Hội thảo 'Công nghiệp vật liệu và Công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn mới'

Sự kiện do Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phối hợp với các các ban bộ ngành, trung ương tổ chức nhằm thực hiện chỉ đạo của Lãnh đạo Quốc hội về việc triển khai thực hiện các chủ trương, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Thông báo số 66-TB/VPTW ngày 25/5/2026 về thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp vật liệu và Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 03/02/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên chủ trì Hội thảo “Công nghiệp vật liệu và Công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn mới”.

Nền móng của nền công nghiệp quốc gia

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng nhằm đánh giá thực trạng, đưa ra những khó khăn, thách thức; từ đó đề xuất các định hướng, giải pháp, cơ chế, chính sách góp phần thúc đẩy mạnh mẽ ngành công nghiệp vật liệu, công nghiệp cơ khí, chế tạo của đất nước trong giai đoạn tới. Hội thảo đã nhận được 34 bài tham luận từ các cơ quan, bộ ngành, hiệp hội, doanh nghiệp.

Cũng theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, trong lịch sử phát triển của các quốc gia công nghiệp hiện đại, công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí luôn được xem là các ngành công nghiệp nền tảng, giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với năng lực sản xuất quốc gia, năng lực tự chủ của nền kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia. Không có nền công nghiệp vật liệu phát triển thì không thể có công nghiệp chế tạo hiện đại; công nghiệp bán dẫn; công nghiệp điện tử; công nghiệp năng lượng; công nghiệp quốc phòng; hạ tầng giao thông hiện đại; chuyển đổi xanh; chuyển đổi số và các ngành công nghệ cao. Tương tự, không có ngành cơ khí mạnh thì không thể làm chủ máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất, robot, tự động hóa và các ngành công nghiệp chiến lược của đất nước.

Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: "Công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo chính là nền móng của nền công nghiệp quốc gia; là nền tảng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tự chủ công nghệ, tự chủ sản xuất; là yếu tố đầu vào, điều kiện kiên quyết phục vụ phát triển lĩnh vực thiết yếu, các sản phẩm công nghệ chiến lược và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự cường".

Nhận thức đúng tầm quan trọng đó, những năm qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách và các giải pháp thúc đẩy phát triển hai ngành công nghiệp quan trọng này. Dưới sự chỉ đạo đồng bộ, quyết liệt của Đảng, Nhà nước, Trung ướng; sự ủng hộ tích cực của các Bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp, ngành công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo đã có bước phát triển quan trọng, đóng góp tích cực vào tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn những hạn chế, yếu kém, thậm chí là những thách thức rất lớn. Do đó, cần phải tập trung giải quyết để ngành công nghiệp vật liệu, công nghiệp cơ khí chế tạo Việt Nam phát triển tương xứng với tiềm năng, lợi thế của đất nước như kết luận của Tổng Bí thư tại cuộc làm việc với các cơ quan, đơn vị liên quan.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu khai mạc hội thảo.

Đặc biệt, ngày 21/5/2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp vật liệu. Thông báo số 66-TB/VPTW ngày 25/5/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng thông báo kết luận ý kiến của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các Cơ quan về phát triển công nghiệp vật liệu đã khẳng định rõ: công nghiệp vật liệu phải được xác định là ngành công nghiệp nền tảng trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; là yếu tố đầu vào, điều kiện tiên quyết phục vụ phát triển các lĩnh vực thiết yếu, các sản phẩm công nghệ chiến lược và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự cường. Đây là định hướng rất quan trọng để nghiên cứu, hoàn thiện chủ trương, chính sách và thể chế phát triển công nghiệp vật liệu và các ngành công nghiệp nền tảng trong thời gian tới.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Toàn cảnh hội thảo.

Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Tại hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung chính như:

Một là, vị trí, vai trò của công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí trong giai đoạn phát triển mới của đất nước; khẳng định sự cần thiết phải có nhận thức và cách tiếp cận mới về công nghiệp vật liệu, công nghiệp cơ khí xem đây là các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp gốc của nền kinh tế.

Hai là, đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng phát triển của 02 ngành hiện nay; xác định rõ những thành tựu, hạn chế, điểm nghẽn lớn nhất và mức độ tự chủ về vật liệu, thiết bị, công nghệ của nước ta.

Ba là, xác định những nhóm vật liệu và sản phẩm cơ khí chiến lược cần ưu tiên phát triển trong giai đoạn tới, đặc biệt là các lĩnh vực phục vụ bán dẫn, AI, robot, năng lượng mới, quốc phòng, đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân và các ngành công nghệ chiến lược khác.

Bốn là, đề xuất, kiến nghị những chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước đối với phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí trong giai đoạn mới; những nội dung cần hoàn thiện về thể chế, nhất là các quy định liên quan đến đầu tư, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn - quy chuẩn, khai thác và chế biến khoáng sản, công nghiệp hỗ trợ và các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ; đồng thời góp ý cho việc xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo định hướng đã được đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo.

Năm là, đề xuất các giải pháp nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và nhà khoa học; đồng thời gắn phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí với các chương trình, dự án chiến lược quốc gia như: đường sắt tốc độ cao; điện hạt nhân; năng lượng tái tạo; hạ tầng số; trung tâm dữ liệu; công nghiệp bán dẫn và công nghiệp quốc phòng.

Báo Công Thương sẽ tiếp tục cập nhật thông tin...