Xây dựng và phát huy tiềm lực kinh tế quân sự trong kỷ nguyên mới

Nền tảng sức mạnh quốc phòng trong thời đại công nghệ

Tiềm lực kinh tế quân sự là bộ phận đặc thù của tiềm lực kinh tế quốc gia, phản ánh khả năng huy động và bảo đảm các nguồn lực phục vụ nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong mọi tình huống. Tiềm lực đó bao gồm công nghiệp quốc phòng, hạ tầng kỹ thuật, trình độ khoa học, công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng động viên nền kinh tế phục vụ quốc phòng, an ninh khi cần thiết. Trong kỷ nguyên mới, ưu thế quân sự ngày càng phụ thuộc vào năng lực làm chủ công nghệ lõi và khả năng tự chủ của nền công nghiệp quốc phòng.

Sản xuất sản phẩm kinh tế phục vụ xuất khẩu tại Nhà máy Z117, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng. Ảnh: HỒNG SÁNG

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã nhấn mạnh: “Đẩy mạnh phát triển công nghiệp quốc phòng, công nghiệp an ninh, tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại...; nâng cao sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang nhân dân trong bảo vệ vững chắc Tổ quốc trước mọi tình huống”. Đây là định hướng quan trọng nhằm xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Những năm qua, Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã ban hành nhiều chủ trương, giải pháp nhằm phát triển công nghiệp quốc phòng, tăng cường tiềm lực khoa học, công nghệ quân sự và nâng cao năng lực bảo đảm quốc phòng, an ninh. Hệ thống cơ chế, chính sách về quốc phòng, công nghiệp quốc phòng và động viên công nghiệp tiếp tục được hoàn thiện, tạo cơ sở phát huy sức mạnh tổng hợp của nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân.

Các sản phẩm quốc phòng do Nhà máy Z115, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng nghiên cứu, chế tạo.

Công nghiệp quốc phòng của nước ta từng bước phát triển theo hướng hiện đại, lưỡng dụng; năng lực nghiên cứu, sản xuất, sửa chữa vũ khí, trang bị kỹ thuật được nâng lên. Một số lĩnh vực khoa học, công nghệ quân sự từng bước tiếp cận trình độ hiện đại; nhiều sản phẩm phục vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ chủ quyền đã được nghiên cứu, sản xuất trong nước. Cùng với đó, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học, công nghệ trong Quân đội tiếp tục được đẩy mạnh. Một số doanh nghiệp Quân đội phát huy vai trò tiên phong trong viễn thông, công nghệ thông tin, an ninh mạng và công nghệ số, góp phần nâng cao năng lực bảo đảm quốc phòng, an ninh và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Cuộc đua công nghệ, thời cơ và thách thức

Nhiều doanh nghiệp Quân đội như: Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel), Tổng công ty Tân cảng Sài Gòn (Binh đoàn 20), Tổng công ty Trực thăng Việt Nam, Công ty TNHH MTV Ứng dụng kỹ thuật và Sản xuất (TECAPRO), các doanh nghiệp của Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật… đã phát triển mạnh mẽ, từng bước làm chủ công nghệ sản xuất, cải tiến, số hóa nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật thế hệ mới, công nghệ cao, hiện đại, mang thương hiệu Việt Nam, đáp ứng một phần công tác xây dựng tiềm lực kinh tế quân sự cho đất nước.

Tuy nhiên, việc xây dựng và phát huy tiềm lực kinh tế quân sự của nước ta vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Cạnh tranh công nghệ giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, trong khi nguy cơ tụt hậu về khoa học, công nghệ, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn hiện hữu. Một số lĩnh vực công nghiệp quốc phòng, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược… phát triển chưa tương xứng với yêu cầu chiến tranh hiện đại.

Phối hợp tuần tra bảo vệ rừng cao su tại Công ty Cổ phần Cao su Tân Biên, Tây Ninh. Ảnh: ĐÀO PHONG

Cùng với đó, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, tự động hóa, không gian mạng cùng các loại vũ khí thông minh, thiết bị bay không người lái và tác chiến điện tử đang làm thay đổi phương thức tiến hành chiến tranh. Các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, nhất là chiến tranh mạng, tấn công mạng và chiến tranh thông tin ngày càng phức tạp, tác động trực tiếp đến nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.

Thực tiễn các cuộc xung đột gần đây cho thấy, sức mạnh bảo vệ Tổ quốc không chỉ phụ thuộc tiềm lực quân sự mà còn gắn chặt với năng lực kinh tế, trình độ khoa học, công nghệ, khả năng tự chủ chiến lược và sức mạnh công nghiệp quốc phòng. Trong bối cảnh yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại “tinh, gọn, mạnh” đòi hỏi phải tiếp tục phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ quân sự, nâng cao năng lực tự chủ của nền công nghiệp quốc phòng.

Xây dựng tiềm lực tự chủ, hiện đại, lưỡng dụng

Trước hết, cần tiếp tục phát triển công nghiệp quốc phòng của nước ta theo hướng hiện đại, lưỡng dụng gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số trong Quân đội, nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, từng bước xây dựng tiềm lực kinh tế quân sự tự chủ, vững mạnh. Trọng tâm là phát triển công nghiệp quốc phòng gắn với các công nghệ chiến lược như: Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, tự động hóa và không gian mạng; nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại đáp ứng yêu cầu chiến tranh công nghệ cao.

Tiềm lực kinh tế quân sự mạnh quyết định không nhỏ đến sức mạnh tổng hợp và khả năng sẵn sàng chiến đấu của Quân đội.

Để xây dựng tiềm lực kinh tế quân sự, nhiều giải pháp cần thực hiện đồng bộ, hiệu quả như: Đẩy mạnh chuyển đổi số trong Quân đội, xây dựng hạ tầng số quân sự đồng bộ; ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý, chỉ huy, huấn luyện và bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa Quân đội với các viện nghiên cứu, nhà trường và doanh nghiệp công nghệ nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, từng bước làm chủ công nghệ lõi. Bên cạnh đó, tiếp tục phát huy hiệu quả các khu kinh tế - quốc phòng, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh trên các địa bàn chiến lược, góp phần xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc.

Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII xác định: “Đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại”. Đây là định hướng quan trọng nhằm nâng cao tiềm lực kinh tế quân sự, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Để hoàn thành nhiệm vụ này, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả nước, của cả hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành thống nhất của Nhà nước, giữ vững độc lập, chủ quyền, quyền chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.