Hội nghị Bộ trưởng Mê Công-Lan Thương: Thúc đẩy hợp tác, chia sẻ thông tin nguồn nước
Hợp tác giữa sáu quốc gia Mê Công-Lan Thương ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai và nhu cầu sử dụng nước ngày càng gia tăng.

(Ảnh minh họa: TTXVN)
Ngày 19/11, tại Hà Nội, Hội nghị Bộ trưởng Hợp tác tài nguyên nước Mê Công-Lan Thương lần thứ hai đã diễn ra với sự tham dự của sáu quốc gia thành viên: Việt Nam, Trung Quốc, Campuchia, Lào, Myanmar và Thái Lan. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam Trịnh Việt Hùng và Thứ trưởng Bộ Thủy lợi Trung Quốc Lưu Đông Thuận đồng chủ trì hội nghị.
Sự kiện diễn ra nhân dịp kỷ niệm 10 năm hình thành cơ chế Hợp tác Mê Công -Lan Thương với chủ đề “Thúc đẩy hợp tác toàn lưu vực hướng tới phát triển bền vững tài nguyên nước lưu vực Mê Công-Lan Thương.”
Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đánh giá cao những kết quả hợp tác trong mười năm qua, khi cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin thủy văn được mở rộng và năng lực quản lý tài nguyên nước của các nước thành viên được nâng cao.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai và nhu cầu sử dụng nước ngày càng gia tăng, hợp tác giữa sáu quốc gia Mê Công-Lan Thương ngày càng trở nên quan trọng. Điều đó đòi hỏi các quốc gia phải tăng cường chia sẻ thông tin, phối hợp hành động và cùng hướng tới quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên nước của toàn lưu vực, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh.
Hơn 70 dự án thuộc Quỹ Đặc biệt Hợp tác Lan Thương-Mê Công đã được triển khai trong các lĩnh vực cấp nước nông thôn, quản lý lưu vực nhỏ, giám sát an toàn đập và quan trắc thủy văn. Việc thông báo kịp thời, phối hợp vận hành trong các đợt thiên tai lớn gần đây cũng góp phần giảm áp lực phòng, chống lũ ở hạ lưu.
Bên cạnh kết quả đạt được, các quốc gia thành viên còn đối mặt với nhu cầu sử dụng nước và năng lượng ngày càng tăng, biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và các vấn đề môi trường nước.
Trước tình hình đó, Việt Nam đề xuất ba hướng ưu tiên: thực hiện Bản ghi nhớ và mở rộng chia sẻ thông tin, nhất là dữ liệu vận hành hồ chứa, thông báo sớm trước khi xả lũ hoặc tích nước; tăng cường phối hợp giữa cơ chế Hợp tác Mê Công-Lan Thương với Ủy hội sông Mê Công quốc tế, ASEAN và các cơ chế tiểu vùng, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ; ưu tiên dự án hỗ trợ sinh kế, nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước lũ, hạn hán và xâm nhập mặn.
Theo Thứ trưởng Bộ Thủy lợi Trung Quốc Lưu Đông Thuận, nước là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu, đồng thời là một trong những nội dung hợp tác tiêu biểu của hợp tác Mê Công-Lan Thương. Đây cũng là sợi dây gắn kết tình cảm, góp phần thúc đẩy xây dựng cộng đồng các quốc gia trong khu vực.
Trong thập kỷ qua, dưới sự định hướng chung của lãnh đạo sáu quốc gia, các bên đã cùng thúc đẩy và phát huy tinh thần hợp tác Mê Công-Lan Thương với những nguyên tắc xuyên suốt: lấy phát triển làm ưu tiên, tham vấn bình đẳng, hợp tác thực chất, hiệu quả, cởi mở và bao trùm.
Thứ trưởng Lưu Đông Thuận khẳng định, Bộ Thủy lợi Trung Quốc mong muốn tiếp tục thúc đẩy hợp tác, tăng cường kết nối giữa các quốc gia trong khu vực; đồng thời sẵn sàng phối hợp với các bên nhằm bảo đảm phát triển nguồn nước bền vững, hướng tới tương lai tốt đẹp hơn cho khu vực.
Tại hội nghị, các Trưởng nhóm công tác về hợp tác tài nguyên nước Mê Công-Lan Thương của sáu quốc gia đã ký Bản ghi nhớ về chia sẻ thông tin thủy văn lưu vực sông Mê Công-Lan Thương. Theo đó, các nước thống nhất chia sẻ thông tin tại 24 trạm thủy văn trọng điểm gồm: Trung Quốc 2 trạm, Campuchia 7 trạm, Lào 6 trạm, Myanmar 1 trạm, Thái Lan 6 trạm và Việt Nam 2 trạm (tại Tân Châu và Châu Đốc). Đây là bước tiến quan trọng, mở rộng cơ sở dữ liệu với sự tham gia của cả sáu quốc gia, phục vụ theo dõi và quản lý nguồn nước toàn lưu vực.
Đối với Việt Nam, dữ liệu thượng nguồn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong theo dõi dòng chảy về Đồng bằng sông Cửu Long, nơi sinh sống của khoảng 17 triệu người và là vùng sản xuất trọng điểm về lúa gạo, thủy sản, trái cây. Đồng bằng đang chịu tác động của nước biển dâng, xâm nhập mặn, hạn hán, thiếu nước, sạt lở và suy giảm phù sa. Thông tin kịp thời, đầy đủ và tin cậy từ thượng nguồn sẽ hỗ trợ dự báo, cảnh báo, điều hành sản xuất và bảo đảm sinh kế người dân.
Các Trưởng đoàn cũng đã thông qua Tuyên bố chung, tái khẳng định cam kết tăng cường quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên nước, gắn phát triển kinh tế-xã hội với bảo vệ môi trường. Các ưu tiên gồm tiếp tục thực hiện Kế hoạch hành động 2023-2027 và chuẩn bị kế hoạch giai đoạn tiếp theo; triển khai Bản ghi nhớ; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và ứng phó lũ, hạn; bảo vệ hệ sinh thái, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy dự án vì lợi ích người dân.
Tuyên bố cũng nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp giữa Hợp tác Mê Công-Lan Thương với Ủy hội sông Mê Công quốc tế (MRC), ASEAN và các cơ chế hợp tác tiểu vùng khác nhằm bổ trợ, kết nối nguồn lực và chia sẻ kinh nghiệm giữa các khuôn khổ hợp tác, qua đó nâng cao hiệu quả phối hợp trong quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên nước, ứng phó với các thách thức chung trên toàn lưu vực.
Hội nghị cũng công bố Danh mục dự án thuộc Kế hoạch Tài nguyên nước Mê Công-Lan Thương vì lợi ích người dân.
Phát biểu bế mạc, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh ba thông điệp quan trọng trong hợp tác. Theo đó, tin cậy và minh bạch là nền tảng, trong đó việc chia sẻ kịp thời, đầy đủ thông tin và số liệu thủy văn có ý nghĩa thiết thực, giúp các quốc gia chủ động ứng phó với lũ lụt, hạn hán, bảo vệ sinh kế người dân.
Bên cạnh đó, hợp tác cần lấy người dân làm trung tâm, hướng các chương trình, dự án vào những lợi ích thiết thực, góp phần nâng cao khả năng thích ứng của cộng đồng dân cư trong lưu vực. Đặc biệt, cần chuyển các cam kết thành những hành động cụ thể, bảo đảm hiệu quả hợp tác.
Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đề nghị Nhóm công tác sớm xây dựng kế hoạch triển khai kết quả Hội nghị, tiếp tục thực hiện Kế hoạch hành động 2023-2027 và chuẩn bị kế hoạch 5 năm tiếp theo./.
