Hội nghị Trung ương 5 của Trung Quốc: 3 tầng ý nghĩa và vấn đề nhân sự, chống tham nhũng

Hội nghị Trung ương 5 khóa XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc, diễn ra từ 26-29/10, có hai nội dung nghị sự chính và ba tầng ý nghĩa.

1 giờ trước Gốc

Hai nội dung chính là Ban Chấp hành Trung ương nghe Bộ Chính trị báo cáo công tác và thảo luận Dự thảo Quyết định của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc về một số vấn đề trọng đại nhằm kiên trì thúc đẩy toàn diện, nghiêm minh việc quản lý Đảng.

Ngày 26/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình thay mặt Bộ Chính trị trình bày báo cáo công tác trước Ban Chấp hành Trung ương, Xinhua đưa tin. Cùng ngày, ông Tập giải thích dự thảo Quyết định trước Hội nghị.

Hội nghị Trung ương 5 là một trong những hội nghị chính trị quan trọng nhất của Trung Quốc trong nửa sau năm 2026, diễn ra trong bối cảnh nước này vừa bước vào giai đoạn đầu của Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, đồng thời tiếp tục tiến hành cuộc chiến chống tham nhũng và củng cố cơ chế quản trị Đảng.

Đáng chú ý, khác với Hội nghị Trung ương 4 khóa XX năm 2025 tập trung vào định hướng Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, trọng tâm được công bố của Hội nghị Trung ương 5 lần này là vấn đề “kiên trì thúc đẩy toàn diện và nghiêm minh việc quản lý Đảng”. Nói cách khác, Hội nghị Trung ương 4 năm 2025 tập trung bàn các mục tiêu kinh tế, còn Hội nghị trung ương 5 năm 2026 là về xây dựng Đảng và quản trị quyền lực.

Điều này đã được xác định khá rõ từ cuộc họp Bộ Chính trị ngày 21/9: Văn kiện về toàn diện, nghiêm minh quản lý Đảng được quyết định trình Hội nghị Trung ương 5 xem xét.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: Xinhua

3 tầng ý nghĩa

Có thể nhìn Hội nghị Trung ương 5 năm 2026 qua 3 tầng ý nghĩa.

Thứ nhất, siết kỷ luật và kiểm soát bộ máy. Bộ Chính trị tháng 9 nhấn mạnh việc duy trì giọng điệu nghiêm không thay đổi, hoàn thiện hệ thống quản lý Đảng toàn diện, tăng cường năng lực tự làm sạch, tự hoàn thiện, tự đổi mới và tự nâng cao của Đảng.

Thứ hai, chuẩn bị cho giai đoạn lãnh đạo tiếp theo. Hội nghị diễn ra chỉ khoảng một năm trước Đại hội XX khóa tiếp theo năm 2027, vì vậy vấn đề kỷ luật, hiệu quả và mức độ tuân thủ của đội ngũ cán bộ có ý nghĩa đặc biệt. Reuters đánh giá đây có thể là một trong những hội nghị quan trọng cuối cùng trước quá trình điều chỉnh nhân sự lãnh đạo năm 2027.

Thứ ba, củng cố khả năng thực thi các ưu tiên của ông Tập Cận Bình. Nếu Trung ương thông qua Quyết định, văn kiện này có thể trở thành cơ sở chính trị để tiếp tục mở rộng chống tham nhũng, xử lý tình trạng quan liêu, không hành động, thực thi chính sách không hiệu quả và tăng trách nhiệm của cán bộ, AP đưa tin.

Lễ kỷ niệm 105 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc được tổ chức tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, ngày 1/7/2026. Ảnh: Xinhua

“Toàn diện và nghiêm minh” sẽ được cụ thể hóa như thế nào?

Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc cho rằng việc thúc đẩy quản lý Đảng toàn diện, nghiêm minh phải đặt trong mục tiêu nâng cao năng lực cầm quyền lâu dài của Đảng, duy trì tính tiên phong và tính trong sạch, đồng thời củng cố mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân.

Các nội dung được nhấn mạnh bao gồm: củng cố và tăng cường sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Trung ương; nâng cao năng lực cầm quyền lâu dài; hoàn thiện hệ thống quản lý Đảng toàn diện, nghiêm minh; lấy xây dựng chính trị trong Đảng làm trọng tâm; tiếp tục tự làm trong sạch, tự hoàn thiện, tự đổi mới và tự nâng cao; tăng cường giám sát; tiếp tục chống tham nhũng; giải quyết những vấn đề nổi lên trong công tác xây dựng Đảng. Đây không phải là một chủ đề hoàn toàn mới. Từ sau Đại hội XX, “quản lý Đảng toàn diện, nghiêm minh” tiếp tục là một trong những trụ cột trong chương trình xây dựng Đảng của Trung Quốc, Xinhua đưa tin.

Điểm đáng chú ý của Hội nghị Trung ương 5 là những nguyên tắc này có thể được cụ thể hóa thành một văn kiện chiến lược mới ở cấp Trung ương, qua đó định hướng công tác xây dựng Đảng trong thời gian tới.

Lễ kỷ niệm 105 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc được tổ chức tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, ngày 1/7/2026. Ảnh: Xinhua

Vấn đề nhân sự và chống tham nhũng

Ngày 26/10, Xinhua đưa tin: Hội nghị toàn thể lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX đang thu hút sự quan tâm lớn với chương trình nghị sự trọng tâm là tăng cường quản lý, tự chỉnh đốn Đảng một cách toàn diện và nghiêm minh; một văn kiện mang tính dấu mốc cũng được đưa ra để thảo luận.

“Cuộc đấu tranh chống tham nhũng vẫn còn gian nan và phức tạp, đòi hỏi sự tỉnh táo và quyết tâm cao hơn. Đây là cuộc đấu tranh mang tính sống còn, không thể để thất bại, và đòi hỏi phải duy trì sức ép liên tục, không khoan nhượng”, Xinhua viết.

“Ít người có thể nghi ngờ về quyết tâm và mức độ quyết liệt của chiến dịch chống tham nhũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc, thể hiện qua nhiều năm hành động nhất quán nhằm vào các quan chức cấp cao, những hành vi sai phạm ở cơ sở, cũng như các đối tượng tham nhũng bỏ trốn ra nước ngoài. Không chỉ điều tra từng vụ việc riêng lẻ, chiến dịch này còn kết hợp việc khắc phục, hoàn thiện thể chế với các hoạt động giáo dục, qua đó cho thấy công tác tự quản lý, tự chỉnh đốn của Đảng được duy trì một cách bền bỉ và có hệ thống, chứ không phải một phong trào nhất thời. Cách tiếp cận này nhằm vào những nguyên nhân gốc rễ, bảo đảm các quan chức không dám, không thể và không muốn tham nhũng”, Xinhua viết tiếp.

Theo dữ liệu cập nhật của Cổng thông tin Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bộ Chính trị hiện có 21 thành viên, gồm Tổng Bí thư Tập Cận Bình và 20 ủy viên khác. Ban Thường vụ Bộ Chính trị gồm các ông Tập Cận Bình, Lý Cường, Triệu Lạc Tế, Vương Hộ Ninh, Thái Kỳ, Đinh Tiết Tường và Lý Hi. Đặc biệt, trong Quân ủy Trung ương, ông Trương Thăng Dân hiện giữ chức Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, bên cạnh Chủ tịch Tập Cận Bình.

Hiện chưa có thông báo chính thức cho thấy Hội nghị Trung ương 5 sẽ tiến hành một cuộc cải tổ lớn đối với Ban Thường vụ Bộ Chính trị hoặc Bộ Chính trị. Dù vậy, vấn đề nhân sự được dự đoán nằm trong chương trình nghị sự vì Hội nghị Trung ương 5 diễn ra sau một giai đoạn có nhiều biến động trong hệ thống chính trị và quân đội Trung Quốc.

Hội nghị Trung ương 4 năm 2025 đã chứng kiến việc khai trừ nhiều thành viên Trung ương và có thay đổi quan trọng trong Quân ủy Trung ương. Có tới 11 ủy viên chính thức và 4 ủy viên dự khuyết Trung ương bị khai trừ; đồng thời tướng Trương Thăng Dân được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương. Những diễn biến đó tạo ra một bối cảnh trong đó công tác tổ chức cán bộ, kỷ luật Đảng và chống tham nhũng tiếp tục gắn chặt với nhau.

Ngày 24/1, Bộ Quốc phòng Trung Quốc công bố việc điều tra Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập vì nghi ngờ vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật. Trương Hựu Hiệp khi đó là Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương và Ủy viên Bộ Chính trị; Lưu Chấn Lập là Ủy viên Quân ủy và Chủ nhiệm Bộ Tham mưu Liên hợp. Ngày 28/8, Quốc hội Trung Quốc chính thức thông qua việc miễn nhiệm Trương Hựu Hiệp khỏi chức Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương và Lưu Chấn Lập khỏi chức Ủy viên Quân ủy Trung ương. Quân ủy Trung ương vốn có 7 thành viên chỉ còn hai thành viên đang hoạt động, gồm Chủ tịch Tập Cận Bình và Phó Chủ tịch Trương Thăng Dân.

Một số gương mặt mới có thể dần dần được bổ sung vào Quân ủy Trung ương trong bối cảnh Quân đội Trung Quốc sắp kỷ niệm 100 năm thành lập vào năm 2027, South China Morning Post nhận định. Ngày 3/7, ông Trương Thư Quang được thăng quân hàm Thượng tướng, đồng thời đang giữ chức Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Quân ủy Trung ương và Chủ nhiệm Ủy ban Giám sát Quân ủy. Cùng ngày 3/7, ông Vương Cương được thăng quân hàm Thượng tướng và giữ chức Tư lệnh Không quân.

Ngoài ra, sau các cuộc điều tra và thanh lọc, một nhóm trung tướng mới đã bắt đầu đảm nhận những chức vụ trước đây thuộc về các thượng tướng. Một số người mới được thăng quân hàm nhưng đã thực tế đảm nhiệm những nhiệm vụ rất cao trong hệ thống quân đội, ví dụ ông Chu Truyền Sinh - đứng đầu Bộ Tham mưu Liên hợp Quân ủy; ông Đổng Lực - đứng đầu Trung tâm Chỉ huy Tác chiến Liên hợp Quân ủy; ông Trương Lợi Khắc - đứng đầu Cục Động viên Quốc phòng Quân ủy; ông Trần Đức Mẫn và ông Hùng Triệu Nguyên - đảm nhiệm vai trò lãnh đạo thực tế tại Ban Công tác Chính trị Quân ủy.

Dân quân Trung Quốc diễu hành trong một cuộc duyệt binh tại Bắc Kinh năm 2025. Ảnh: Reuters

Từ quản lý Đảng đến năng lực thực thi chính sách

Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 đã mở ra một giai đoạn mà Trung Quốc muốn đồng thời thúc đẩy công nghệ cao; trí tuệ nhân tạo (AI); đổi mới sáng tạo; công nghiệp tiên tiến; tiêu dùng trong nước; an ninh kinh tế; cải cách doanh nghiệp nhà nước; hỗ trợ khu vực tư nhân; mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế. Những mục tiêu này đòi hỏi bộ máy quản lý phải thực thi chính sách nhanh và thống nhất.

Vì vậy, cải thiện kỷ luật, giám sát và trách nhiệm của cán bộ có thể được nhìn như một phần của bài toán năng lực thực thi chiến lược, chứ không chỉ là hoạt động chống tham nhũng. Đây là lý do Hội nghị Trung ương 5 có thể có ảnh hưởng tới cả chính trị, kinh tế và quản trị nhà nước trong những năm tiếp theo, South China Morning Post nhận định.

Một mốc đáng chú ý trong tiến trình “15 năm tới”: Hội nghị Trung ương 4 năm 2025 đã thông qua các khuyến nghị xây dựng Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch này hướng tới một giai đoạn mà Trung Quốc muốn nâng cao năng lực đổi mới công nghệ, xây dựng nền công nghiệp hiện đại và tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Hội nghị Trung ương 5 diễn ra ngay sau khi Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 bắt đầu, vì thế có một logic chính trị khá rõ: Hội nghị Trung ương 4 đặt ra “Trung Quốc sẽ đi đâu”; Hội nghị Trung ương 5 tập trung nhiều hơn vào “bộ máy Đảng sẽ được tổ chức và vận hành như thế nào để đi tới đó”.

“Trong quá trình triển khai thực hiện các quyết sách và kế hoạch lớn của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, tuyệt đối không được chỉ dừng lại ở những lời nói suông. Lời nói phải đi đôi với việc làm... Thông điệp rất rõ ràng: Công tác tự quản lý, tự chỉnh đốn của Đảng là một nỗ lực liên tục, không có điểm kết thúc, mà chỉ có những điểm khởi đầu mới. Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ không ngừng nâng cao năng lực để phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn”, Xinhua bình luận ngày 26/10.