc biệt chú ý tới yêu cầu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu tại hội nghị: “Chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, sử dụng, sàng lọc”.

Ông Dĩnh cho rằng người dám nghĩ, dám làm, tạo ra sản phẩm thực chất phải được ghi nhận, bảo vệ, trọng dụng; trong khi người né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng cần được xem xét, sàng lọc.

Về tổ chức thực hiện, ông đặc biệt lưu ý yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phải “rõ việc, rõ người, rõ thẩm quyền, nguồn lực, thời hạn, sản phẩm, trách nhiệm”.

“Đây chính là tinh thần của một nền quản trị hiện đại. Trong đó, trách nhiệm cá nhân không thể bị hòa tan trong tập thể và thành công hay trì trệ phải có địa chỉ cụ thể”, ông Dĩnh nhận định.

Cụ thể hóa yêu cầu này, ông Dĩnh cho rằng mỗi nhiệm vụ phải có mục tiêu rõ ràng, một đầu mối chịu trách nhiệm, đủ thẩm quyền, nguồn lực, thời hạn, sản phẩm và dữ liệu kiểm chứng. Quan trọng hơn, quản lý công việc phải chuyển từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả, không lấy văn bản, hội nghị thay cho chuyển biến thực tế.

Thước đo là những điểm nghẽn được tháo gỡ

Bàn về cách đưa tinh thần của Chỉ thị 07 và Nghị quyết 24 vào thực tiễn, TS Lê Trung Kiên cho rằng sự giao thoa giữa hai văn kiện cuối cùng phải được thể hiện ở khả năng phát hiện, giải quyết những vấn đề cụ thể.

Trước hết, ông Kiên nhấn mạnh cán bộ phải nhận diện đúng những điểm nghẽn thay vì chỉ nhìn vào báo cáo.

“Điểm nghẽn không nằm trên các báo cáo hành chính tròn trịa mà nằm ở nơi người dân gặp khó khăn về thủ tục, nơi doanh nghiệp tắc nghẽn dòng vốn hay dự án chậm giải phóng mặt bằng”, TS Lê Trung Kiên nói.

Để nhận diện đúng vấn đề, vị chuyên gia cho rằng cán bộ phải thực sự gần dân, sát thực tiễn, trực tiếp lắng nghe những người chịu tác động của chính sách thay vì chỉ tiếp nhận thông tin qua báo cáo, văn bản.

“Cán bộ không thể chỉ ngồi phòng lạnh chỉ đạo qua văn bản; phong cách ‘sát dân’ đòi hỏi phải đối thoại trực tiếp, lắng nghe phản hồi từ đối tượng chịu tác động của chính sách để nhận diện đúng căn nguyên vấn đề”, ông Kiên nhấn mạnh.

Từ những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, TS Lê Trung Kiên cho rằng cần xác định điểm nghẽn bắt nguồn từ cơ chế, sự chồng chéo về thẩm quyền, khâu phối hợp thực thi hay năng lực của người thực hiện. Nhận diện đúng căn nguyên mới có thể tìm được mắt xích trọng tâm để tháo gỡ, tránh xử lý dàn trải, chắp vá.

Ông Kiên nhìn nhận đây cũng là cách cụ thể hóa phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong thực hiện nhiệm vụ. Kết quả công việc cần được đo bằng sự hài lòng của người dân, hiệu quả kinh tế - xã hội và những vấn đề thực tế được giải quyết.

Vị chuyên gia đề xuất mỗi vướng mắc phải có thời hạn xử lý, phân công rõ người chịu trách nhiệm, tránh tình trạng đùn đẩy qua nhiều vòng công văn xin ý kiến nhưng vấn đề vẫn không được giải quyết.

Để việc học tập, thực hành không rơi vào hình thức, TS Lê Trung Kiên đề xuất lượng hóa bằng những nhiệm vụ, sản phẩm cụ thể và có cơ chế kiểm tra, giám sát.

Thay vì chỉ dừng ở những bản thu hoạch lý thuyết, ông Kiên cho rằng mỗi cán bộ, đặc biệt là người đứng đầu, có thể đăng ký một nhiệm vụ trọng tâm hoặc đề án tháo gỡ điểm nghẽn cụ thể tại cơ quan, đơn vị mình phụ trách.

“Thước đo mức độ học và thực hành theo Bác Hồ chính là tiến độ và chất lượng của sản phẩm đó”, TS Lê Trung Kiên nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo hội nghị toàn quốc sáng 3/9. (Ảnh: Viên Minh)

Ở một khía cạnh khác, ông Kiên cho rằng cùng với yêu cầu về trách nhiệm và kết quả, cần có cơ chế đủ rõ để bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám hành động vì lợi ích chung.

Cán bộ chỉ thực sự mạnh dạn hành động khi có một “hành lang an toàn” pháp lý rõ ràng. TS Lê Trung Kiên nhấn mạnh cơ chế này phải phân định được sai sót, rủi ro phát sinh trong quá trình tìm tòi, đổi mới vì lợi ích chung với hành vi cố ý làm trái, lợi dụng đổi mới để trục lợi.

Về công tác cán bộ, ông Kiên đề nghị việc đánh giá, sử dụng phải gắn chặt với kết quả thực hiện nhiệm vụ; mạnh dạn bố trí, đề bạt người có tư duy đổi mới, dám đương đầu với việc khó, việc mới, đồng thời xem xét những trường hợp trì trệ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Từ những yêu cầu trên, TS Lê Trung Kiên nhấn mạnh việc học và thực hành theo Bác cũng như tinh thần dám nghĩ, dám làm phải được cụ thể hóa vào từng chức trách, vị trí việc làm và kiểm chứng bằng kết quả công việc.

“Trong thực hiện chức trách, vị trí việc làm, phải vào việc thật, làm thật, thực hành thật, kết quả thực tế thật”, TS Lê Trung Kiên nhấn mạnh.