'Hồi sinh' dòng sông trăm tuổi ô nhiễm nặng giữa lòng đô thị Hà Tĩnh

Sông Cụt (phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh) được đào từ thời nhà Nguyễn, niên hiệu Khải Định năm thứ 7 (1922). Sông hợp lưu từ 2 nhánh, một từ cầu Sở Rượu, một từ Hào Thành chảy qua cầu Vồng, cầu Tre, trước khi đổ ra sông Rào Cái.

Cùng với sông Rào Cái, sông Cày, dòng sông Cụt gắn liền với sự hình thành, phát triển của đô thị Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh. Tuy vậy, trải qua quá trình đô thị hóa, dòng sông trăm tuổi bị bồi lắng, ô nhiễm nặng khi phải “hứng chịu” nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý từ các khu dân cư.

Nước thải từ chợ Hà Tĩnh cũng đổ thẳng ra dòng sông Cụt càng làm gia tăng sự ô nhiễm.

Nhiều năm trước, chính quyền TP Hà Tĩnh (cũ) cũng đã nỗ lực triển khai dự án thoát nước, cải tạo môi trường nhằm “giải cứu” sông Cụt nhưng chỉ được thời gian sau, dòng sông lại “tái ô nhiễm”.

Trước thực trạng này, tỉnh Hà Tĩnh đã triển khai dự án xây dựng hệ thống cống bao tách, gom nước thải và cải tạo nâng cấp khu vực dọc bờ sông Cụt. Dự án có tổng mức đầu tư 68 tỷ đồng, do Ban QLDA đầu tư xây dựng công trình giao thông và phát triển đô thị tỉnh Hà Tĩnh làm chủ đầu tư và Công ty TNHH Xây dựng Khánh Môn - Công ty TNHH Xây dựng Vĩnh Phú liên danh nhà thầu thi công.

Ông Đoàn Minh Huấn - cán bộ kỹ thuật Ban QLDA đầu tư xây dựng công trình giao thông và phát triển đô thị tỉnh Hà Tĩnh cho hay: Dự án được triển khai thi công từ tháng 10/2025. Thời gian đầu, việc thi công bị gián đoạn khá nhiều do ảnh hưởng thời gian mưa gió. Tuy vậy, đơn vị đốc thúc nhà thầu tập trung nhân lực, máy móc tăng ca, tăng kíp thi công bù lại tiến độ khi thời tiết thuận lợi.

Thời điểm này, hạng mục xây dựng hệ thống cống bao tách, gom nước thải và cải tạo nâng cấp khu vực dọc bờ sông Cụt đã thi công được khoảng 65% giá trị hợp đồng.

Video: Phối cảnh dự án cải tạo sông Cụt

Việc thi công hạ tầng 2 bên dọc bờ sông như đường dạo, bồn hoa, vỉa hè, lan can an toàn, kè sông đang được triển khai đảm bảo tiến độ.

Phía dưới tuyến đường đi dạo 2 bên bờ sông Cụt là hệ thống thu gom, xử lý nước thải. Với hệ thống này, nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư, thay vì đổ trực tiếp ra sông, sẽ được thu gom, xử lý, tránh tình trạng ô nhiễm.

Cùng với việc cải tạo, dọc sông Cụt còn được xây mới các hạng mục trên tuyến như điểm nghỉ dừng chân, điểm tập thể dục, điểm neo đậu, bến thuyền để có thể làm nơi tổ chức thường niên các sự kiện, lễ hội, trò chơi dân gian.

Hệ thống thu gom, xử lý nước thải tại khu vực chợ Hà Tĩnh cũng đang được triển khai thi công. Khi hoàn thành, toàn bộ nước thải của chợ được “gom về một mối” trước khi được xử lý đảm bảo môi trường rồi mới đổ ra sông Rào Cái.

Với hạng mục nạo vét, máy móc sẽ vét sâu từ 50 - 70cm tính từ mặt lớp bùn. Toàn bộ số bùn thải được xe tải vận chuyển tới điểm đổ thải đã quy định. Do đã tích tụ hàng chục năm, khối lượng bùn thải ở sông Cụt lớn, việc thi công phải “căn theo con nước” khi thủy triều lên xuống nên cũng khá khó khăn.

Ông Đoàn Minh Huấn đánh giá: "Sau khi dự án hoàn thành, kết hợp với dự án hạ tầng ưu tiên và phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu đang được triển khai, dòng sông Cụt chắc chắn sẽ được “trả lại" sự trong xanh như vốn có của nó. Đây cũng sẽ là điểm du lịch, tham quan và là nơi tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí cho người dân Thành Sen."

Video: Sông Cụt ở phường Thành Sen đang được cải tạo.

Văn Đức