'Hồi sinh' vùng đá xám nơi địa đầu Tổ quốc từ cây gừng

Tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị sản phẩm

Từ những triền đá xám cằn cỗi nơi cực Bắc, một cuộc cách mạng trong sản xuất nông nghiệp đang âm thầm diễn ra. Không bó hẹp trong cây ngô, bãi cỏ ranh, xã biên giới xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang đang từng bước hiện thực hóa khát vọng làm giàu bền vững thông qua việc tái cấu trúc ngành nông nghiệp, gắn kết chặt chẽ với du lịch xanh và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh.

Lũng Cú, cái tên gợi nhắc về vùng đất thiêng liêng nơi địa đầu Tổ quốc, nhưng cũng là hiện thân của những khắc nghiệt về địa hình và khí hậu. Với địa hình chủ yếu là đá bám lấy đá, tình trạng thiếu nước sinh hoạt và sản xuất thường xuyên diễn ra, đời sống người dân nơi đây từng đối mặt với muôn vàn khó khăn. Số liệu thống kê cho thấy, toàn xã hiện vẫn còn tới 825 hộ nghèo, chiếm 28,95% và 380 hộ cận nghèo, chiếm 13,33% dân số.

Tại Lũng Cú, diện tích đất đá còn nhiều hơn đất canh tác.

Dù sở hữu tổng diện tích tự nhiên lên tới hơn 9.500 ha, nhưng quỹ đất nông nghiệp thực tế lại bị chia cắt mạnh bởi núi đá. Trong nhiều năm, sản xuất nông nghiệp tại đây chủ yếu mang tính tự cung tự cấp, phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên với các loại cây trồng truyền thống như ngô và lúa.

Năm 2025, dù sản lượng lương thực có hạt đạt trên 5.654 tấn, đảm bảo an ninh lương thực tại chỗ, nhưng giá trị sản xuất trên mỗi ha canh tác vẫn còn khiêm tốn ở mức 36 triệu đồng. Sự nhỏ lẻ, phân tán trong sản xuất chính là "nút thắt" lớn nhất ngăn cản sự bứt phá của kinh tế địa phương.

Trước thực trạng đó, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định hướng đi tất yếu đó là tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng và thích ứng với điều kiện tự nhiên.

Đưa gừng thành cây trồng chủ lực

Trong chiến lược chuyển đổi cơ cấu cây trồng, Lũng Cú đã xác định một hướng đi đột phá, đưa cây gừng bản địa trở thành cây trồng chủ lực. Đây là quyết định dựa trên sự nghiên cứu kỹ lưỡng về thổ nhưỡng và hiệu quả kinh tế thực tế đã được kiểm chứng.

Năm 2025, toàn xã đã mạnh dạn trồng gần 150 ha gừng, cho năng suất ấn tượng từ 35-40 tấn/ha. Với giá bán ổn định từ 8.000 đến 12.000 đồng/kg, cây gừng đã mang lại nguồn thu nhập đáng mơ ước cho nhiều hộ dân, từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi vụ.

Tại thôn Má Xí B - "vùng xanh" của cây gừng, chị Ly Thị Lía phấn khởi chia sẻ: “Vụ năm ngoái gia đình thu được vài chục triệu đồng, số tiền mà trồng ngô nhiều năm cũng không có”. Trưởng thôn Ly Mí Pó cũng xác nhận, nhờ cây gừng mà nhiều hộ trong thôn đã có điều kiện xây dựng nhà cửa khang trang, ổn định cuộc sống.

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ của tỉnh, Lũng Cú xác định chuyển đổi cây trồng, lấy gừng làm cây trồng chủ lực.

Bước sang năm 2026, thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải, xã dự kiến duy trì và phát triển diện tích gừng lên 136,65 ha, tập trung tại các thôn trọng điểm như Má Xí A, Má Xí B và Ma Lé.

Ông Trần Đức Chung, Chủ tịch UBND xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang cho biết, tầm nhìn đến năm 2030, vùng nguyên liệu gừng tại đây sẽ ổn định ở mức 150-165 ha với năng suất mục tiêu đạt 30-35 tấn/ha, đưa sản lượng đạt mức hơn 5.700 tấn. “Việc chuyển đổi từ cây ngô kém hiệu quả sang cây gừng giá trị cao chính là minh chứng rõ nét nhất cho việc đưa Nghị quyết của Đảng vào thực tiễn đời sống”, Chủ tịch UBND xã chia sẻ.

Dù đã có những tín hiệu lạc quan, nhưng hành trình “hồi sinh” vùng đá xám vẫn còn đó những thách thức không nhỏ. Địa hình chia cắt, hạ tầng giao thông hạn chế và việc thiếu nước vẫn là những trở lực lớn. Sản xuất vẫn còn những mảng manh mún, liên kết chuỗi giá trị còn yếu và các sản phẩm OCOP vẫn còn ít.

Trong giai đoạn tới, để phát triển bền vững, Chủ tịch UBND xã cho biết, Lũng Cú sẽ tập trung vào việc tháo gỡ các nút thắt về nhân lực và cơ chế. Theo đó, xã dự kiến đào tạo nghề cho khoảng 800 lao động và hỗ trợ các mô hình khởi nghiệp của thanh niên như homestay hay sản phẩm trải nghiệm du lịch.

“Chúng tôi xác định cần tăng cường cơ chế hỗ trợ phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, hỗ trợ các hợp tác xã về kỹ thuật và vật tư, đồng thời thúc đẩy thương hiệu sản phẩm gắn liền với du lịch để tạo sinh kế bền vững nhất cho người dân”, ông Chung chia sẻ